Anthropic’in yapay zekâda yavaşlama çağrısı çip hisselerini neden sarstı?

Yarı iletken hisselerindeki sert satışın ana nedeni, Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin We Must Pace the Frontier başlıklı yazısının yatırımcılara yapay zekâ yatırımlarının kısa vadeli hızını yeniden sorgulatmasıydı. Endişe, yapay zekânın ortadan kalkacağı değildi. Asıl mesele, en ileri modellerdeki yetenek artışının daha yavaş ilerlemesi hâlinde yeni model sürümlerinin, veri merkezi yatırımlarının ve buna bağlı çip, bellek, sunucu ile enerji altyapısı talebinin ertelenebileceği ihtimaliydi. Petrol fiyatlarındaki yükseliş ve tahvil faizlerindeki artış da yüksek değerlemeli büyüme hisseleri üzerindeki baskıyı büyüttü. 1512

Amodei ne önerdi, piyasa neyi fiyatladı?

Amodei, ileri seviye yapay zekâ geliştiren şirketlerin model yeteneklerini artırma hızını yavaşlatmasını; böylece güvenlik çalışmaları ve gözetim mekanizmalarının teknolojiye yetişebilmesini savundu. Önerileri arasında bağımsız değerlendiricilere sürekli erişim verilmesi, önde gelen geliştiriciler arasında koordinasyon ve en riskli sistemler için daha geniş uluslararası düzenlemeler bulunuyor. Anthropic, üçüncü taraf değerlendiricilere kendi sistemlerine çalışan düzeyinde kalıcı erişim sağlama taahhüdünde bulundu. 354041

Bu, yapay zekâ model eğitimine getirilen genel bir durdurma çağrısı değildi. Mesaj; yetenek gelişiminin temposu ve güvenlik tedbirleriyle ilgiliydi; dolayısıyla yatırım ve geliştirme faaliyetlerinin sürmesine alan bırakıyordu. Ancak piyasalar çoğu zaman marjdaki değişimi fiyatlar: Öncü laboratuvarlar daha yavaş model geliştirir ya da piyasaya sürerse, dev hesaplama kapasitesi yatırımlarının bir kısmı ertelenebilir. 53136

OpenAI CEO’su Sam Altman, sınırdaki yapay zekâ çalışmalarının kontrollü ilerlemesi gerektiği konusunda Amodei’ye katıldığını söyledi. Elon Musk ise “Dario haklı” yanıtını verdi. Haberlerde Microsoft CEO’su Satya Nadella’nın da bilinçli yavaşlatma ve sisteme gömülü bağımsız değerlendiriciler yaklaşımını olumlu karşıladığı aktarıldı. 3738

Tepkiler ise oybirliği içinde değildi. Dönemin ABD Başkanı Donald Trump, haberlere göre girişimi “yapay zekâ ve veri merkezlerine karşı yürütülen HASTALIKLI bir komplo” olarak niteledi. Çin Dışişleri Bakanlığı da “korku yayma”, çatışma ve yıkıcı rekabeti reddederek açık, kapsayıcı yapay zekâ gelişimi ve küresel iş birliği çağrısı yaptı. 33342

Çipler ve yapay zekâ altyapısı nasıl etkilendi?

İlk ve en sert kayıplar, yapay zekâ eğitimi ve veri merkezi genişlemesiyle doğrudan bağlantılı şirketlerde görüldü. Piyasa raporları, büyük çip hisselerini izleyen bir ETF’nin erken işlemlerde yaklaşık %5 gerilediğini; Nasdaq-100 vadeli işlemlerinin ise yapay zekâ kısıtlamalarının sermaye harcaması patlamasını zayıflatabileceği kaygısıyla yaklaşık %1,5 düştüğünü bildirdi. 12

Seans içindeki verilere göre AMD yaklaşık %5,9, Philadelphia Yarı İletken Endeksi ise yaklaşık %5,6 geriledi. Nvidia’daki düşüş yaklaşık %3 ila %3,5 aralığındaydı. 35 Intel, Micron ve diğer bellek ya da çip şirketleri de sert düştü; bazı haberlerde Intel ve Micron için erken saatlerde yaklaşık %6 kayıp kaydedildi. 1517

Satış yalnızca çip tasarımcılarıyla sınırlı kalmadı. CNBC; HPE, Dell, Oracle, CoreWeave ve Vertiv gibi veri merkezi ve yapay zekâ altyapısı şirketlerinde de sert gerilemeler olduğunu bildirdi. 5 Nasdaq Bileşik Endeksi gün içinde en fazla %1,3 geriledikten sonra kayıplarının bir kısmını geri aldı ve günü %0,56 düşüşle tamamladı. 1821

Yazılım tarafının tamamı aynı yönde hareket etmedi. Yapay zekâ güvenliği ve kontrolüne daha fazla odaklanılmasının siber güvenlik harcamalarını artırabileceği beklentisiyle siber güvenlik hisseleri yükseldi. CNBC, Palo Alto Networks ve CrowdStrike’ta %13’ün üzerinde artış bildirildiğini aktardı. 5

Neden kalıcı talep çöküşünden çok pozisyon çözülmesine benziyordu?

