Dünyanın resmî zaman standardında önemli bir değişiklik geliyor: 20 Mayıs 2027’den itibaren Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC) artık saniye eklenmeden, kesintisiz işleyecek. Yeni kural, UTC ile Dünya’nın dönüşüne dayalı zaman arasındaki farkın en fazla 3.600 saniyeye, yani bir saate ulaşmasına izin veriyor. Böylece 2022’de belirlenen 2035 hedefi öne çekilmiş oldu.
4
5
7
Karar ne, ne zaman yürürlüğe girecek?
Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı (CGPM), Ekim 2026’da Versailles’da düzenlenen toplantısında UTC’nin kesintisiz çalışmasına ilişkin değişikliği kabul etti. Karar 20 Mayıs 2027’de yürürlüğe girecek. Haberlere göre oylamada 69 ülkeden temsilciler yer aldı; ancak mevcut kaynaklarda oyların tam dağılımı bulunmuyor.
21
Bu karar, 2022’de kabul edilen ve artık saniye uygulamasını 2035’e kadar sona erdirmeyi öngören planı öne alıyor. Yeni kural yürürlüğe girene kadar UTC’nin Dünya’nın dönüşünü temel alan zaman ölçeğine yakın tutulması için gerektiğinde artık saniye eklenebiliyor.
4
5
40
Son artık saniye 31 Aralık 2016’da eklendi.
7
51
UTC ile Dünya’nın dönüşü neden farklılaşabilecek?
Atom saatleri zamanı son derece düzenli ölçerken Dünya’nın dönüş hızı tamamen sabit değildir. Dünya’nın dönüşünü temel alan zaman ölçeğine UT1 denir. 1972’den bu yana artık saniyeler, UTC’yi UT1’e yakın tutmak için kullanıldı. Yeni kararla bu yakın eşleşme zorunluluğu kalkıyor.
7
40
Daha geniş farka izin verilmesinin amacı, resmî saate aralıklarla küçük ve düzensiz müdahaleler yapma ihtiyacını ortadan kaldırmak. Değişiklik gündeme gelirken olası bir “negatif artık saniye” ihtimali de kaygı yarattı: Bu durumda saate bir saniye eklemek yerine bir saniye çıkarılması gerekecekti. Böyle bir düzeltme daha önce hiç uygulanmadı; haberlerde bunun zaman sistemleri açısından yeni bir güçlük yaratabileceği belirtildi.
19
34
“Artık saat” denince saatler bir anda ileri mi alınacak?
“Artık saat” ifadesi, UTC ile UT1 arasındaki izin verilen farkın bir saate çıkarılmasını anlatıyor; ancak planlanmış bir saatlik düzeltme yapılacağı izlenimini verebilir. Karar, iki zaman ölçeği arasındaki fark için 3.600 saniyelik bir üst sınır belirliyor. Bir saatin hangi tarihte ekleneceğini ya da çıkarılacağını söylemiyor.
2
6
Dolayısıyla 2027’de saatler bir anda bir saat ileri ya da geri alınmayacak. Değişiklik, artık saniyeler olmadan UTC’nin işlemeye devam etmesi ve Dünya’nın dönüşüne dayalı zamanla arasındaki farkın yeni sınır içinde büyüyebilmesi demek. Mevcut kaynaklar bu sınıra ne zaman ulaşılacağını ya da ileride bir düzeltmenin nasıl yapılacağını ortaya koymuyor.
Konferansın gündemindeki diğer zaman çalışmaları
Konferansta ele alınan tek zaman konusu artık saniyeler değildi. Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu’nun (BIPM) kabul edilen kararlar listesinde, uluslararası bir Ay referans zaman ölçeği ve bunun UTC’ye izlenebilirliği hakkında ayrı bir karar da yer alıyor.
37
41
Zaman ve frekans standartlarından sorumlu komitenin açıklamasına göre optik frekans standartları, saniyenin mevcut tanımının en iyi uygulamalarını geride bıraktı. Ancak saniyenin gelecekteki tanımına ilişkin bazı koşullar henüz karşılanmış değil. Bu çalışmalar zaman standartlarının gelişimiyle ilgili; artık saniye değişikliğine yönelik bir düzeltme yöntemi değil.
39
Özetle, 20 Mayıs 2027’den itibaren UTC’ye artık saniye eklenmeyecek ve Dünya’nın dönüşüne dayalı zamanla arasındaki farkın bir saate kadar açılmasına izin verilecek. “Artık saat”, planlanmış bir saatlik ayarlamanın değil, bu daha geniş toleransın adı.
2
4
7