Singapur, Malezya’dan neden ayrıldı?

Singapur, federasyona katılmasından iki yıldan kısa süre sonra, 9 Ağustos 1965’te Malezya’dan ayrıldı. Kopuşun arkasında siyasi güç paylaşımı ve ekonomik düzenlemeler konusundaki çözülemeyen anlaşmazlıklar vardı; 1964’te Singapur’da yaşanan ırk temelli çatışmalar da zaten gergin olan ortamı ağırlaştırdı. Malezya hükümetinin ayrılık yönünde baskı kurması nedeniyle bu süreci “kovulma” diye anmak anlaşılır; ancak bu ifade, karara giden müzakereleri tek başına anlatmıyor. 137

İki yıldan kısa süren birlik

Singapur, 16 Eylül 1963’te Malaya Federasyonu, Sarawak ve bugün Sabah olarak bilinen Kuzey Borneo ile birlikte Malezya Federasyonu’na katıldı. Singapur açısından birleşme, daha geniş bir ortak pazara erişerek ekonomik kalkınmayı destekleme amacı taşıyordu. 14

Ancak ortaklık en başından itibaren sorunlarla karşılaştı. Federasyonun nasıl yönetileceği ve siyasi etkinin nasıl paylaşılacağı konusunda liderler arasında görüş ayrılıkları vardı. ABD’nin diplomatik tarih kaydı, kopuşu ırksal gerilimlerin de etkilediği bir siyasi güç mücadelesi olarak nitelendiriyor. 1

Siyaset ve ekonomi üzerindeki anlaşmazlıklar

Siyasi çekişmenin tarafları, Singapur’daki Halkın Eylem Partisi (PAP) hükümeti ile Malezya’nın federal yönetimiydi. Anlaşmazlıklar arasında Singapur liderliğinin ülke siyasetindeki yeri ve siyasi temsilde ırkın rolü de bulunuyordu. Mevcut tarih anlatısı güç mücadelesini öne çıkarıyor; ancak bu, daha geniş bir anlaşmazlıklar bütününün yalnızca bir parçasıydı. 114

Ekonomik düzenlemeler de önemli bir pürüz oluşturdu. Öngörülen ortak pazarın koşulları ile Singapur’un gelir ve vergi payının federal yönetime aktarılması konusunda süren görüş ayrılıkları, birleşmenin ekonomik gerekçesini zayıflattı. 714

Toplumsal gerilim neden önemliydi?

Siyasi çekişme, giderek yükselen toplumsal gerilimlerin ortasında yaşandı. Singapur’da Temmuz ve Eylül 1964’te, Malaylar ile Çinlilerin karşı karşıya geldiği iki ayrı çatışma dalgası yaşandı. Singapur Ulusal Kütüphane Kurulu, olayları dönemin daha geniş siyasi gerilimleriyle ilişkilendiriyor. 79

Şiddet olayları ayrılığı tek başına açıklamıyor. Ancak siyasi ve ekonomik anlaşmazlıklarla zaten zorlanan birlik üzerindeki baskıyı artırdı. 7

Singapur gerçekten “kovuldu” mu?

Malezya hükümeti ayrılık için baskı yaptı; ABD diplomatik tarih kaydı da Singapur’un ayrılığı bu baskı altında duyurduğunu belirtiyor. 1 Buna karşılık Singapur Ulusal Kütüphane Kurulu, nihai kararın karşılıklı alındığını söylüyor ve sürecin düzenlenmesinde Singapur Maliye Bakanı Goh Keng Swee’nin rolünü vurguluyor. 3

Bu nedenle “kovulma” sözü, ayrılığın ardındaki baskıyı yansıtsa da müzakere sürecini bütünüyle anlatmıyor. Ayrılık, Singapur’un federasyon içindeki zorlu birlikteliğini sona erdirdi; Singapur 9 Ağustos 1965’te bağımsız ve egemen bir devlet oldu. 37