Putin'in Ukrayna'daki Toprak İddiaları Bağımsız Saha Verileriyle Nasıl Çatışıyor?

Haziran 2026’da Ukrayna savaş alanındaki bilgi savaşı doruk noktasına ulaştı. Vladimir Putin ve Ukrayna askeri liderliği, toprağı kimin kazandığına dair uzlaştırılamaz tablolar sundu. Kremlin, karşı konulamaz bir ivmeyle ilerlediğini resmederken, Kiev ve bağımsız gözlemciler savaşın seyrinde Ukrayna lehine, kesin ama kırılgan bir değişimi belgeledi. Bu iddialar yalnızca bir propaganda meselesi değil, yıpratma odaklı bu amansız savaşta başarıyı ölçmenin tamamen farklı yöntemlerini temsil ediyor.

Putin’in Anlatısı: Birikimli Kontrol ve Abartılı Kazanımlar

2026 Haziran’ının başlarında Putin, iki büyük platformda Rus üstünlüğünü savundu: 4 Haziran’daki St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu (SPIEF) ve 13 Haziran’daki Kremlin’deki televizyon toplantısı.

Putin, SPIEF’te Rus güçlerinin artık Donetsk bölgesinin %85’inden fazlasını, Zaporijya’nın yaklaşık %80’ini ve Luhansk’ın %100’ünü kontrol ettiğini iddia etti . Bunları, savaş öncesi oblast (bölge) sınırlarının birikimli işgal yüzdeleri olarak sundu; bu ölçüm, 2014 ve 2022’den beri ele geçirilen topraklara odaklanarak son dönemdeki saha dinamiklerini gizleyen bir yaklaşım. Putin ayrıca Donetsk’teki Ukrayna kontrolünün önceki %25 seviyesinden %15’in altına düştüğünü belirtti .

En dikkat çekici olanı, Putin’in Rus kuvvetlerinin yalnızca bir önceki ayda yaklaşık 2.400 kilometrekare ele geçirdiğini ve Ukrayna’nın gerilemelerini kendi silahlı kuvvetlerindeki iç sorunlara bağladığını iddia etmesiydi . Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW), Putin’in söyleminin bozuk olduğunu—2,4 milyon kilometrekare değil, muhtemelen 2.440 kilometrekare kastettiğini—ancak temel iddianın net olduğunu: devasa ve hızlı bir Rus ilerlemesi .

13 Haziran’da Putin iddialarını yineledi ve televizyondan yayınlanan bir Kremlin toplantısında Rus kuvvetlerinin “stratejik bir avantaja” sahip olduğunu, cephe hattında ilerlemeye devam ettiğini ve Ukrayna kuvvetlerinin bunu durduramayıp “terörist yöntemlere” başvurduğunu öne sürdü . Ayrıca Devlet Başkanı Zelenskiy’in yüz yüze görüşme önerisini reddederek, Rusya’nın Donbas’ın tam kontrolü dahil askeri hedeflerini gerçekleştireceğinde ısrar etti .

Ukrayna’nın Karşı Anlatısı: Net Kazanımlar ve Dönüm Noktası

8 Haziran’da Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Oleksandr Sıyrsky, kamuoyuna keskin bir şekilde farklı bir tablo sundu. Ukrayna kuvvetlerinin 2026 yılının başından bu yana 600 kilometrekareden fazla toprağı geri aldığını duyurdu . En kritik nokta ise Sıyrsky’nin, 2026 yılının Mayıs ayında tek başına Ukrayna’nın kaybettiğinden yaklaşık 100 kilometrekare daha fazla toprağı geri aldığını ve bunun, Ukrayna’nın 2023 karşı taarruzundan bu yana Rusya’nın net toprak kazanımlarının negatife döndüğü ilk ay olduğunu belirtmesiydi .

Aylık net toprak değişimi olarak bu çerçeveleme, Putin’in birikimli işgal yüzdelerinin tam tersidir. Sıyrsky, durağan işgal toplamları yerine bölgenin dinamik akışını vurgulayarak, Rusya’nın yavaş ve yıpratıcı ilerleyişinin sadece durmakla kalmayıp tersine döndüğü bir savaş alanına dikkat çekti.

Bağımsız Veriler Gerçekte Ne Gösteriyor?

İki anlatı arasındaki uçurum, üç ana kaynaktan gelen açık kaynak istihbaratıyla açıklığa kavuşuyor:

Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW)

Merkezi Washington’da bulunan ve haritalama metodolojisi teyitli Rus kontrolündeki bölgeyi (sızma bölgeleri hariç) takip eden ISW, Rus kuvvetlerinin Mayıs 2026’da yalnızca 40,64 kilometrekare kontrol altına aldığını veya sızdığını değerlendirdi . Bu, Mayıs 2025’teki kazanımların çok küçük bir kısmıydı ve ISW’nin “Ukrayna kuvvetleri, 2026 Rus İlkbahar-Yaz taarruzunu şimdiye kadar büyük ölçüde durdurdu” sonucuna varmasına yol açtı .

