İran’ın Kuveyt’e füze ve İHA saldırıları nasıl gelişti?

Mayıs sonu ile haziran başı arasında Kuveyt’e yönelen füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları, ABD ile İran arasındaki çatışmanın Körfez ülkelerine taşındığını bir kez daha gösterdi. Kuveyt makamları saldırıları egemenlik, güvenlik ve toprak bütünlüğünün ihlali olarak nitelendirirken, İran Devrim Muhafızları saldırıların ABD’nin İran’daki hedeflere yönelik operasyonlarına karşılık olduğunu savundu.

Saldırılar yalnızca askeri tesislerle sınırlı kalmadı. Hava trafiği aksadı, Kuveyt Uluslararası Havalimanı’nda uçuşlar durduruldu ve bölge ülkelerinden Kuveyt’e destek mesajları geldi.

Saldırıların zaman çizelgesi

28-29 Mayıs: İlk füze ve İHA dalgası

Kuveyt, 28 Mayıs’ta topraklarını hedef alan füze ve İHA saldırılarını “tehlikeli bir tırmanış” ve ülkenin “egemenliği, güvenliği ve toprak bütünlüğünün açık ihlali” olarak kınadı. Kuveyt Dışişleri Bakanlığı, saldırıların siviller ve kritik altyapı için “doğrudan tehdit” oluşturduğunu ve gerilimi düşürmeye yönelik diplomatik girişimlerin sürdüğü hassas bir dönemde gerçekleştiğini bildirdi .

Kuveyt hava savunmasının bazı füze ve İHA’ları havada engellediği aktarıldı. Açık kaynak analizlerinde, mühimmatın Kuveyt-Irak sınırı yakınındaki Ali el-Salim Hava Üssü’ne yönelmiş olabileceği öne sürüldü . ABD ordusu da İran’ın gece saatlerinde Kuveyt yönüne bir balistik füze fırlattığını doğruladı; bu gelişme zaten kırılgan olan ateşkesin üzerindeki baskıyı artırdı .

1 Haziran: İkinci dalga ve hava trafiğinde kesinti

Uluslararası kınamalara rağmen 1 Haziran’da yeni bir saldırı dalgası yaşandı. Kuveyt ordusu, ülke hava sahasına giren “düşman füzeleri ve İHA’ların” hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı .

Saldırının etkisi sivil havacılıkta hemen görüldü. Uçuş takip hizmetleri, çok sayıda uçağın Kuveyt Uluslararası Havalimanı’na inmek yerine başka havalimanlarına yönlendirildiğini gösterdi; bazı uçaklar da iniş izni beklemek zorunda kaldı .

Kuveyt Bakanlar Kurulu, 28 Mayıs ve 1 Haziran’daki saldırıları birlikte kınayarak bunların bölgesel gerilimi azaltma çabalarını baltaladığını söyledi . Dışişleri Bakanlığı, İran’ı saldırılardan tamamen sorumlu tuttu ve ülkenin güvenliği ile egemenliğini korumak için gerekli tüm adımları atma hakkını saklı tuttuğunu açıkladı .

3 Haziran: Kuveyt Havalimanı hedef alındı

3 Haziran’da saldırıların sivil altyapıya etkisi daha da belirginleşti. Kuveyt Uluslararası Havalimanı’nın 1 numaralı terminali füze ve İHA saldırısında hasar gördü. Kuveyt makamları bazı kişilerin yaralandığını ve terminal binasında ciddi maddi hasar oluştuğunu bildirdi .

Bunun üzerine sivil havacılık makamları acil durum planını devreye sokarak ticari uçuşları geçici olarak askıya aldı ve uçakları yakındaki alternatif havalimanlarına yönlendirdi . Böylece saldırılar, ABD askeri tesislerini hedef aldığı iddiasıyla başlasa da günlük yaşamın ve bölgesel ulaşımın merkezlerinden birini doğrudan etkiledi.

Devrim Muhafızları saldırıları nasıl gerekçelendirdi?

İran Devrim Muhafızları saldırıları inkâr etmedi. Aksine operasyonları, ABD’nin İran’daki askeri hedeflere yönelik saldırılarına verilmiş karşılık olarak sundu.

• 28 Mayıs saldırısı: Devrim Muhafızları, İran’ın güneyindeki Bandar Abbas Havalimanı yakınlarına düzenlenen ABD hava saldırısına karşılık bölgede bulunan bir ABD hava üssünü hedef aldığını açıkladı . İranlı bir yetkili operasyonu “ölçülü, tamamen savunma amaçlı ve ateşkesi sürdürmeye yönelik” olarak tanımladı . Açıklamada, saldırının tekrarlanması hâlinde benzer bir karşılık verileceği uyarısı yapıldı .
• 1 Haziran saldırısı: Tahran, hafta sonunda İran’daki askeri hedeflere düzenlenen ABD saldırılarının ardından Kuveyt’teki ABD güçlerinin kullandığı bir hava üssünü hedef aldığını söyledi. Devrim Muhafızları, üssün ABD’nin Sirik Adası’na yönelik operasyonunu başlattığı nokta olduğunu öne sürdü ve yeni bir ABD saldırısına “tamamen farklı” bir karşılık verileceği uyarısında bulundu .

