Vietnam, Endonezya’nın Devlet İhracat Tekeli Sonrası Acil Kömür Tedbiri Aldı

Vietnam’dan Endonezya’nın Kömür İhracatı Tekeline Acil Müdahale

Vietnam Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (MOIT), 16 Haziran 2026 tarihinde Bakan Yardımcısı Nguyen Hoang Long başkanlığında bir üst düzey toplantı düzenledi ve elektrik üretimi için ithal edilen kömür tedarikindeki akut risklere karşı bir dizi talimat yayımladı. Toplantının tetikleyicisi, Endonezya'nın PT Danantara Sumberdaya Indonesia (DSI) aracılığıyla uygulamaya koyduğu yeni devlet kontrollü ihracat rejimi (1 Haziran 2026'da geçiş süreci başladı) ve Orta Doğu'daki istikrarsızlık oldu. Bu gelişmeler, Vietnam'ın yapısal kömür açığıyla birleşti: 2026'nın ilk beş ayında yurt içi üretim yıllık bazda %4,2 düşerken, ülkenin bu yıl elektrik üretimi için 17-19 milyon ton ithal kömüre ihtiyacı bulunuyor.

Diplomatik Cevap: Endonezya'ya Doğrudan Mektup

MOIT Bakanı, Endonezya Enerji ve Maden Kaynakları Bakanı'na resmi bir mektup gönderdi. Mektupta, Endonezya'nın Vietnam'a kömür ihracatını kolaylaştırmaya devam etmesi, 2026 ve sonraki yıllarda ihracat hacimlerini koruması ve iki ülke işletmeleri arasında imzalanan kömür alım anlaşmalarına öncelik vermesi talep edildi .

Kömür İthalatçıları ve Elektrik Üreticilerine Operasyonel Emirler

1. Devam eden tüm kömür ithalat sözleşmelerini acilen gözden geçirin — Tedarikçilerle proaktif iletişime geçerek sözleşme uygulama durumunu, teslimat programlarını güncelleyin ve potansiyel riskleri belirleyin .

2. Ayrıntılı acil durum planları geliştirin — Geleneksel ithal kömür kaynaklarının kesintiye uğraması senaryolarına karşı hazırlıklı olun .

3. Kömür ithalat kaynaklarını çeşitlendirin — Sınırlı sayıdaki geleneksel tedarikçiye (Vietnam'ın kömür ithalatının %86'sından fazlasını Endonezya, Avustralya ve Rusya karşılıyor) bağımlılığı azaltmak için çeşitlendirmeye gidin .

4. Uygun kalite özelliklerine sahip istikrarlı, uzun vadeli tedarik kaynakları arayın — Elektrik üretimi için tedarik kesintisi riskini önlemek amacıyla bu kaynakları aktif olarak araştırın .

5. Uygun kömür tedarik sözleşme yapılarını inceleyin ve benimseyin — Sözleşme hacimlerini ve öncelikli teslimat haklarını garanti altına alan risk azaltma maddeleri içeren yapılar oluşturun .

6. Devlet desteği için proaktif olarak harekete geçin — MOIT, yurtdışındaki Vietnam Ticaret Ofisleri ve diplomatik misyonlar, işletmelerin uygun yeni ortaklarla bağlantı kurmasına yardımcı olmaya hazırdır .

Tüm kuruluşlara ayrıca, Hükümet, Başbakan ve MOIT tarafından elektrik üretimi için birincil yakıt tedarikinin güvence altına alınmasına ilişkin daha önce yayımlanan talimatları sıkı bir şekilde uygulamaya devam etmeleri talimatı verildi .

Konunun Önemi: Vietnam'ın Kömür Bağımlılığı ve Endonezya Şoku

Vietnam'ın yıllık kömür talebi 80 milyon tonu aşarken, yurt içi madencilik kapasitesi yılda yalnızca 40-45 milyon ton seviyesinde. Bu durum, MOIT toplantısının ele almayı amaçladığı yapısal bir açık yaratıyor . Ülkenin 2026'da elektrik üretimi için 17-19 milyon ton ithal kömüre ihtiyacı var ve bu, toplam kömür talebinin %20-22'sine tekabül ediyor .

Endonezya, Vietnam'ın en büyük kömür tedarikçisi konumunda. Yeni ihracat rejimi, PT Danantara Sumberdaya Indonesia (DSI) aracılığıyla 1 Haziran 2026'da geçiş sürecine girdi ve 24/2026 sayılı Hükümet Yönetmeliği'ne dayanıyor . Yeni çerçeve kapsamında, kömür, hurma yağı ve ferroalyajların tüm ihracatının nihai olarak DSI üzerinden yapılması gerekiyor ve tam uygulamanın en geç 1 Ocak 2027'ye kadar tamamlanması bekleniyor . Geçiş döneminde (1 Haziran - 31 Ağustos 2026), madenciler mevcut sözleşmeler kapsamında faaliyet göstermeye devam edebilecek ancak tüm işlemlerini DSI'ye bildirmek zorunda olacak . 1 Eylül 2026'dan itibaren DSI'nin ana ihracat aktörü olarak devreye girmesi planlanıyor .

Endonezyalı kömür madencileri, yeni politikanın yarattığı belirsizlik nedeniyle alıcıların tedariklerini diğer bölgelere kaydırabileceği uyarısında bulundu .

Daha Geniş Enerji Güvenliği Bağlamı

16 Haziran'daki MOIT toplantısı, yakıt tedarikini güvence altına almak için daha önce alınan hükümet önlemlerinin devamı niteliğinde. 5 Mart 2026'da Başbakan Yardımcısı Bùi Thanh Sơn, Orta Doğu'daki tırmanan çatışma nedeniyle bakanlıklara ve devlet enerji şirketlerine acil durum planları hazırlama talimatı verdi . 10 Mart 2026'da MOIT, petrol, elektrik ve kömür tedarikini sağlamak için kapsamlı çözümler gerektiren 06 sayılı Genelge'yi yayımladı . Vietnam ayrıca 5 Mart 2026'da yurt içi yakıt tedariki için bir izleme ve erken müdahale mekanizmasını devreye aldı .

Nisan 2026'da Başbakan, özellikle kuzey Vietnam'da kıtlığı önlemek için Laos'tan daha fazla elektrik ithal edilmesini ve yüzer enerji santrallerinin incelenmesini emretti .