Hürmüz krizi küresel taşımacılık maliyetlerini sıçrattı: Konteyner fiyatı 4.639 dolara çıktı

Krizin önceki aşamalarında günlük trafik yaklaşık üç tankere kadar düşmüştü. Bu, normal hacimlerin yaklaşık onda birine karşılık geliyordu . UN Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın (UNCTAD), Clarksons verilerine dayanan ayrı bir çalışması ise çatışmanın Şubat 2026’nın sonlarında başlamasının ardından günlük gemi geçişlerinde ilk günlerde yüzde 97’ye varan düşüş görüldüğünü bildirdi .

Trafikteki toparlanma da kalıcı olmadı. Haziran 2026’daki ABD-İran geçici anlaşmasının ardından, ateşkes sonrasındaki haftada 125 geçiş kaydedildi. Ancak 24 Haziran’da bir yük gemisine düzenlenen saldırı, deniz taşımacılığı şirketlerinin güvenini yeniden sarstı . Temmuz ayında ABD ablukasının yeniden uygulanmasıyla boğaz ticari gemi trafiği açısından fiilen yeniden kapanma noktasına geldi .

Konteyner navlunu yaklaşık iki yılın zirvesinde

Hürmüz’deki belirsizlik deniz taşımacılığı maliyetlerine de yansıdı. Drewry’nin küresel navlun göstergesi Dünya Konteyner Endeksi (WCI), 9 Temmuz 2026’da haftalık bazda yüzde 2 yükselerek 40 feet’lik konteyner başına 4.639 dolara çıktı. Bu, Eylül 2024’ten bu yana görülen en yüksek seviye oldu .

Artış özellikle Asya-Avrupa hatlarında belirginleşti:

• Şanghay–Rotterdam: 4.933 dolar/FEU, haftalık yüzde 5 artış
• Şanghay–Cenova: 6.463 dolar/FEU, haftalık yüzde 2 artış
• Şanghay–Los Angeles: 6.482 dolar/FEU, haftalık yüzde 2 artış
• Şanghay–New York: 7.904 dolar/FEU, değişim yok

FEU, 40 feet’lik konteyneri ifade ediyor. TEU ise 20 feet’lik konteyner üzerinden hesaplanan standart kapasite birimi. Bu nedenle taşıyıcıların ek ücret duyurularında konteyner başına rakamlarla TEU başına rakamlar birbirinden farklı görünebilir.

WCI, haziran ortasında 3.969 dolara yükselmiş ve haftalık yüzde 12 artış kaydetmişti . Haziran başındaki endeks değeri ise 3.549 dolar seviyesindeydi .

Buna karşılık, Asya’dan ABD’nin Batı Yakası’na spot navlunların yüzde 120, Doğu Yakası’na navlunların yüzde 85 arttığı yönündeki spesifik iddialar, incelenen kaynaklarla doğrudan doğrulanamadı. Veriler Pasifik hatlarında fiyatların güçlü kaldığını gösteriyor; ancak söz konusu yüzdeler için birincil kaynak gerekiyor.

CMA CGM’den 165 dolara varan acil yakıt ücreti

Fransız deniz taşımacılığı şirketi CMA CGM, Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışmaların yeniden tırmanmasının ardından 1 Ağustos 2026’dan itibaren konteyner başına 65 ila 165 dolar arasında acil yakıt ek ücreti uygulayacağını açıkladı. Ücret, yeni bir duyuruya kadar yürürlükte kalacak .

Şirketin kendi duyurusundaki ayrıntılara göre uzun mesafeli ana taşıma yönlerinde kuru konteynerler için TEU başına 150 dolar, soğutmalı konteynerler için 165 dolar alınacak. Ters yöndeki taşımalarda ücretler kuru konteyner için 75, soğutmalı konteyner için 90 dolar olarak belirlendi .

Ek ücretin temel nedeni, gemilerde kullanılan bunker yakıtı fiyatlarının yeniden yükselmesi. Çok düşük kükürtlü fuel oil (VLSFO) fiyatı Fujairah ve Los Angeles/Long Beach’te metrik ton başına 800 doların üzerine çıktı; Singapur’da yaklaşık 785 dolar, Houston’da ise 700 doların üzerinde seyretti. Deniz motorini (MGO) fiyatı Fujairah ve Los Angeles/Long Beach’te 1.370 doların üzerine yükseldi .

