Putin, Batı’nın Rus ticaret gemilerine müdahalesini “korsanlık” olarak niteledi

Putin, “kötü niyetli” tarafların Rusya’nın ticari filosu da dahil olmak üzere filosuna baskı yapmaya çalıştığını söyledi. Rus liderin aktarılan sözleri şöyleydi: “Uluslararası deniz hukuku çerçevesinde dikkatli, ancak kararlı hareket etmeliyiz; korsanlıkla ve korsanlarla nasıl mücadele edilmesi gerekiyorsa öyle.”

Bu ifadeler, özellikle Rus petrol ve doğalgaz tankerlerine el koyma ihtimaline karşı Donanmanın hazırlıklı olması gerektiği şeklinde yorumlandı. Putin, Batılı müdahaleleri Rusya’nın deniz ticaretine ve egemenliğine yönelik doğrudan bir meydan okuma olarak çerçeveledi. Toplantıda Pasifik, Kuzey, Karadeniz ve Baltık filoları ile Hazar Filosu komutanlarının raporları sunuldu.

Gerilimin arka planı: “gölge filo” üzerindeki baskı

Açıklamanın arka planında, Rusya’nın petrol ve doğalgaz ihracatına yönelik Batı yaptırımlarını ve fiyat tavanını aşmak için kullanıldığı belirtilen “gölge filo” bulunuyor. Bu ifade genellikle yaşı ilerlemiş, sigorta kapsamı sınırlı veya belirsiz tankerlerden oluşan ve Rus enerji taşımacılığıyla ilişkilendirilen deniz taşımacılığı ağını tanımlamak için kullanılıyor.

Avrupa Birliği’nin, bu tür gemilerde taşınan yükün alıkonulmasına ve satılmasına imkân veren resmi bir hukuki mekanizma geliştirdiği bildirildi. Böyle bir uygulama, tankerlerin yanı sıra doğrudan Rusya’nın enerji gelirlerini de hedef alıyor.

Danimarka, Birleşik Krallık ve diğer Avrupa ülkeleriyle bağlantılı deniz kuvvetlerinin Baltık Denizi, Manş Denizi ve Akdeniz’de Rusya’yla ilişkilendirilen tankerleri denetleme, alıkoyma veya rotasını değiştirme faaliyetlerini artırdığı aktarıldı. Moskova ise artan müdahale girişimleri karşısında mart ayında Rus yükü taşıyan ticaret gemilerine deniz eskortu sağlama planını duyurmuştu.

26 Temmuz’daki açıklama, bu eskort yaklaşımının ötesine geçerek olası müdahalelere karşı daha sert ve askeri bir karşılık ihtimalini gündeme taşıdı. Ancak Putin’in sözleri, uluslararası deniz hukukuna uyulması gerektiği vurgusunu da içeriyordu.

İptal edilen geçit töreni dikkat çekti

Putin’in mesajı, Rusya’nın deniz gücünü sergilemesi beklenen Donanma Günü’nde verildi. St. Petersburg’daki geleneksel deniz geçit töreni, Ukrayna’nın insansız hava aracı saldırısı tehdidi gerekçesiyle ikinci yıl üst üste iptal edildi.

Putin’in gerçek savaş gemileri yerine dev bir denizaltı görselinin önünde görüntülenmesi, Rusya’nın Ukrayna savaşı sırasında deniz gücünü sergileme kapasitesinin karşı karşıya olduğu kısıtlamaların sembolü olarak yorumlandı.

Askeri personel artışı ve seferberlik altyapısı tartışması

Aynı dönemde Putin’in, Rusya Silahlı Kuvvetleri’nin izin verilen personel sayısını artıran bir kararname imzaladığı bildirildi. Kararnameyle, tahkimatların, lojistik merkezlerinin ve konuşlanma alanlarının inşasında görev yapacak özel askeri inşaat birlikleri kurulması amacıyla yaklaşık 25.000–27.000 aktif personel eklenmesi öngörülüyor.

1 Ağustos 2026’da yürürlüğe girecek düzenlemeyle Rusya’nın izin verilen toplam askeri personel sayısının yaklaşık 2,4 milyona, aktif asker sayısının ise 1.535.000’e yükselmesi bekleniyor.

Ancak önemli bir ayrım var: Mevcut kaynaklar, Putin’in 26 Temmuz’da “askeri seferberlik altyapısı” veya “konuşlanma merkezleri” başlıklı özel bir yasa imzaladığını doğrulamıyor. Personel artışına ilişkin kararname 27 Temmuz’da haberleştirildi ve 26 Temmuz civarında imzalanmış görünüyor.

Bunun yanında Rusya Devlet Duması 22 Temmuz’da, sabıka kaydı silinmemiş kişilerin seferberlik dönemlerinde Savunma Bakanlığı ile sözleşme imzalamasına izin veren bir yasa tasarısını kabul etmişti. Ancak Putin, 26 Temmuz’daki etkinlik sırasında bu yasayı henüz resmen imzalamamıştı.

Öne çıkan sonuçlar

• Putin, Rus ticaret gemilerine yönelik Batılı el koyma ve engelleme girişimlerinin korsanlık olarak değerlendirilmesini ve uluslararası deniz hukukuna uygun biçimde “kararlı” karşılık verilmesini istedi.
• Açıklama, AB’nin gölge filo gemilerinin yüklerine el koyma mekanizması ve Batı ülkelerinin tanker denetimlerini artırması sonrasında geldi.
• Rusya aynı dönemde askeri inşaat birlikleri oluşturmak için ordunun izin verilen personel sayısını artırdı; ancak bu düzenleme, 26 Temmuz’da imzalanmış ayrı bir “seferberlik altyapısı yasası” olarak doğrulanmış değil.
• Geçit töreninin ikinci kez iptal edilmesi ve Putin’in bir denizaltı görseli önünde konuşması, mesajın sertleştiği bir dönemde Rusya’nın deniz gücünü sergileme kısıtlarını da gözler önüne serdi.