Japonya Merkez Bankası piyasa beklentileri karşısında neden “köşeye sıkıştı”?

Eski Japonya Merkez Bankası (BOJ) Para Politikası Kurulu üyesi Seiji Adachi, bankanın 18 Eylül’de politika faizini yüzde 1’den yüzde 1,25’e yükseltmesini bekliyor. Adachi, ocak ayında yeni bir artışın da mümkün olduğunu düşünüyor. 24-25 Ağustos’ta piyasalar, eylül toplantısında faiz artırımı olasılığını yaklaşık yüzde 80 olarak fiyatlıyordu. 345

Piyasanın bu kadar güçlü bir beklenti oluşturması, Adachi’nin değerlendirmesinin merkezinde yer alıyor. Ona göre BOJ, faizleri sabit tutması halinde faiz artırmasından daha büyük bir riskle karşılaşabilir.

Adachi’nin öngördüğü faiz patikası

Adachi’nin kısa vadeli senaryosuna göre eylül ayında yapılacak artış politika faizini yüzde 1,25’e taşıyacak. Ocak ayında gelecek yeni bir adım ise faizleri daha da yukarı çıkarabilir. Bu tahmin, Adachi’nin daha önce BOJ’un ekim ile ocak arasında yüzde 1,25 seviyesine ulaşabileceği ve takip eden yıl faizi yüzde 1,5-yüzde 1,75 aralığına yükseltebileceği yönündeki görüşüyle de uyumlu. 19

Böyle bir adım, para politikasında normalleşmenin devamı anlamına gelir. Ancak zamanlama kritik. Eylül artışı, yenin döviz müdahalesi sonrasındaki kazanımlarını geri vermeye başlamasının ardından güçlenen beklentileri doğrulayabilir. Erteleme ise piyasaların BOJ’un kurdaki zayıflığa ve enflasyon baskısına ne ölçüde yanıt vermeye hazır olduğunu yeniden sorgulamasına yol açabilir.

BOJ neden “köşeye sıkışmış” durumda?

Adachi’nin “köşeye sıkışmış” değerlendirmesi, büyük ölçüde piyasa beklentilerinden kaynaklanıyor. Yatırımcılar eylül ayında faiz artışı ihtimalini yaklaşık yüzde 80 olarak görürken, BOJ’un faizi sabit bırakması nötr bir bekleme kararı değil, güvercin bir sürpriz olarak algılanabilir. 34

Adachi’ye göre böyle bir sürpriz, yen üzerinde yeniden sert satış baskısı yaratabilir. Yen, ABD ve Japonya’nın spekülatif baskıyı sınırlamaya yönelik ortak çabasına rağmen dolar karşısında 159 seviyesine kadar geriledi ve psikolojik açıdan önemli olan 160 seviyesine yaklaştı. 3171827

Buradaki mesele BOJ’un tüm politika seçeneklerini kaybetmiş olması değil. Bankanın önceki mesajları ve politika sinyalleri, faizleri sabit tutmanın piyasalar açısından dikkatle açıklanmış bir artıştan daha sarsıcı olabileceği bir ortam yarattı.

Döviz müdahalesi baskıyı artırdı

Temmuz sonundaki döviz müdahalesi yenin kısa süreliğine desteklenmesini sağladı; ancak bu hamle kalıcı bir çözüm olarak görülmedi. Reuters’a göre piyasalar, eylül ayında BOJ faiz artışı ihtimalini 30 Temmuz’daki yüzde 24 seviyesinden 13 Ağustos’ta yüzde 76’ya çıkardı. 17

Bu değişim, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in Japonya’nın döviz müdahalesini uygun “politika ve temel göstergelerle” desteklemesi gerektiği yönündeki açıklamalarının ardından geldi. Söz konusu yorumlar, yenin desteklenmesi için BOJ’un daha sıkı bir para politikası izlemesi yönünde baskı olarak değerlendirildi. 17

Başbakan Sanae Takaichi hükümetinin de BOJ’un yakın vadede faiz artırmasını desteklediği ve olası zaman aralığının eylül ya da ekim olduğu bildirildi. 22 Bununla birlikte, kurun desteklenmesi için daha yüksek faiz çağrıları ile hızlı sıkılaştırmanın ekonomik büyümeye zarar verebileceği endişesi arasında bir politika gerilimi bulunuyor. 1823

Piyasaların ana sorusu: Artışların hızı ne olacak?

Eylül kararı, BOJ’un ekonomik verilere ve piyasa koşullarına nasıl tepki verdiğini gösteren ilk önemli sınav olacak. Ancak yatırımcılar yalnızca bu artışla ilgilenmiyor; gelecekteki faiz adımlarının hızına ilişkin ipuçlarını da takip ediyor.

Eylül ve ocak aylarında art arda yapılacak hamleler, son derece temkinli bir normalleşme patikasından daha hızlı olur. Bu nedenle BOJ yetkililerinin konuşmaları önem kazanıyor. Başkan Yardımcısı Ryozo Himino’nun 27 Ağustos’ta konuşması, diğer kurul üyelerinin de eylül toplantısı öncesinde açıklamalarda bulunması bekleniyordu. Bu mesajlar, bankanın kademeli bir ayarlamaya mı yoksa daha aktif bir faiz artırımı döngüsüne mi hazırlandığını gösterebilir. 26

Adachi’nin mevcut tutumu, faiz artışlarının “çok ılımlı” bir hızda yapılması ve toparlanmanın erkenden zayıflatılmaması gerektiği yönündeki önceki uyarılarından daha şahin. 13 Bu değişim, sıkılaştırmanın risksiz olduğu anlamına gelmiyor. Daha ziyade, kurdaki zayıflık ile kalıcı fiyat baskısının, risk dengesindeki ağırlığını artırdığını gösteriyor.

Bu tahmini ne bozabilir?

Adachi’nin görüşü BOJ adına verilmiş bir taahhüt değil, bir tahmin. Banka yetkilileri iç talebin, ücretlerin veya genel ekonomik toparlanmanın kırılgan olduğunu düşünürse faiz artışını erteleyebilir. BOJ’un daha önceki açıklamalarında da toparlanmayı zayıflatabilecek erken bir faiz artışının risklerine dikkat çekilmişti. 213

Bu nedenle kısa vadede en güvenilir göstergeler BOJ’un kendi iletişimi, gelecek enflasyon ve büyüme verileri ile beklentilerdeki değişime yenin vereceği tepki olacak. Eylül artışı piyasanın temel senaryosu gibi görünse de sonraki adımların büyüklüğü ve hızı, enflasyonun ekonomide daha sert bir yavaşlamaya yol açmadan kalıcı olup olmayacağına bağlı olacak.

Sonuç

Adachi’nin mesajı, BOJ’un piyasaları şaşırtmak yerine 18 Eylül beklentisini karşılamasının daha olası olduğu yönünde. Eski kurul üyesi, ocak ayında yeni bir artış ihtimalini de açık tutuyor ve faizleri sabit bırakmanın yeni bir yen satışını tetikleyerek döviz müdahalesinin etkisini zayıflatabileceği, ithalat kaynaklı enflasyon baskısını artırabileceği uyarısında bulunuyor. 456

Daha büyük soru ise eylül kararının kademeli normalleşmenin devamı mı, yoksa daha hızlı bir faiz artışı dizisinin başlangıcı mı olacağı. Himino’nun konuşması ve toplantı öncesindeki diğer BOJ açıklamaları, bu konuda en net sinyalleri verebilir. 26