İran’da Hürmüz Boğazı Gerilimi: Hamaney’in Eniştesi Peşeşkiyan’ın İstifasının Kabul Edileceğini İddia Etti

Hem cumhurbaşkanlığı ofisi hem de dini liderin ofisi bu iddiaları hızlı ve sert bir şekilde yalanladı. Peşeşkiyan'ın istifa gibi bir niyeti olmadığını kamuoyuna açıklayan bir video yayınlandı: "Şimdilik sağlam duracağım" . Hamaney'in ofisi ise iddiayı "temelde yanlış" ve "tamamen gerçek dışı" olarak nitelendirdi ancak doğrudan Harrazi'yi hedef almadı . Her iki kanadın koordineli şekilde yaptığı bu yalanlama, sızıntının rejimin istikrarı için zararlı görüldüğüne işaret ediyor.

Institute for the Study of War bünyesindeki Critical Threats Project tarafından yapılan değerlendirmeye göre, uyarı büyük olasılıkla Peşeşkiyan'ın Hürmüz Boğazı müzakereleri sırasında istifa tehdidini bir pazarlık kozu olarak kullanmasını engellemek için yapıldı .

Asıl Kriz Noktası: Hürmüz Boğazı

Güç mücadelesinin özünde tek bir stratejik soru yatıyor: İran, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için ABD ile müzakere etmeli mi?

• Peşeşkiyan pragmatist kanadı temsil ediyor. ABD ile müzakere edilerek boğazın yeniden açılmasını ve ABD deniz ablukasının yarattığı muazzam ekonomik baskının hafifletilmesini savundu. Temmuz 2026'da Peşeşkiyan ve merkez bankası başkanı, abluka nedeniyle ekonominin çöküşün eşiğinde olduğu konusunda Hamaney'i uyarmıştı .
• Şahinler (İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) unsurları ve Harrazi gibi isimler dahil) Washington ile herhangi bir anlaşmaya karşı çıkıyor. Boğazın askeri bir koz olarak kapalı kalmasını istiyorlar .
• Harrazi'nin 3 Ağustos'taki sızıntısı, Peşeşkiyan'ın ABD ile müzakere edilip edilmeyeceğine dair iç tartışmalardaki konumunu zayıflatmak ve onu boğaz müzakerelerinden fiilen uzaklaştırmak için tasarlanmış gibi görünüyor .

The Guardian'ın 4 Ağustos'ta bildirdiğine göre Peşeşkiyan, Hürmüz Boğazı konusunda ABD ile bir anlaşmaya varılmasına karşı çıkan şahin gruplarla mücadele ederken, defalarca istifa etmekle tehdit ettiği yönündeki iddiaları yalanlamak zorunda kaldı .

Planlanan Güvenlik Konseyi Değişikliği

Harrazi ayrıca Hamaney'in, Peşeşkiyan ataması olan Milli Güvenlik Yüksek Konseyi (SNSC) Sekreteri Muhammed Bakır Zolgadr'ı, eski bir IRGC komutanı ve Hamaney'in üst düzey askeri danışmanı olan Muhsin Rızai ile değiştirmeyi planladığını iddia etti . SNSC, İran'ın ulusal güvenlik ve nükleer müzakere stratejisini koordine eden kurumdur.

Zolgadr'ın Rızai ile değiştirilmesi, şahinlerin konsey üzerindeki kontrolünü pekiştirecek ve pragmatistlerin ABD ve Hürmüz Boğazı krizine yönelik rejim yaklaşımı üzerindeki etkisini daha da azaltacaktır. Analistler, istifa uyarısı ve planlanan SNSC değişikliğini, Mojtaba Hamaney'in pragmatistleri kilit karar alma mekanizmalarından uzaklaştırmaya yönelik koordineli bir çabası olarak gördü .

Derinlemesine Bağlam: Suikast Sonrası Yeni Dini Lider

Bu olaylar İslam Cumhuriyeti için benzeri görülmemiş bir dönemde yaşanıyor. Ali Hamaney, 28 Şubat 2026'da İran savaşının başında düzenlenen bir suikast sonucu öldürüldü . Oğlu Mojtaba Hamaney, 9 Mart 2026'da Uzmanlar Meclisi tarafından yeni dini lider seçildi . Babasının yerine geçmesinden bu yana kamuoyu önüne çıkmadı .

İstifa sızıntısı ve güvenlik konseyindeki değişiklik baskısı, yeni dini lider altında, devam eden çatışmanın ve deniz ablukasının varlıksal baskısıyla tetiklenen iç bölünmenin en önemli kamuya açık işaretleridir.