AFP’nin ISW verilerine dayanan analizi, Mayıs ayında Ukrayna’nın net 282 kilometrekare kazandığını hesapladı . ISW verileri ayrıca bunun, Ukrayna’nın art arda üçüncü ay (Mart-Mayıs 2026) net toprak kazancı elde ettiğini gösterdi . Nisan 2026’da Rusya, kontrol ettiği topraklarda 116 kilometrekare net kayıp yaşadı—bu, Ukrayna’nın Ağustos 2024’teki Kursk Oblastı’na girme harekâtından bu yana ilk aylık kayıptı .

ISW, Putin’i St. Petersburg forumundaki başarı iddiaları hakkında doğrudan yalan söylemekle suçladı ve iddialarının savaş alanındaki durumu “gerçeğe aykırı bir şekilde” yansıttığını belirtti .

Militarnyi

Ukrayna savunma yayını Militarnyi, Ukrayna Savunma Kuvvetleri içindeki kaynaklara dayandırarak 6 Haziran’da Rusya’nın Mayıs ayında yaklaşık 130 kilometrekare ele geçirdiğini, Ukrayna’nın ise yaklaşık 250 kilometrekare üzerinde kontrolü yeniden sağladığını ve bunun Ukrayna lehine yaklaşık 120 kilometrekare net kazanım sağladığını bildirdi . Militarnyi, Mayıs 2026’nın 2023 karşı taarruzundan bu yana Rusya’nın net toprak değişiminin negatife döndüğü ilk ay olduğunu doğruladı .

DeepState

Ukraynalı açık kaynak izleme grubu DeepState, Rusya’nın Mayıs ayındaki toprak kazanımının, Rus saldırı hacmindeki %37,5’lik artışa rağmen Ekim 2023’ten bu yana en düşük seviyesinde olduğunu ve toplamda sadece 14 kilometrekare olduğunu bildirdi . DeepState, güvenlik nedeniyle Ukrayna ilerlemelerinin haritalarına gecikmeli olarak yansıdığını, gerçek kazanımların daha yüksek olabileceğini belirtiyor .

Rakamlar Neden Tutmuyor?

Bu rakip iddialar, her iki tarafın neyi ölçtüğüne dair temel bir ayrışmayı yansıtıyor:

• Putin 2014’ten bu yana birikimli işgali ölçüyor. “Donetsk’in %85’inden fazlası” derken, çoğu yaklaşık on yıl önce Rusya destekli ayrılıkçılar tarafından ele geçirilmiş olan bölgenin 2014 öncesi sınırlarına atıfta bulunuyor. Bu ölçüm, son aylarda net kayıplar yaşanmış olsa bile etkileyici görünebilir.
• Ukrayna ve bağımsız analistler aylık toprak değişimini ölçüyor. ISW, Militarnyi ve DeepState, değişken cephe hattını takip ederek haftalar ve aylar içindeki kazanım ve kayıpları sayıyor. Bu ölçüme göre 2026 ortasındaki tablo nettir: Rus ivmesi çökmüş ve Ukrayna artık toprakları geri kazanmaktadır.

Putin’in bir ayda 2.400 kilometrekare ele geçirme iddiası şaşırtıcı bir abartıyı temsil ediyor. Hiçbir bağımsız uzman, Rusya’nın Mayıs kazanımlarını 130 kilometrekareden fazla olarak göstermiyor . Rus ilerleme hızı Kasım 2025’ten bu yana istikrarlı bir şekilde düşüş gösteriyor; 2026’nın ilk dört ayında günlük ortalama Rus kazanımı yalnızca 2,9 km²’ye geriledi .

Büyük Resim: İvmenin Değişimi

Bunun anlamı sadece rakamların ötesine uzanıyor. Rusya’nın günlük ilerleme hızı, 2024 sonu-2025 başında günde yaklaşık 14,92 km²’den, 2026’nın ilk üç ayında 5,16 km²’ye düştü . El Cezire, 2026 Mayıs ortasına gelindiğinde günlük ortalamanın daha da azalarak yalnızca 2,63 km²’ye düştüğünü bildirdi .

Bu arada Ukrayna, ISW ve Batılı yetkililerin cephenin istikrar kazandığı şeklinde tanımladığı bir duruma ulaştı; NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, 21 Mayıs’ta “Ukrayna’nın güçlü savunması cephe hattını istikrara kavuşturuyor” ifadesini kullandı . ABD Savunma İstihbarat Ajansı (DIA), 18 Mayıs’ta yayınladığı değerlendirmede, Rus güçlerinin 2026 Şubat başında Starlink’e erişimini kaybetmesinin ardından Ukrayna’nın son dönem toprak kazanımlarını kaydetti .

Haziran 2026’daki rakip toprak iddiaları yalnızca propaganda değildir; bunlar, yıllar sonra ilk kez Ukrayna lehine—ne kadar yavaş ve ne pahasına olursa olsun—dönmeye başlayan bir savaşı ölçmenin uzlaştırılamaz iki yöntemini temsil ediyor.