AB’den Çin’e Cork Ültimatomu: Ekim 2026’ya Kadar ‘Somut Değişiklik’ Yoksa Misilleme

Ekim Ayı Son Tarihi

Ekim ayı son tarihi ilk olarak Cork’ta duyurulmadı. Bu tarih, AB Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič’in Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao ile 29 Haziran 2026’da Brüksel’de yaptığı görüşmenin ardından belirlendi. Šefčovič görüşmeleri “yoğun, odaklı ve yapıcı” olarak nitelendirdi ve Ekim ayında Pekin’e yapılması planlanan ziyaret öncesinde “somut sonuçlar” almak istediğini belirtti . İki taraf, yıllar sonra ilk kez ortak bir AB-Çin ticaret bildirisi yayımladı; bu olumlu bir diplomatik sinyal olarak görülse de başarı garantisi anlamına gelmiyor . Von der Leyen’in Cork’taki açıklaması, bu teknik süre sonunu en üst düzeyde onaylayan politik bir adım oldu.

Rekor Düzeydeki Açık Rakamları

Ticaret dengesizliğinin boyutu, AB’nin bu sert tutumunun temel nedenini oluşturuyor. İşte resmi AB kaynaklarından derlenen kilit rakamlar:

• 2025 tam yılı: AB’nin Çin ile mal ticareti açığı 359,8–360,6 milyar Euro’ya ulaştı; bu, günlük yaklaşık 1 milyar Euro’luk rekor bir orana denk geliyor . AB’nin Çin’e ihracatı 199,6 milyar Euro iken, ithalatı 559,4 milyar Euro oldu .
• 2026 ilk çeyreği: Açık 98 milyar Euro’ya fırladı; bu, 2022’nin üçüncü çeyreğinden bu yana görülen en yüksek üç aylık rakam .
• Nisan 2026: Aylık açığa 31,9 milyar Euro daha eklendi .

AB’nin resmi ticaret politikası sayfası, 2025 açığının bir önceki yıla göre %2,7 artarak 359,9 milyar Euro’ya ulaştığını, ancak 2022’deki rekor 397,3 milyar Euro’nun altında kaldığını doğruluyor .

Von der Leyen, Haziran 2026’daki G7 Zirvesi ve Avrupa Konseyi’nde yaptığı konuşmada, son beş yılda Çin’den yapılan ithalatın %45 arttığını vurguladı .

Tehdit Edilen Araçlar

Von der Leyen, AB’nin tam bir misilleme araç setine sahip olduğunu açıkça belirtti. “Masada tüm araçlarımız var ve başka olasılıkları da düşünüyoruz,” dedi . Birlik şu anda şunları aktif olarak değerlendiriyor:

• Çin’in aşırı kapasitesine karşı yeni ticaret savunma araçları; elektrikli araçlar, çelik ve temiz teknoloji gibi sektörlerde daha sert gümrük tarifeleri de dahil .
• Yeni tarifeler ve ithalat sınırlamaları getirebilecek bir “aşırı kapasite aracı” ile kritik sektörlerde Avrupalı şirketleri en az üç farklı tedarikçiden tedarik yapmaya zorlayacak bir “çeşitlendirme aracı” .
• Orta vadeli bir strateji olarak Çin’den tedarik zinciri çeşitlendirmesi .

Haziran 2026’daki Avrupa Konseyi, yapısal aşırı kapasiteyi sistemsel bir tehdit olarak ele aldı .

Diplomatik Görüşmeler ve Kilit Aktörler

• Maroš Šefčovič (AB Ticaret Komiseri): Baş müzakereci. Wang Wentao ile 29 Haziran’da Brüksel’de bir araya geldi, Ekim son tarihini belirledi ve Pekin’e takip ziyareti planlıyor . Daha önce, 4 Haziran’da Paris’te Çin İç Ticaret Bakan Yardımcısı Li Chenggan’a ticaret dengesizliğinin “sürdürülemez” olduğunu söylemişti .
• Wang Wentao (Çin Ticaret Bakanı): 29 Haziran görüşmeleri için Brüksel’e gitti. Šefčovič’i Ekim ayında Pekin’e davet etti . Ortak bildiri, Pekin’den nadir görülen bir angajman sinyaliydi .
• Micheál Martin (İrlanda Başbakanı): Von der Leyen’i 3 Temmuz’da Cork’ta ağırladı. Basın toplantısı, İrlanda’nın AB dönem başkanlığı rolü ve Aughinish Alumina soruşturması gibi yerel sanayi konularıyla bağlantılı bir ziyaret sırasında gerçekleşti .
• Manfred Weber (Avrupa Halk Partisi Başkanı): 1 Temmuz’da, AB ve Çin’in Ekim ayına kadar bir anlaşmaya varmaması halinde bloğun Pekin ile “bir çatışma aşamasına gireceği” uyarısında bulundu .
• Bernd Lange (AP Ticaret Komitesi Başkanı, S&D): Son tarih konusunda şüpheciydi; AB’nin bağlayıcı bir anlaşma beklemesi halinde bunu “hiç gerçekçi bulmadığını” söyledi .

Geniş Siyasi Bağlam

Cork ültimatomu, birbiriyle örtüşen birkaç baskı unsuru altında geldi:

• Bütçe müzakereleri: AB, eş zamanlı olarak yeni çok yıllı bütçesini müzakere ediyor; ticaret geliri ve savunma harcamaları birbiriyle bağlantılı kriz noktaları.
• ABD ticaret savaşı yansımaları: Trump yönetiminin yeni ABD gümrük tarifeleri, daha fazla Çin ihracatının Avrupa’ya yönelmesine neden olarak aşırı arz sorununu kötüleştiriyor .
• Para birimi endişeleri: AB liderleri, Çin’in para birimi manipülasyonunun Çin mallarını Avrupa pazarında daha da ucuz hale getirdiğine giderek daha fazla dikkat çekiyor . 2025 yılında, 27 AB üye ülkesinin tamamı ilk kez Çin ile ticaret açığı verdi .
• AB içi birlik: Diplomatlar, 27 üye ülke arasında açığın sürdürülemez olduğu konusunda artan bir fikir birliği olduğunu ve bunun Komisyon’a tırmanış için nadir görülen birleşik bir yetki verdiğini bildiriyor .
• Çin’in uyarıları: Pekin, Brüksel’in yanıtını güçlendirmesi halinde “kararlılıkla misilleme yapacağı” konusunda önceden uyarıda bulundu .

Sonuç açık: Cork ültimatomu, sıralı bir tırmanışın politik zirvesidir. Çin, Ekim 2026’ya kadar somut dengeleme önlemleri sunmazsa, AB tüm ticaret savunma araçlarını devreye sokmaya hazır. Rekor 360 milyar Euro’luk açık, tam bir ticaret çatışması riski ve kırılgan AB iç bütçe dinamikleri göz önüne alındığında, riskler son derece yüksek.