Rusya, Ukrayna'nın Karadeniz Tahıl Koridorunu Boğuyor: Zelenskiy Saldırıların Artacağı Uyarısı Yaparken Küresel Gıda Güvenliği Tehlikede

Zelenskiy'nin Uyarısı: Tahıl Koridorunu Kapatmak için Kasıtlı Bir Kampanya

Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Moskova'nın Ukrayna ekonomisi ve küresel gıda tedariki için hayati önem taşıyan deniz tahıl rotasını baltalamak ve kapatmak için elinden geleni yaptığı uyarısında bulundu . 23 Temmuz'da Kiev'de düzenlediği basın toplantısında konuşan Zelenskiy, Rusya'nın tahıl koridorunu bozmak amacıyla gemilere yönelik saldırıları artıracağını söyledi . Sözleri, çarpıcı verilerle desteklendi: Odesa bölge savcılığına göre, Rusya 20 Haziran ile 20 Temmuz 2026 tarihleri arasında 28 sivil gemiye saldırdı ve 21 kişiyi öldürdü . Uyarı, daha önce Ukrayna'nın kuruluşundan bu yana 200 milyon tondan fazla yük ihraç etmesine yardımcı olan koridorun fiilen durma noktasına geldiği bir dönemde geldi.

Nakliye Koridorunun Durumu: 22 Temmuz'da Sıfır Gemi

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiga, 22 Temmuz'da Ukrayna'nın Karadeniz deniz koridorundan hiçbir geminin geçmediğini bildirdi . Sibiga, bir sosyal medya paylaşımında, Rusya'nın sadece Temmuz ayı başından bu yana 31 ticari gemiye saldırdığını belirterek, saldırıları "Afrika, Asya, Orta Doğu ve Latin Amerika'daki milyonlarca insanın gıda güvenliğine, sivil denizciliğe ve seyrüsefer özgürlüğüne yönelik kasıtlı saldırılar" olarak nitelendirdi . Rusya'nın eylemlerini, küresel petrol sevkiyatı için kritik bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nın ablukasına benzetti . Ukrayna buna karşılık, krizi görüşmek üzere 27 Temmuz'da yapılması planlanan acil bir BM Güvenlik Konseyi toplantısı talep etti . Sibiga ayrıca Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile seyrüsefer özgürlüğünün yeniden tesis edilmesini görüştü .

Nakliye Şirketlerinden Gelen Tepkiler: Askıya Almalar, Yön Değiştirmeler ve Uçan Sigorta Primleri

Nakliye sektörünün tepkisi hızlı ve sert oldu. Gemi sahipleri, tarımsal ihracat için Ukrayna'nın Karadeniz limanlarına gemi varışlarını geçici olarak durdurdu . Tarım Bakanı Taras Vısotskiy, bunun hükümet tarafından uygulanan bir abluka değil, gemi sahiplerinin kararı olduğunu doğruladı ve Ukrayna limanlarının açık kaldığını vurguladı . Büyük konteyner hatları geri çekildi. Dev nakliye şirketi Maersk, Odesa bölgesindeki Çornomorsk Balıkçı Limanı'ndaki operasyonlarını durdurdu ve yükü Romanya'nın Köstence limanına yönlendirdi . Hapag-Lloyd da "Odesa bölgesindeki son füze saldırıları ve insansız hava aracı saldırılarının operasyonel riskleri önemli ölçüde artırdığını" gerekçe göstererek seferlerini askıya aldı . Bu durum, Ukrayna'nın ana lojistik arterlerinden birini fiilen kesti. Bölgeye giren gemiler için sigorta primleri beş kat arttı ve mürettebat risk karşılığında daha yüksek ücret talep ediyor . Limanlara hiçbir geminin girmeyeceği uyarısı -2023'ten beri görülmeyen bir durum - gerçekleşti ve 23 Temmuz itibarıyla Ukrayna'nın Karadeniz limanlarına gelen gemi trafiği tamamen askıya alındı .

Kaybedilen İhracat Kapasitesi: Ukrayna Hasat Zirvesinde Felç Oldu

Ekonomik etki, kaybedilen kapasiteyle ölçülüyor. Reuters, Ukrayna'nın yoğunlaşan Rus saldırıları nedeniyle Karadeniz limanlarından tahıl ihraç etme kapasitesinin yaklaşık üçte birini kaybettiğini bildiriyor . Ülkenin ana çiftçi birliği, aylık tahıl nakliye kapasitesinin önceki aylık 6 milyon ton seviyesinden yaklaşık 4 milyon tona düştüğünü söyledi . Bu, Ukrayna'nın hasat mevsiminin zirvesinde kritik bir darbe anlamına geliyor. Saldırılardan önce Ukrayna, 2026/27 sezonu için yaklaşık 43 milyon metrik ton tahıl ihracatı öngörmüştü . Ukrayna, tarım ve tahıl ihracatının %90'ından fazlası için ağırlıklı olarak Büyük Odesa bölgesindeki Karadeniz limanlarına güveniyor .

Birleşen Krizler: Küresel Gıda Fiyatları için Mükemmel Fırtına

Denizdeki aksama, küresel gıda güvenliği için vahim bir durum yaratan birden fazla birleşen baskıyla daha da kötüleşiyor. Reuters, Karadeniz'deki düşmanlıkların Temmuz ortasında küresel buğday fiyatlarında artışa yol açtığını bildirdi . Temel faktörler şunları içeriyor:

• Azalan demiryolu teslimatları: Ukrayna Demiryolları verileri, 2-8 Temmuz haftasında Odesa limanlarına teslim edilen tahıl vagonlarının, grevlerin tedarik zincirini aksatması nedeniyle %11 düştüğünü gösterdi .
• Alternatif rotalar yetersiz: Derin su terminalleri bir zamanlar ayda yedi milyon tona kadar stok yaparken, bu kapasite dört ila beş milyon tona düştü. Aylık yaklaşık 2,5 milyon tonluk açık, Tuna mavnaları, kamyonlar veya batıdaki demiryolu geçişleri gibi alternatif rotalarla kapatılamıyor .
• Karşılıklı tırmanma: Saldırılara Ukrayna'nın Rus gemilerine yönelik saldırıları da eşlik ederek tehlikeli bir tırmanma döngüsü yaratıyor. Örneğin Rusya, Ukrayna'nın 10 Temmuz'da Azak Denizi'nde 13 Rus gemisine düzenlediği saldırının ardından Don-Azak Kanalı'ndaki nakliyeyi geçici olarak durdurdu . Bu da küresel buğday fiyatlarının yükselmesine neden oldu .

Devlet Başkanı Zelenskiy, bu krizin "dünyanın çeşitli bölgelerinde küresel gıda güvenliğini bir kez daha tehlikeye atabileceği" konusunda açıkça uyardı . WFP ve 20 Temmuz BM açlık raporundan, sağlanan kaynaklarda akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kalan ek insan sayısına ilişkin belirli tahminler bulunmamakla birlikte, gidişat açıktır: Hasat mevsiminde dünyanın en büyük tahıl ihracatçılarından birinin abluka altına alınması, özellikle Afrika, Asya ve Orta Doğu'daki ithalata bağımlı ülkelerde gıda fiyatları ve bulunabilirliği üzerinde önemli yan etkilere yol açacaktır .