SpaceX'in 75 Milyar Dolarlık Rekor Halka Arzı Küresel Sermaye Piyasalarını Yeniden Şekillendiriyor

SpaceX, halka arz (IPO) kavramının ölçeğini yeniden tanımlamaya hazırlanıyor. Elon Musk'ın kurucusu olduğu uzay ve havacılık şirketi, Nasdaq borsasında SPCX koduyla işlem görmeye başlayarak yalnızca tarihin en büyük halka arzını gerçekleştirmekle kalmayacak, aynı zamanda özellikle ABD ve Çin arasındaki küresel sermaye akışını yeniden şekillendirecek bir katalizör görevi görecek .

SpaceX'ten Önce Tarihin En Büyük 5 Halka Arzı

SpaceX'in rekor denemesinden önce, halka arz lig tablosunun zirvesinde enerji, e-ticaret, telekomünikasyon ve finans gibi çeşitli sektörlerden dev şirketler yer alıyordu. Renaissance Capital ve sektör analizlerine göre, bugüne kadar toplanan sermaye büyüklüğüne göre en büyük beş halka arz şöyleydi :

1. Suudi Aramco: 25,6 milyar dolar (2019, Suudi Tadawul Borsası)
2. Alibaba Group: 21,8 milyar dolar (2014, New York Borsası - NYSE)
3. SoftBank Corp: 21,3 milyar dolar (2018, Tokyo Borsası)
4. NTT Mobile (NTT DoCoMo): 18,1 milyar dolar (1998, Tokyo Borsası)
5. Visa: 17,9 milyar dolar (2008, New York Borsası - NYSE)

Bazı kaynakların Suudi Aramco'nun halka arz büyüklüğünü 29,4 milyar dolar olarak verdiğini belirtmekte fayda var. Bu yüksek rakam, aracı kurumların ilk arzdan sonra ek hisse satmasına olanak tanıyan ve halk arasında "yeşil ayakkabı" olarak bilinen ek satış opsiyonunun kullanılmasını içerirken, 25,6 milyar dolarlık rakam arz anında toplanan temel sermayeyi temsil etmektedir .

SpaceX Rekorun Boyutlarını Nasıl Değiştiriyor?

SpaceX'in hisse başına 135 dolardan 555,6 milyon hisse satışını içeren halka arzı, önceki rekorların ölçeğini tamamen alt üst ediyor. 75 milyar dolarlık halka arz büyüklüğü, bir önceki rekor sahibi Suudi Aramco'nun temel arz rakamının yaklaşık üç katı . Şirketin hedeflediği bu tutar, kendisinden önceki en büyük üç halka arz olan Suudi Aramco, Alibaba ve SoftBank'ın toplamından daha fazla . Nasdaq'ta işlem görmeye başladığında, SpaceX'in 1,77 trilyon dolarlık piyasa değeri onu daha ilk günden dünyanın en değerli halka açık şirketlerinden biri yapacak .

Sermaye Piyasasının Yeniden Yapılanması: Çin ve Hong Kong

Halka arzın finansal büyüklüğü tarihi öneme sahipken, küresel etkisinin en çok hissedileceği alan uluslararası sermaye akışlarının yapısı olabilir. SpaceX ve halka arza liderlik eden aracı kurumlar, Çin ana karası ve Hong Kong'daki yatırımcıların halka arza katılımını açıkça yasakladı .

Bu dışlama kararı, hassas savunma ile ilgili teknolojilerin ihracatını düzenleyen ABD Uluslararası Silah Trafiği Düzenlemeleri'nden (ITAR) kaynaklanan uyum endişelerine dayanıyor . Sonuç olarak, bu bölgelerdeki kurumsal yatırımcılar, varlık fonları ve yüksek gelirli bireysel yatırımcılar, en çok talep görmesi beklenen hisse senedi arzlarından birinin dışında bırakılmış durumda .

Bu engel, piyasalarda hemen gözlemlenebilir etkiler yaratıyor:

• Ayrışma Sinyali: Karar, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki teknolojik ve finansal ayrışma eğilimini pekiştiren bir sinyal olarak görülüyor. Çin devlet medyası ve piyasa uzmanları, bu hamleyi büyüyen bir eğilimin göstergesi olarak nitelendirdi .
• Yaratıcı Çözümler: Doğrudan katılımın dışında kalan bazı anakara Çinli yatırımcıların, SpaceX'in tedarik zincirindeki 'vekil hisselere' ve diğer yaratıcı kanallara yönelerek dolaylı yoldan bu halka arza ortak olmaya çalıştıkları bildiriliyor .
• Bölgesel Dayanıklılık: ABD'deki 75 milyar dolarlık bu devasa arzın Asya piyasalarındaki likiditeyi çekip götüreceğine dair ilk endişelere rağmen, büyük finans kuruluşları bu söylemlere karşı çıkıyor. JPMorgan'ın Asya-Pasifik yatırım bankacılığı başkanı Paul Uren, küresel fonların bölgeler arası çeşitlendirme stratejilerini koruduğunu belirterek, ABD teknoloji hisseleri ve Hong Kong halka arzları için ayrılan sermaye havuzlarının büyük ölçüde birbirinden bağımsız olduğunu ve bu mega arzın bölgesel piyasa likiditesini istikrarsızlaştırmasının olası olmadığını ifade etti . Hong Kong'un kendi halka arz hattı da oldukça güçlü; borsada listelenmeyi bekleyen 500'den fazla şirket bulunuyor ve güçlü fon toplama faaliyetlerinin devam edeceği öngörülüyor .

SpaceX'in tarihi halka arzı, sadece rekor kıran bir finansal olaydan çok daha fazlası. Yeni niceliksel rekorlar belirleyip eş zamanlı olarak yeni niteliksel sermaye bariyerleri koyarak, bu arz sadece halka arz lig tablosunun zirvesini değil, küresel hisse senedi piyasalarının mimarisini de yeniden tanımlamaya aday.