Washington ise İran’ın saldırıların başarıyla sonuçlandığı yönündeki iddialarını reddetti. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), ABD hava üssünün ve Bahreyn’deki 5. Filo karargâhının başarıyla vurulduğu iddiasını “yanlış” olarak niteledi; ayrıca Kuveyt’teki ABD güçlerini hedefleyen İran İHA’larının amaçlarına ulaşamadığını açıkladı .

Kuveyt neden saldırıları doğrudan egemenlik ihlali sayıyor?

Kuveyt’in açıklamalarındaki temel itiraz, saldırıların hedefinin ABD askeri varlıkları olduğu iddiasının ülke hava sahasına ve topraklarına yönelik saldırıyı meşru hâle getirmediği yönünde. Kuveyt, füze ve İHA’ların sivilleri, kritik altyapıyı ve bölgesel istikrarı tehdit ettiğini belirtti; saldırıların uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler Şartı’na aykırı olduğunu savundu .

Kuveyt Bakanlar Kurulu da İran’a saldırıları derhâl ve koşulsuz biçimde durdurma çağrısı yaptı . Bu yaklaşım, Körfez ülkelerinin kendi topraklarının ABD-İran çatışmasında birer hedef veya çatışma sahasına dönüşmesinden duyduğu kaygıyı yansıtıyor. Körfez’de ABD askerî tesislerine ev sahipliği yapan ülkeler, ABD’nin bölgedeki operasyonları ile İran’ın misillemeleri arasında sıkışmış durumda.

Körfez’den ve Arap dünyasından dayanışma mesajları

Saldırılar sonrasında Kuveyt’e destek veren açıklamalar yalnızca komşu ülkelerle sınırlı kalmadı.

• Birleşik Arap Emirlikleri: Abu Dabi, İran’ın füze ve İHA saldırılarını güçlü biçimde kınadı; bunları Kuveyt’in egemenliğinin açık ihlali ve güvenliği için tehdit olarak tanımladı. BAE, Kuveyt’le tam dayanışma içinde olduğunu bildirdi .
• Suudi Arabistan: Riyad, saldırıların Kuveyt’in egemenliğini zedelediğini ve uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirterek İran’ın eylemlerini kınadı .
• Katar: Doha, Kuveyt’i hedef alan saldırıları egemenliğin ve uluslararası hukukun açık ihlali olarak nitelendirdi; gerilimin düşürülmesi ve bölgenin yeni bir istikrarsızlığa sürüklenmemesi çağrısı yaptı .
• Körfez İşbirliği Konseyi: Konsey Genel Sekreteri, saldırıyı uluslararası hukukun açık ihlali olarak değerlendirdi ve Kuveyt’in güvenliği, istikrarı, vatandaşları ve ülkede yaşayanların korunması için atacağı adımlara tam destek verdi .
• Arap Parlamentosu: Parlamento Başkanı Muhammed Ahmed el-Yamahi, saldırıların uluslararası hukuka ve BM Şartı’na aykırı olduğunu söyledi; Kuveyt’in egemenliğine ve vatandaşlarının güvenliğine tam destek açıkladı .

Daha geniş tablo: Kırılgan ateşkes ve Körfez’de güvenlik riski

Bu saldırılar, ABD ile İran arasındaki karşılıklı operasyonların ateşkes ve müzakere çabalarını ne kadar kırılgan hâle getirdiğini ortaya koydu. Washington, İran’ın hava savunma sistemleri, komuta merkezleri ve insansız hava araçlarına yönelik operasyonlar düzenlediğini bildirirken; Tahran da ABD’nin bölgedeki üslerini ve askeri varlıklarını misilleme hedefleri olarak gösterdi .

Kuveyt gibi ABD askeri tesislerine ev sahipliği yapan Körfez ülkeleri açısından sorun, çatışmanın tarafı olmadan çatışmanın sonuçlarıyla karşı karşıya kalmak. Füze ve İHA’ların engellenmesi, hava sahasının kapatılması ve havalimanlarının zarar görmesi, askeri hedeflere yönelik operasyonların sivil hayatı da doğrudan etkileyebileceğini gösteriyor.

Kuveyt’in sert diplomatik tepkisi ve bölge ülkelerinin ortak dayanışma mesajları, yalnızca belirli saldırılara verilen bir yanıt değil; Körfez ülkelerinin egemenliklerinin ve kritik altyapılarının ABD-İran geriliminde hedef hâline gelmemesi yönündeki ortak talebin de ifadesi oldu.