Claude’un bulduğu ART yeni bir CRISPR mı? Henüz değil

Anthropic’in duyurusundaki kritik ayrım şu: Claude, çalışan bir gen düzenleme aracı keşfettiğini göstermedi. Büyük bir DNA veri kümesinde dikkat çekici bir düzeni işaret etti; şirketin araştırmacıları da bu izi laboratuvarda incelemeye başladı. ART adı verilen sistemin biyolojik görevi hâlâ açık bir soru.1315

ART’de dikkat çeken ne?

ART, İngilizce array-associated reverse transcriptases adının kısaltması. Bakterileri enfekte eden virüsler olan bakteriyofajlarda saptanan düzende bir ters transkriptaz geni, komşu bir ortak gen ve uzun bir tekrarlayan DNA dizisi bir arada bulunuyor. Bu tekrarlar, gen düzenleme teknolojisiyle tanınan CRISPR sistemlerinin bir yapısal özelliğini andırıyor. Ancak görünüşteki benzerlik, iki sistemin aynı işi yaptığını kanıtlamıyor.91215

Ters transkriptaz, RNA’yı DNA’ya kopyalayan bir enzim. Haberlere göre enzimin kendisi zaten biliniyordu; Claude’un dikkat çektiği nokta, enzimin komşu gen ve DNA tekrarlarıyla birlikte oluşturduğu düzen oldu. Yeni bir düzeni fark etmek, onun nasıl çalıştığını göstermenin yerini tutmuyor.13143

Claude’un taraması nasıl yürütüldü?

Anthropic, araştırmacılarının Claude’a büyük bir DNA dizisi veri kümesinde ilginç ters transkriptaz örnekleri araması için genel bir görev verdiğini söylüyor. Yapay zekâ ajanları enzim ailelerini tarayıp insan incelemesine adaylar seçti; başlangıç yönlendirmesini ve laboratuvar çalışmalarını ise bilim insanları üstlendi.15

Aktarılan rakamlar taramanın ölçeğini gösteriyor: yaklaşık 950 ajan, 21 saat ve 210 milyon token. Haberlerde 200 bini aşkın ters transkriptazdan yaklaşık 3.500 olasılığa, oradan da 20 adaya inildiği belirtiliyor.8911 Mevcut açıklamalar, elemenin bütün adımlarını veya bu 20 adayın her birinin ayrıntılı bir rapora dönüştürülüp dönüştürülmediğini ortaya koymuyor. Sayılar, adayların yeni bir işlev taşıdığının deneysel kanıtı değil.

Laboratuvarda ne görüldü, ne görülmedi?

İnsan araştırmacıların yaptığı testlerde, tekrarlayan DNA bölgesinden kısa RNA’lar üretildiği bildirildi.44 Bu, veri tabanında görülen bir örüntünün ötesine geçen, incelenebilir bir biyolojik bulgu. Fakat ART’nin seçilen DNA dizilerini tanıdığını, hedef DNA’yı kestiğini ya da programlanabilir biçimde gen düzenlediğini göstermiyor. Anthropic ve sonraki haberler, sistemin işlevinin bilinmediğini belirtiyor.31544

Çalışma, hakem değerlendirmesinden geçmiş bir makale olarak değil, ön baskı olarak yayımlandı.2044 Bulguların önemini değerlendirmek için bağımsız tekrarlar ve ART’nin nasıl çalıştığını açıklayan deneyler gerekiyor; gen düzenleme uygulamalarından söz etmek içinse çok daha doğrudan kanıt gerekli.

“Atılım” demek için erken mi?

Bloomberg, bazı dış uzmanların Anthropic’in bulgunun önemini olduğundan büyük sunduğunu düşündüğünü aktardı.17 New York Times’a konuşan mikrobiyolog Philip Kranzusch da bunun “henüz bir atılım olmadığını” söyledi.18 Bu temkin, yapay zekâ destekli taramanın değerini yok saymak anlamına gelmiyor: laboratuvarda sınanabilecek bir ipucu bulmak başlı başına yararlı olabilir.

Şimdilik en sağlam sonuç iki iddianın arasında duruyor. Claude, araştırmacıları deney yapmaya yönelten enzim bağlantılı bir tekrar düzenini öne çıkardı.1544 Ama CRISPR’ı andıran bir DNA dizilimi ve kısa RNA üretimi, yeni bir programlanabilir gen düzenleme aracının bulunduğu anlamına gelmiyor. ART’nin ne kadar yeni, nasıl çalışan ve ne işe yarayan bir sistem olduğu daha fazla testle anlaşılacak.317