Sıvıyla soğutma

Giysinin iç yüzeyine ve büyük kas gruplarına yayılan esnek boru ağı boyunca soğuk su dolaşıyor. Su, fiziksel olarak yoğun Ay yürüyüşleri sırasında oluşan vücut ısısını emiyor. Isınan su daha sonra taşınabilir yaşam destek sistemine geri gönderiliyor ve burada ısı uzaya atılıyor .

Gazla havalandırma

Soğutma devresinden ayrı çalışan ikinci bir hat, taze oksijeni astronotun yüz bölgesine taşıyor. Böylece solunan havayla dışarı verilen karbondioksit yüzün çevresinden uzaklaştırılıyor. Gaz, sırt çantası biçimindeki yaşam destek sisteminde bulunan karbondioksit temizleme biriminden geçirildikten sonra yeniden dolaşıma sokuluyor.

Sıcaklık kontrolü ile solunabilir atmosferin birbirinden ayrılması, sistemin güvenilirliğini artıran çift devreli yaklaşımın temelini oluşturuyor.

Prada’nın katkısı yalnızca tasarım değil

Prada’nın AxEMU projesindeki ilk katkısı, uzay giysisinin dış katmanının tasarımı ve malzeme seçimiyle öne çıkmıştı. LCVG çalışmasında ise markanın rolü işlevsel mühendisliğe kadar uzanıyor .

• Mühendislik örgüsü ve üç boyutlu modelleme: Prada, hesaplamalı örgü teknikleri ve 3B vücut modellemelerini kullanarak farklı astronot vücut tiplerine uyum sağlayan bir yapı geliştirilmesine katkıda bulundu. Amaç, sekiz saate kadar sürebilecek uzay yürüyüşleri sırasında soğutma performansını korurken konforu artırmak .
• Yüksek performanslı malzemeler: Şirket, gelişmiş elyaflar ve özel malzemeler konusundaki tedarik deneyiminden yararlanarak uzun süreli Ay görevlerinde tekrar tekrar kullanılabilecek bileşenlerin seçimine destek oldu .
• Kalıp hazırlama ve ürün geliştirme: Moda koleksiyonlarının prototiplenmesinde kullanılan kalıp hazırlama becerileri; boruların güzergâhı, dikişlerin konumu ve sürtünme noktalarının azaltılması gibi teknik sorunlara uyarlandı .

Axiom Space Üst Yöneticisi Dr. Jonathan Cirtain, ortaklığın iki şirketin tek başına geliştiremeyeceği bir giysi ortaya çıkardığını söyledi . Bu yaklaşım, uzay uçuşu teknolojilerinde farklı sektörlerden gelen uzmanlıkların nasıl bir araya getirilebileceğini gösteriyor.

En önemli yenilik: Yedekli soğutma devresi

LCVG’nin eski soğutma giysilerine kıyasla en belirgin güvenlik yeniliği, tamamen yedekli bir soğutma devresine sahip olması .

Uzay Mekiği ve Uluslararası Uzay İstasyonu dönemlerinde kullanılan eski LCVG tasarımları genel olarak tek bir su devresine dayanıyordu. Bu devre bükülür, tıkanır ya da başka bir nedenle çalışmaz hâle gelirse astronot aktif sıcaklık kontrolünü kaybediyordu. Dünya’ya yakın yörüngede bir uzay yürüyüşünü kısa sürede sonlandırmak mümkün olduğundan, bu risk kabul edilebilir görülüyordu.

Ay’ın güney kutbunda ise aynı arıza çok daha ciddi sonuçlar doğurabilir. Ay yüzeyindeki sıcaklık, doğrudan güneş ışığı alan bölgelerde yaklaşık 127 °C’ye çıkabilirken sürekli gölgede kalan alanlarda yaklaşık -173 °C’ye kadar düşebiliyor. Aktif soğutma olmadan kalan astronot, basınçlı bir yaşam alanına hızla dönemeden ciddi bir termal stresle karşılaşabilir.

Yeni LCVG, ana devre arızalandığında kullanılabilecek bir yedek soğutma hattı ekleyerek bu riski azaltmayı hedefliyor . Bu özellik, AxEMU’nun diğer tanı ve izleme sistemleriyle birlikte astronotları daha uzun ve daha bağımsız Ay yüzeyi operasyonlarında korumaya odaklanan bir güvenlik anlayışına işaret ediyor .

Daha iyi uyum, daha dengeli soğutma

Yeni giysinin avantajları yalnızca yedeklilikle sınırlı değil. Gelişmiş 3B vücut tarama teknolojileri ve kişiye uyarlanmış örgü dokuları, farklı vücut yapılarına daha hassas biçimde oturan bir tasarımın önünü açıyor.

Bu konu yalnızca konforla ilgili değil. Soğutma giysisindeki gevşek bölgeler ya da vücuda fazla baskı yapan bölümler, vücut ısısının uzaklaştırılmasını zorlaştıran sıcak noktalar oluşturabilir. Yeni üretim yaklaşımı, borular yerleştirilmeden önce yapılan hassas modellemeyle bu riski azaltmayı amaçlıyor .

Malzemeler de tek bir kullanım için değil, Ay yüzeyindeki görevlerin ve bakım süreçlerinin tekrarlanacağı bir görev kampanyası için tasarlanıyor. Böylece LCVG’nin, sürdürülebilir Ay yüzeyi faaliyetlerinin gerektirdiği kullanım ve yeniden hazırlama döngülerine dayanması hedefleniyor .