İşlem örüntüsü, en ileri yapay zekâ hızlandırıcılarına yönelik talebin bir anda bozulduğunu kanıtlamıyordu. Daha çok, yoğun biçimde taşınan yapay zekâ sermaye harcaması temasında hızlı bir yeniden değerleme ve risk azaltma hareketine benziyordu.

Bunun ilk işareti, düşüşün genişliği oldu. Nvidia’ya kıyasla ileri model eğitimi için GPU talebine daha dolaylı maruz kalan Intel, bazı gün içi haberlerde Nvidia kadar, hatta daha sert düştü. Bu görünüm; en üst seviye hızlandırıcı talebinin çöktüğüne dair nokta atışı bir yargıdan ziyade çip, bellek, sunucu ve veri merkezi altyapısı genelinde ayrım gözetmeyen bir satışla uyumlu. Bu, fiyat hareketinden çıkarılan bir yorumdur; talebin kalıcı olduğunun kanıtı değildir. 31517

İkinci işaret, yazılım hisselerindeki ayrışmaydı. Siber güvenlikteki yükseliş, yatırımcıların yapay zekâyla ilişkili harcamalardan tümüyle vazgeçmediğini gösterdi. Sermaye, daha sıkı güvenlik, denetim ve yönetişim koşullarından fayda görebileceği düşünülen şirketlere yönelmiş görünüyordu. 5

Ayrıca çağrının kendisi de önemliydi: Yetenek gelişiminin yavaşlatılması, hesaplama gücü alımlarının zamanlamasını ve yönetişimini değiştirebilir; fakat uzun vadede yapay zekâ altyapısına talebin yok olacağı anlamına gelmez. Sağlanan haberler, Anthropic ile AMD’nin MI450 ürünü arasında ileri sürülen bir ortaklığın etkilerini doğrulayacak yeterli güvenilir kanıt sunmadığından, bu iddia satışın belirli bir hızlandırıcı sözleşmesiyle çeliştiğine dair kanıt olarak kullanılamaz.

Petrol, tahvil faizleri ve Fed beklentisi baskıyı artırdı

Yapay zekâya özgü tetikleyici, daha geniş bir riskten kaçış ortamında ortaya çıktı. Reuters, Suudi enerji altyapısına yönelik saldırıların ve Körfez’deki deniz taşımacılığına ilişkin risklerin arz endişelerini artırdığını; Brent petrolün önceki hafta yaklaşık %9 yükselmesinin ardından %3 civarında artarak varil başına 107,84 dolara çıktığını bildirdi. Diğer piyasa haberlerinde Brent 108 doların üzerinde gösterildi. 112

Yüksek petrol fiyatları enflasyon kaygılarını besleyebilir. Reuters’a göre, ABD’de beklentileri aşan tüketici fiyatları verisinin ardından piyasa, o hafta ABD Merkez Bankası’nın (Fed) 25 baz puanlık faiz artırımı yapma olasılığını %86 olarak fiyatladı. 1 Faizlerin yükselmesi ve para politikasının sıkılaşacağı beklentisi, gelecekteki nakit akışları daha uzakta olan yüksek değerlemeli şirketleri genellikle daha fazla baskılar. Yapay zekâ, yarı iletken ve yazılım hisseleri için bu özellikle önemli bir arka plandı.

Sonuç

Pazartesi günkü düşüş, iki yeniden fiyatlama gücünün birleşimiydi: Amodei’nin önerisi ve rakip yapay zekâ liderlerinden gelen destek, yatırımcıları ileri yapay zekâ yatırım döngüsünün daha yavaş ilerleyip ilerlemeyeceğini sorgulamaya yöneltti. Aynı anda, petrole bağlı enflasyon endişeleri ve yükselen tahvil faizleri büyüme ve teknoloji riskine iştahı azalttı. 1512

Bu birleşim, satışın şiddetini “yapay zekâ işlem gücüne nihai talep çöktü” şeklindeki basit bir açıklamadan daha iyi açıklıyor. Gün içindeki veriler; uzun vadeli yapay zekâ altyapısı tezinin kesin olarak çöktüğünden çok, yapay zekâ harcamalarının takvimi ve yoğunluğu konusundaki belirsizliğe ve yüksek değerlemeli yapay zekâ bağlantılı pozisyonların geniş çaplı çözülmesine işaret ediyor. 5