Cathay Pacific ve Google, yapay zekâlı kontrail önleme denemelerini genişletiyor

Cathay Pacific ile Google, uçakların atmosferde bıraktığı ve kalıcı hâle geldiğinde ısıyı tutabilen yoğunlaşma izlerini — havacılıkta contrail olarak anılan izleri — azaltmaya yönelik yapay zekâ denemelerini büyütüyor. Programın ikinci aşaması, Cathay’in Asya içindeki ve Pasifik ötesindeki ağını; ultra uzun menzilli seferleri de kapsayacak şekilde genişliyor. 31315

İş birliği, yeni uçakların ya da alternatif yakıtların yaygınlaşmasını beklemeden, mevcut uçakların mevcut yakıtla daha farklı işletilip işletilemeyeceğini sınamayı amaçlıyor. Denemelerin odağında, kalıcı kontrail oluşma olasılığının yüksek olduğu dar atmosfer katmanlarından küçük irtifa değişiklikleriyle uzak durmak var. 1315

İlk sonuç: Seçilen uçuşlarda yaklaşık %40 daha düşük ısınma etkisi

Operasyonel deneme 2025’in sonlarında başladı ve Cathay ağında 100’den fazla uçuşu hedefledi. Bunların 80’den fazlası kontrailden kaçınma rotalarını uyguladı. Google’ın tahminine göre bu seferlerde kontrailin ısınma etkisi yaklaşık %40 azaldı. 413

Bu oran, Cathay Pacific’in tüm filosu için gerçekleşmiş bir azaltım anlamına gelmiyor. Şirketin ve Google’ın değerlendirmesi, önerilen kaçınma rotalarını izleyen sınırlı sayıdaki ilk operasyonel uçuşa dayanıyor. Genişletilen aşamanın temel sorusu da yaklaşımın farklı rotalarda ve değişen operasyonel koşullarda ne kadar düzenli uygulanabileceği olacak. 413

Sistem kontrail riskini nasıl tahmin ediyor?

Kalıcı kontrailer, uçakların yüksek irtifada belirli soğuk ve nemli hava koşullarından geçmesiyle oluşabiliyor. Google’ın yaklaşımı; yapay zekâ tabanlı tahmin modellerini uydu görüntüleri ve meteorolojik verilerle bir araya getirerek, bu izlerin oluşma ihtimalinin yüksek olduğu alanları saptıyor. 612

Bu öngörüler uçuş harekât ekipleri ve pilotlarla paylaşılıyor. Uçuşun güvenlik ve işletme koşulları elverdiğinde ekipler, tahmin edilen bölgelerden kaçınmak için sınırlı irtifa ayarlamalarını değerlendirebiliyor. Amaç tüm uçuşları baştan sona yönlendirmek değil; gerekli görülen noktalarda hedefli ve küçük operasyonel değişiklikler yapmak. 212

İkinci aşama neyi test edecek?

Yeni aşama, teknolojinin daha geniş bir ağda uygulanabilirliğini, operasyonel kısıtlarını ve iklim üzerindeki etkisini değerlendirecek. Aynı zamanda, kontrail araştırmalarında görece daha az temsil edilen Asya-Pasifik bölgesinden gerçek uçuş verisi sağlaması hedefleniyor. 31315

Cathay Pacific, Google’ın bu teknolojiyi deneyen Asya-Pasifik’teki ilk ticari havayolu ortağı. Şirket ayrıca kontrailden kaçınmayı ultra uzun menzilli uçuşlarda test eden dünyadaki ilk havayolu konumunda. 15

Kalıcı kontrailer neden önemli?

Kısa sürede dağılan uçak izlerinin aksine, kalıcı kontrailer yayılıp ısıyı atmosferde hapseden bulut oluşumlarına dönüşebiliyor. Cathay Pacific ve Google’ın atıf yaptığı araştırmalara göre kontrailer, havacılığın toplam iklim etkisinin yaklaşık üçte birinden sorumlu olabilir. 815

Bu nedenle kontrailden kaçınma, karbondioksit emisyonlarını azaltmaya yönelik çalışmaların yerine geçen bir çözüm değil; onları tamamlayabilecek bir operasyonel araç olarak görülüyor. Daha temiz yakıtlar, daha verimli uçaklar ve diğer emisyon azaltım önlemleri hâlâ gerekli. Ancak bu deneme, bugünün uçakları ve yakıtıyla uçuş planlamasının iklim etkisini azaltıp azaltamayacağını araştırıyor. 1315

Cathay’in Dijital ve BT Direktörü Lawrence Fong, iş birliğinin havayolunun operasyonel deneyimiyle Google’ın yapay zekâ kabiliyetlerini bir araya getirerek sürdürülebilirlik sorunlarını daha geniş ölçekte ele almayı hedeflediğini söyledi. Google Hong Kong Genel Müdürü Michael Yue ise projenin, tahmine dayalı yapay zekânın mevcut uçaklar ve yakıtla canlı uçuş operasyonlarında kontrail etkisini azaltmak için nasıl kullanılabileceğini gösterdiğini belirtti. 15