Sıvıyla soğutma

Giysinin iç yüzeyine ve büyük kas gruplarına yayılan esnek boru ağı boyunca soğuk su dolaşıyor. Su, fiziksel olarak yoğun Ay yürüyüşleri sırasında oluşan vücut ısısını emiyor. Isınan su daha sonra taşınabilir yaşam destek sistemine geri gönderiliyor ve burada ısı uzaya atılıyor .

Gazla havalandırma

Soğutma devresinden ayrı çalışan ikinci bir hat, taze oksijeni astronotun yüz bölgesine taşıyor. Böylece solunan havayla dışarı verilen karbondioksit yüzün çevresinden uzaklaştırılıyor. Gaz, sırt çantası biçimindeki yaşam destek sisteminde bulunan karbondioksit temizleme biriminden geçirildikten sonra yeniden dolaşıma sokuluyor.

Sıcaklık kontrolü ile solunabilir atmosferin birbirinden ayrılması, sistemin güvenilirliğini artıran çift devreli yaklaşımın temelini oluşturuyor.

Prada’nın katkısı yalnızca tasarım değil

Prada’nın AxEMU projesindeki ilk katkısı, uzay giysisinin dış katmanının tasarımı ve malzeme seçimiyle öne çıkmıştı. LCVG çalışmasında ise markanın rolü işlevsel mühendisliğe kadar uzanıyor .

• Mühendislik örgüsü ve üç boyutlu modelleme: Prada, hesaplamalı örgü teknikleri ve 3B vücut modellemelerini kullanarak farklı astronot vücut tiplerine uyum sağlayan bir yapı geliştirilmesine katkıda bulundu. Amaç, sekiz saate kadar sürebilecek uzay yürüyüşleri sırasında soğutma performansını korurken konforu artırmak .
• Yüksek performanslı malzemeler: Şirket, gelişmiş elyaflar ve özel malzemeler konusundaki tedarik deneyiminden yararlanarak uzun süreli Ay görevlerinde tekrar tekrar kullanılabilecek bileşenlerin seçimine destek oldu .
• Kalıp hazırlama ve ürün geliştirme: Moda koleksiyonlarının prototiplenmesinde kullanılan kalıp hazırlama becerileri; boruların güzergâhı, dikişlerin konumu ve sürtünme noktalarının azaltılması gibi teknik sorunlara uyarlandı .

Axiom Space Üst Yöneticisi Dr. Jonathan Cirtain, ortaklığın iki şirketin tek başına geliştiremeyeceği bir giysi ortaya çıkardığını söyledi . Bu yaklaşım, uzay uçuşu teknolojilerinde farklı sektörlerden gelen uzmanlıkların nasıl bir araya getirilebileceğini gösteriyor.

En önemli yenilik: Yedekli soğutma devresi

LCVG’nin eski soğutma giysilerine kıyasla en belirgin güvenlik yeniliği, tamamen yedekli bir soğutma devresine sahip olması .

Uzay Mekiği ve Uluslararası Uzay İstasyonu dönemlerinde kullanılan eski LCVG tasarımları genel olarak tek bir su devresine dayanıyordu. Bu devre bükülür, tıkanır ya da başka bir nedenle çalışmaz hâle gelirse astronot aktif sıcaklık kontrolünü kaybediyordu. Dünya’ya yakın yörüngede bir uzay yürüyüşünü kısa sürede sonlandırmak mümkün olduğundan, bu risk kabul edilebilir görülüyordu.

Ay’ın güney kutbunda ise aynı arıza çok daha ciddi sonuçlar doğurabilir. Ay yüzeyindeki sıcaklık, doğrudan güneş ışığı alan bölgelerde yaklaşık 127 °C’ye çıkabilirken sürekli gölgede kalan alanlarda yaklaşık -173 °C’ye kadar düşebiliyor. Aktif soğutma olmadan kalan astronot, basınçlı bir yaşam alanına hızla dönemeden ciddi bir termal stresle karşılaşabilir.

Yeni LCVG, ana devre arızalandığında kullanılabilecek bir yedek soğutma hattı ekleyerek bu riski azaltmayı hedefliyor . Bu özellik, AxEMU’nun diğer tanı ve izleme sistemleriyle birlikte astronotları daha uzun ve daha bağımsız Ay yüzeyi operasyonlarında korumaya odaklanan bir güvenlik anlayışına işaret ediyor .

Daha iyi uyum, daha dengeli soğutma

Yeni giysinin avantajları yalnızca yedeklilikle sınırlı değil. Gelişmiş 3B vücut tarama teknolojileri ve kişiye uyarlanmış örgü dokuları, farklı vücut yapılarına daha hassas biçimde oturan bir tasarımın önünü açıyor.

Bu konu yalnızca konforla ilgili değil. Soğutma giysisindeki gevşek bölgeler ya da vücuda fazla baskı yapan bölümler, vücut ısısının uzaklaştırılmasını zorlaştıran sıcak noktalar oluşturabilir. Yeni üretim yaklaşımı, borular yerleştirilmeden önce yapılan hassas modellemeyle bu riski azaltmayı amaçlıyor .

Malzemeler de tek bir kullanım için değil, Ay yüzeyindeki görevlerin ve bakım süreçlerinin tekrarlanacağı bir görev kampanyası için tasarlanıyor. Böylece LCVG’nin, sürdürülebilir Ay yüzeyi faaliyetlerinin gerektirdiği kullanım ve yeniden hazırlama döngülerine dayanması hedefleniyor .