Asya çip hisseleri neden sert düştü?

Satış dalgasının merkezinde Güney Kore vardı

Güney Kore’nin KOSPI endeksi, yaklaşık yüzde 11 düşerek Mart 2020’den bu yana en kötü günlük performanslarından birini sergiledi . Sert gerileme, borsada işlemlerin geçici olarak durdurulmasını sağlayan devre kesicinin tetiklenmesine yol açtı . Endeks, işlemler durdurulmadan önce Nisan 2026’dan bu yana en düşük seviyesine indi .

Ülkenin en büyük şirketlerinden ikisi satışların odağındaydı:

• Samsung Electronics yüzde 11’den fazla değer kaybetti .
• SK Hynix hisseleri de yüzde 11’den fazla düştü .

Her iki şirket de yapay zekâ altyapısının temel bileşenlerinden olan bellek çiplerinde dünya liderleri arasında yer alıyor. Bu pazar, uzun süredir Güney Koreli üreticilerin ağırlığıyla şekilleniyor .

Düşüş Tokyo ve Taipei’ye de yayıldı

Satış dalgası Güney Kore’yle sınırlı kalmadı. Japonya’nın teknoloji ve çip ekipmanı şirketlerine duyarlı Nikkei 225 endeksi yaklaşık yüzde 4 geriledi; endeks günü 62.351,73 puanda, yüzde 3,97 kayıpla tamamladı .

Tayvan ve bölgedeki diğer önemli piyasalar da sert düşüşler yaşadı. Yatırımcılar, yalnızca tek tek şirketlerin bilançosunu değil, yapay zekâ temalı işlemlerin tamamını yeniden değerlendirmeye başlayınca satışlar Seul’den Tokyo ve Taipei’ye yayıldı .

Piyasaları sarsan üç temel endişe

1. Yapay zekâda “döngüsel finansman” ve balon korkusu

Satışların en önemli nedenlerinden biri, yapay zekâ sektöründe “döngüsel finansman” olarak adlandırılan yapıların gündeme gelmesi oldu. Bu terim, çip üreticilerinin yapay zekâ girişimlerine finansman sağladığı, girişimlerin de aldıkları kaynakla aynı üreticiden çip satın aldığı finansman düzenlemelerini ifade ediyor .

Böyle bir yapı, nihai müşterilerden gelen sürdürülebilir gelir yerine sektör içinde dolaşan sermayenin talep görüntüsünü olduğundan güçlü göstermesine yol açabilir. Nvidia’nın yapay zekâ girişimleriyle büyük finansman anlaşmaları kurduğuna ilişkin haberler de yapay zekâ dalgasının gerçek değerini aşmış olabileceği endişelerini yeniden alevlendirdi .

Yatırımcıların kaygısı şu: Bu finansman zinciri çözülürse çip talebi hızla düşebilir ve Samsung ile SK Hynix gibi üreticiler yüksek kapasite fazlasıyla karşı karşıya kalabilir.

2. Çin’in çip teknolojisindeki ilerlemesi

İkinci büyük katalizör, Çin’in gelişmiş çip üretim kapasitesini artırabileceğine ilişkin haberlerdi. The Information’ın haberine göre Çin’deki Shanghai Yuliangsheng gelişmiş çip üretim ekipmanlarının seri üretimine başlamış olabilir . Ayrıca Çinli şirketlerin, ileri düzey yarı iletken üretiminde kritik öneme sahip derin ultraviyole (DUV) litografi ekipmanlarını ülke içinde geliştirdiği bildirildi .

Kiwoom Securities analisti Han Ji-young, bu haberlerin Samsung, SK Hynix ve TSMC gibi yerleşik üreticiler üzerindeki rekabet baskısına ilişkin endişeleri yeniden gündeme getirdiğini söyledi .

Piyasanın temel varsayımı basit: Çin, gelişmiş çipleri ve bunların üretiminde kullanılan ekipmanları daha fazla kendi içinde üretebilirse, Güney Koreli ve Tayvanlı üreticilerin ürünlerine yönelik talep azalabilir. Bu da şirketlerin kâr marjlarını ve kârlılık beklentilerini baskılayabilir .

Çin’in önde gelen bellek çipi üreticisi ChangXin Memory Technologies’in büyük ilgi gören halka arzın ardından işlem görmeye başlaması da bu rekabet tartışmasını güçlendirdi .

3. Yüksek değerlemeler ve finansman baskısı

Üçüncü faktör, çip hisselerinin yapay zekâ coşkusuyla yıllar süren yükselişin ardından ulaştığı yüksek değerlemelerdi. Hisseler, gelecekteki kâr beklentilerine kıyasla yüksek fiyat-kazanç oranlarıyla işlem görüyordu .

Bu nedenle talepte yavaşlama, üretim kapasitesinde fazlalık veya yapay zekâ altyapısı projeleri için finansman koşullarının sıkılaşacağına dair en küçük işaret bile sert bir yeniden fiyatlamaya yol açtı.

Başka bir ifadeyle yatırımcılar şu soruya yanıt arıyor: Yapay zekâ yatırımları yavaşlarsa ya da Çinli rakipler pazar payı kazanmaya başlarsa, şirketler mevcut değerlemelerini haklı çıkarabilecek mi? Analistler, satışların yapay zekâ altyapısının finansmanı, Çin’in teknolojik ilerlemesi ve Çinli şirketlerden gelen rekabet kaygılarının birleşiminden kaynaklandığını belirtti .

Bundan sonra ne olabilir?

Düşüş, piyasalar açısından yoğun bir haftaya denk geldi. ABD Merkez Bankası (Fed), Japonya Merkez Bankası ve İngiltere Merkez Bankası’nın politika kararlarının yanı sıra, çok büyük teknoloji şirketlerinin bilançoları da yatırımcıların gündemindeydi .

Piyasalar, yapay zekâ harcamalarının sürdürülebilir olduğuna dair yeni kanıtlar ve satışların temel göstergelerde kalıcı bir bozulmadan çok aşırı tepki olduğuna yönelik işaretler arayacak. Ancak döngüsel finansman tartışması, Çin’in rekabet gücü ve yüksek değerlemeler konusunda henüz kesin bir yanıt bulunmuyor. Bu nedenle yarı iletken hisselerinde oynaklığın bir süre daha yüksek seyretmesi beklenebilir.