Bu tür bir ücret, taşıyıcının artan işletme maliyetini doğrudan müşteriye yansıtması anlamına geliyor. Maliyet zincirin sonraki halkalarına aktarıldığında ithalatçı, toptancı, perakendeci ve nihayet tüketici üzerindeki baskı artabilir.

Küresel ticaret büyüyor, ancak fiyat etkisi belirginleşiyor

UNCTAD’ın Temmuz/Ağustos 2026 tarihli Küresel Ticaret Güncellemesi’ne göre küresel mal ticareti 2026’nın ilk yarısında yaklaşık 13,7 trilyon dolara ulaştı. Bu, 2025’in aynı dönemine göre yüzde 12,5’lik artış demek. Hizmet ticareti de yüzde 10,5 büyüdü; mal ve hizmet ticaretinin toplamı küresel ticarete yaklaşık 2 trilyon dolar ekledi .

Ancak bu nominal büyüme, yalnızca daha fazla mal taşındığı anlamına gelmiyor. UNCTAD, genişlemenin bir bölümünün fiziksel ticaret hacmindeki artıştan ziyade yüksek fiyatlarla desteklendiğine dikkat çekti . Dünya Bankası da 2026’nın başında ticaret değerlerinin yükselmeye devam ettiğini, fakat kazanımların kısmen fiyat kaynaklı olduğunu belirtti .

UNCTAD’ın 2026 Dünya Ekonomik Durumu ve Beklentileri raporu, küresel büyümenin 2026’da yüzde 2,7’ye yavaşlamasını bekliyor. Bu oran hem 2025 seviyesinin hem de pandemi öncesi ortalamanın altında .

Merkez bankaları için klasik maliyet-it yönlü enflasyon ikilemi

Hürmüz krizi, makroekonomide “maliyet itişli enflasyon” olarak tanımlanan arz şokunun tipik bir örneği. Boğazdaki risk nedeniyle enerji ve deniz yakıtı maliyetleri yükseliyor; bu artışlar navlun fiyatlarına, ardından ithal ürünlerin ve tüketim mallarının fiyatlarına yansıyabiliyor.

Faiz artırmak, talebi zayıflatarak enflasyonun ekonominin geneline yayılmasını sınırlayabilir. Ancak faiz politikası daha fazla yakıt, gemi veya güvenli deniz rotası yaratmaz. Bu nedenle sert bir parasal sıkılaştırma büyümeyi daha da yavaşlatırken, gevşek politika da yüksek enflasyon beklentilerinin kalıcı hale gelmesi riskini taşıyabilir.

Bu, stagflasyon riskini doğuran temel gerilimdir: Fiyat baskısı artarken büyüme ivmesi zayıflar. Mevcut kaynaklarda belirli bir merkez bankasının Hürmüz kaynaklı enflasyona ilişkin özel bir açıklaması yer almıyor; ancak arz şoklarına karşı faiz artırımlarının sınırlı ve maliyetli etkisi, standart makroekonomik analizle uyumlu.

Doğrulama özeti

Bundan sonra ne olabilir?

Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği kriz öncesi seviyelerin çok altında kaldığı sürece, enerji ve taşımacılık maliyetlerindeki baskının hızla ortadan kalkması beklenmiyor. Konteyner navlunlarının yaklaşık iki yılın zirvesine çıkması ve taşıyıcıların acil yakıt ücretlerini devreye alması, şokun tedarik zincirine aktarılmaya başladığını gösteriyor.

Merkez bankalarının bu tabloya vereceği yanıtın kolay bir çözümü yok. Faiz artırımları talebi soğutabilir; ancak Hürmüz’deki arz kesintisini doğrudan gideremez. Bu nedenle krizin kalıcı olup olmayacağını belirleyecek başlıca unsurlar, boğazdaki gemi trafiğinin ne kadar sürede normalleşeceği, yakıt fiyatlarının seyri ve artan taşıma maliyetlerinin ne ölçüde nihai fiyatlara yansıtılacağı olacak.