CBOT soya fiyatlarındaki yükselişin arkasında üçlü baskı var

Chicago Board of Trade’de (CBOT) işlem gören soya fasulyesi vadeli kontratları son dönemde yükseliyor. Piyasadaki hareketin temelinde tek bir gelişme değil, aynı anda güçlenen üç tema var: Çin talebinin yeniden canlanması, ABD’de hava koşullarının üretim riskini artırması ve biyoyakıt talebinin desteklenebileceği beklentisi. Bu tablo, daha önce açılmış kısa pozisyonların kapatılmasını ve yeni alımların gelmesini teşvik ediyor. 101114

Çin’den gelen alımlar fiyatları destekliyor

ABD ihracatçıları, Çin’e 2026/27 sezonu ürünü soya fasulyesi satışları açıkladı. ABD Tarım Bakanlığı (USDA), ağustos ayının başında Çin’e yaklaşık 488 bin ton ABD soya fasulyesi satışını doğruladı. Bu gelişme, dünyanın en büyük soya ithalatçılarından biri olan Çin’in ABD ürününe yönelik talebinin yeniden görünür hâle gelmesini sağladı. 11

USDA’nın Pekin’deki Dış Tarım Servisi (FAS) birimi, Çin’in 2026/27 sezonundaki soya fasulyesi ithalatını 108 milyon ton olarak tahmin ediyor. Bu rakam, önceki sezona ilişkin 106 milyon tonluk tahmine göre yaklaşık %2 artış anlamına geliyor. Beklentinin başlıca nedeni, Çin yem sektörünün soya küspesine yönelik talebindeki ılımlı büyüme. 1

ABD’de hava koşulları verim endişesi yaratıyor

Soya fasulyesi için ABD’deki büyüme sezonunun kritik aşamalarında görülen sıcak hava ve yoğun yağış ihtimali, ürün verimine ilişkin kaygıları artırıyor. Özellikle Midwest bölgesinde sıcaklıkların yükselmesi, bitkinin bakla oluşturma ve dane doldurma dönemlerinde verim kaybı riskini gündeme getiriyor. 1015

Bu nedenle hava tahminlerindeki küçük değişiklikler bile CBOT’ta hem yakın vadeli hem de yeni ürün kontratlarına hızla yansıyabiliyor. Piyasa, gerçekleşmiş bir arz kaybından çok, ileride yapılabilecek verim aşağı yönlü revizyonlarını fiyatlamaya çalışıyor.

Biyoyakıt beklentisi soya yağını ve kırma talebini güçlendiriyor

ABD’deki son biyoyakıt politikası gelişmeleri, yenilenebilir yakıt talebinin beklenenden daha güçlü olabileceği yönündeki beklentileri artırdı. Soya yağı biyodizel ve diğer yenilenebilir yakıtların üretiminde kullanılan önemli bir hammadde olduğu için, soya yağı fiyatlarındaki yükseliş soya fasulyesi kırma tesislerinin kârlılığını iyileştirebiliyor. 14

Kırma marjlarının güçlenmesi, işleyicilerin daha fazla soya fasulyesi satın alma isteğini artırıyor. Böylece biyoyakıt kaynaklı soya yağı talebi, dolaylı olarak ham soya fasulyesi fiyatlarına da destek veriyor.

Küresel arz hâlâ rahat: yükselişin sınırı burada

Ancak mevcut tablo, küresel ölçekte kesinleşmiş bir soya fasulyesi arz açığına işaret etmiyor. USDA’nın ağustos ayı WASDE raporuna göre 2026/27 sezonunda dünya soya fasulyesi üretiminin 442,3 milyon tonla rekor seviyeye ulaşması bekleniyor. Küresel dönem sonu stok tahmini de 124,2 milyon ton seviyesinde bulunuyor. 34

Dolayısıyla fiyatlardaki yükseliş şu aşamada daha çok Çin talebindeki iyileşme, hava koşullarına ilişkin risk primi ve biyoyakıt politikası beklentilerinin birleşiminden kaynaklanıyor. Güçlü üretim görünümü ise rallinin önünde bir sınır oluşturuyor.

Bundan sonra hangi veriler izlenmeli?

Piyasanın yönü açısından üç başlık öne çıkıyor:

• ABD’de yapılacak ürün kontrolleri ve verim tahminleri,
• Çin’in yeni günlük ihracat alım duyuruları,
• ABD biyoyakıt politikasının nihai uygulama ayrıntıları.

ABD’de hava koşulları düzelir ve Çin alımları yavaşlarsa, fiyatlara eklenen risk primi geri çekilebilir. Buna karşılık verim tahminlerinin aşağı çekilmesi ve Çin’den yeni ihracat satışlarının gelmeye devam etmesi, yükselişin temel dayanağını güçlendirebilir.