Scarborough ve İkinci Thomas Resifi'nde Çin Saldırıları: Temmuz 2026'da Güney Çin Denizi'nde Tırmanan Kriz

İkinci Thomas Resifi'nde Şiddetli Çatışma (20 Temmuz 2026)

Scarborough Resifi'ndeki ana su sıkma saldırısından üç gün önce, Spratly takımadalarındaki İkinci Thomas Resifi'nde (Ayungin Resifi) 20 Temmuz 2026 Pazartesi günü doğrudan bir fiziksel çatışma yaşandı.

• Filipin ordusu, bir motorlu bottaki Çin Sahil Güvenlik personelinin bir Filipinli denizcinin kafasına tahta sopayla defalarca vurduğunu, onu yaraladığını ve küçük lastik botuna hasar verdiğini söyledi . Saldırı diğer Filipinli denizciler tarafından videoya kaydedildi ve Filipinli yetkililerin sert tepkisine yol açtı .
• Çatışma, bir Çin sahil güvenlik gemisi ile iki Filipin Donanması'na ait lastik bot arasında yaşandı [20, 25].
• Çin, Filipinler'e resmi bir protesto notası verdi ve saldırıyı Manila'nın başlattığını öne sürerek, Filipin personelinin karaya oturtulmuş BRP Sierra Madre gemisinden “yasadışı” şekilde botları indirdiğini ve Çin gemisine “tehlikeli bir şekilde” çarptığını iddia etti .
• ABD'nin ASEAN Misyonu, Çin'in eylemlerini "tehlikeli ve saldırgan" olarak kınadı .
• İkinci Thomas Resifi, Filipinler'in 1999 yılında bölgedeki toprak iddialarını güçlendirmek için bilinçli olarak karaya oturttuğu BRP Sierra Madre adlı savaş gemisine ev sahipliği yapıyor [56, 58]. Manila bu gemiyi ileri bir askeri karakol olarak kullanıyor [56, 58].

Bu da izole bir olay değil. 17 Haziran 2024'te resife yapılan bir Filipin ikmal misyonu, Çin Sahil Güvenliği'nin deniz milisi ve Halk Kurtuluş Ordusu Donanması desteğiyle bir Filipin Donanması şişme botunu kuşatması, çarpması ve bıçak ve baltalarla hasar verip ekipmanı imha etmesiyle kaosa dönüşmüştü . Bu olayda Filipinli askerler, kılıç, mızrak ve bıçaklarla donanmış Çin sahil güvenlik personeline “çıplak elle” karşı koymuş, bir Filipinli denizci bir çarpışma sonucu başparmağını kaybetmişti .

Manila'daki ASEAN Toplantılarında Diplomatik Yansımalar (21-23 Temmuz 2026)

İki deniz çatışması, tam da Pasay City, Metro Manila'da 21-23 Temmuz 2026 tarihlerinde düzenlenen 59. ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı ve ilgili zirvelerle aynı anda yaşandı [34, 35]. Filipinler, 2026 yılı için ASEAN dönem başkanıydı .

• ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ASEAN Bakanlar Sonrası Konferansı için Manila'ya geldi [33, 34].
• Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi de toplantılara katıldı .
• Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da hazır bulundu .
• Rubio, Wang Yi ile 22 Temmuz'da toplantı marjında bir araya geldi. SCMP'ye göre, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in ABD'ye planlı ziyaretini ve Güney Çin Denizi çatışmalarını ele aldılar. Rubio, İkinci Thomas Resifi'ndeki anlaşmazlığı "çok olumsuz ve kimseye faydası olmayan" olarak tanımladı . Reuters haberine göre görüşme, olası bir Trump-Xi zirvesi öncesinde gerçekleşti .
• Filipin Dışişleri Bakanı Maria Theresa Lazaro da Wang Yi ile ikili bir görüşme yaptı — bu 2024'ten bu yana ilk görüşmeleriydi [35, 38]. Bu görüşme sırasında Wang, Filipinli mevkidaşını, başka ülkelerin yardımıyla Pekin'i kışkırtmaya çalışması halinde Manila'nın "acı sonuçlara katlanacağı" konusunda uyardı .
• 23 Temmuz'da, aynı gün ikinci Scarborough Resifi su sıkma olayı yaşanırken, Rubio Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki eylemlerinin "istikrarsızlaştırıcı" olduğunu söyledi .
• Toplantılara ayrıca Orta Doğu krizi ve Hürmüz Boğazı damgasını vurdu, ancak arka arkaya yaşanan Güney Çin Denizi çatışmaları önemli bir anlaşmazlık konusu haline geldi [34, 36].

Bölgesel Anlaşmazlıkların Genel Bağlamı

Scarborough Resifi — Filipinler'in Zambales eyaletinin yaklaşık 220 km batısında bulunan bu atol, her iki ülke tarafından da hak iddia ediliyor. Çin, 2012'de Filipinler'le yaşanan bir deniz geriliminin ardından resifin fiili kontrolünü ele geçirdi [53, 54, 57]. O zamandan beri Çin, kontrolünü agresif bir şekilde pekiştiriyor:

• Nisan 2026'da uydu görüntüleri, Çin'in resifin girişini engellemek için gemiler ve yüzer bir bariyer konuşlandırdığını gösterdi .
• Haziran 2026'da Filipinler, Çin'i Scarborough Resifi'ne yeni yerleştirilen 6x6 metrelik yüzer yapıyı kaldırmaya çağırdı ve bunun ASEAN-Çin Denizde Tarafların Davranışları Bildirgesi'ni ihlal ettiğini söyledi [47, 48].
• Mart 2026'da Filipinler, Çin'in bir Filipinli diplomatın Scarborough Resifi'nin Filipinler'e ait olmadığını kabul ettiği iddiasını reddetti .
• Eylül 2025'te Çin, resifte Huangyan Adası Ulusal Doğa Koruma Alanı kurulduğunu duyurdu ve bu durum Filipin protestolarına yol açtı .

İkinci Thomas Resifi (Ayungin Resifi) — Filipinler'in Palawan adasının yaklaşık 194 km batısında, Spratly takımadalarında bulunan bu su altı resifi, karaya oturtulmuş BRP Sierra Madre gemisini barındırıyor [55, 56]. Çin, Filipin ikmal misyonlarını engellemek için buraya silahlı sahil güvenlik ve milis gemileri yerleştirdi [22, 23, 24]. Temmuz 2026'daki sopalı saldırı, sadece gemiden gemiye tacizden ziyade, personelden personele fiziksel temas içeren en şiddetli doğrudan çatışmalardan biriydi [17, 21, 32].

Her iki resif de, Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki geniş kapsamlı iddialarını uluslararası hukuka aykırı bulan 2016 tarihli Daimi Tahkim Mahkemesi kararı bağlamında en kırılgan sıcak noktalar olmaya devam ediyor [53, 57]. Pekin bu kararı tamamen reddediyor. ABD, Filipinler'le olan Karşılıklı Savunma Antlaşması'na bağlı kalmaya devam etse de, Washington bu olaylara doğrudan müdahale etmedi. 20 Temmuz 2026'da ABD'nin ASEAN Misyonu Çin'in eylemlerini kınadı ve 22 Temmuz'da Rubio, seyrüsefer özgürlüğü ve 2016 tahkim kararına desteğini yineledi .