Emirates'ten Boeing'e Şok: 'O Uçakları Almıyoruz, En Fazla Konserve Kutusu Olurlar'

Clark, erken üretim uçakları "amaca uygun değil" olarak tanımladı ve nihai sertifikasyon standartlarına ulaşmak için "yamalı bir değişiklikler bütünü" gerekeceğini belirtti . Boeing'in bu yetim kalmış uçak gövdelerine yeni alıcı bulma çabaları sorulduğunda ise Clark tipik keskin üslubuyla yanıt verdi: "Heinz ilgilenebilir — konserve kutusu olarak." Aviation Week'e verdiği röportajda aynen şu ifadeleri kullandı: "Onları almıyoruz. Bunu çok net bir şekilde belirttik."

Clark ayrıca uçakların yaşına da dikkat çekti. "Eğer gelecek yıl teslim alsaydık, sekiz yaşında olacaklardı" diyen Clark, finansal olarak bu uçakları çoktan zarar olarak yazdığını da ekledi . Reddedilen uçakların esasen satılamaz olduğunu öngören Clark, "10 milyon dolara falan vermezseniz gidecekleri bir yer yok" dedi .

Yedi Yıllık Gecikme: Bir Başarısızlık Hikayesi

İlk teslimatı 2020 yılında yapılması planlanan 777-9 , o günden bu yana teknik arızalar, düzenleyici değişiklikler ve üretim sorunları nedeniyle bir dizi gecikmeyle boğuştu:

• 2019 — Yer stres testi sırasında bir kargo kapısı arızalandı ve yapısal zayıflıklar ortaya çıktı .
• 2022 Sonu — GE9X motorundaki bir sorun test programını durdurdu .
• Ağustos 2024 — GE9X motorunu kanada bağlayan itme çubuklarında çatlaklar tespit edilince test filosu geçici olarak yere indirildi .
• Eylül 2025 — Boeing CEO'su Kelly Ortberg, sertifikasyonda geride kaldıklarını kabul etti ve ilk teslimatı 2026 olarak güncelledi, yani 6 yıl gecikme . Ortberg, sertifikasyonu tamamlamak için "bir dağ kadar iş" kaldığını söyledi .
• Ekim 2025 — Boeing, ilk teslimatı 2027'ye erteledi ve program 7 yıl geride kaldı . Bu açıklama programda 4,9 milyar dolarlık vergi öncesi zarar yazılmasına neden oldu .
• Mayıs 2026 — FAA Yöneticisi Bryan Bedford, 777X sertifikasyonunun, 737 MAX 7 ve MAX 10'un ardından 2027'nin başlarına sarkacağını sinyallemişti .
• Mart 2026 — FAA, sertifikasyon testinin 4A Aşaması'nı onayladı, bu önemli bir kilometre taşı olsa da program hala uçuş testi aşamasında . Boeing'in 5 uçaklık test filosu 1.400'ün üzerinde uçuş ve yaklaşık 4.000 saat gerçekleştirdi .

Boeing, 777X programında toplamda yaklaşık 15 milyar dolar zarar yazdı .

Eski Uçakların Kaderi: Hurda mı, Satış mı?

Boeing, Emirates renklerine kısmen boyanmış en az bir erken üretim 777-9'u, yüksek "değişiklik uyarlama" maliyetini ödemek yerine çoktan hurdaya ayırdı . Kalan 9 uçak gövdesi ise "beyaz kuyruk" olarak adlandırılıyor; Boeing ya başka alıcı bulacak ya da onları da hurdaya çıkaracak .

Sektör analistleri, çeşitli üretim aşamalarındaki yaklaşık 40 erken üretim 777X gövdesinin yeniden işleme maliyetinin o kadar yüksek olduğunu ve bazıları için hurdaya çıkarmanın daha ekonomik olabileceğini tahmin ediyor . Clark da reddedilen uçakların makul bir fiyata bile satılamayacağını öngördü ve Boeing henüz alternatif bir alıcı bulamadı .

Emirates İlk 777-9'unu Ne Zaman Alacak?

Emirates, 170 adet 777-9 ve 35 adet daha küçük 777-8 varyantı ile 777X programının en büyük müşterisi konumunda . Erken parti uçakları reddetmesine rağmen, havayolu daha sonraki üretim standartlarındaki uçakları teslim almayı planlıyor.

Son raporlara göre Emirates, FAA sertifikasyonunun 2027'nin başlarında tamamlanması koşuluyla, üretim standardındaki ilk 777-9'un yolcu teslimatını 2027'nin ikinci çeyreği civarında bekliyor . FAA henüz nihai bir sertifikasyon tarihi belirlemedi, ancak birçok kaynak artık 2027'nin ilk yarısını gerçekçi bir pencere olarak işaret ediyor .

Clark daha önce Boeing'in bu takvimi bile tutturma becerisine şüpheyle yaklaşmıştı. 2025'in sonlarında Boeing'in 2027'ye erteleme kararını açıklamasının ardından Clark, "biraz üzgün" olduğunu söylemiş ve Boeing'i duyuruyu kamuoyuna yapmadan önce lansman müşterisine bilgi vermemekle eleştirmişti .

Bu Boeing ve 777X Programı İçin Ne Anlama Geliyor?

Emirates'in reddi, sembolik bir darbe olmanın ötesinde, Boeing için pratik ve finansal bir baş ağrısı anlamına geliyor. Üretici şimdi, erken üretim uçak gövdelerine maliyetli yeniden işleme yatırımı yapmak mı yoksa onları tamamen silmek mi gerektiğine karar vermek zorunda. Bu karar aynı zamanda daha geniş 777X üretim hattının sertifikasyon hazırlığı hakkında da soru işaretleri yaratıyor; çünkü erken üretim uçaklar, gelişen düzenleyici standartların gerisinde kalmış bir tasarımı temsil ediyor.

Emirates için bu ret, hizmete girmeden teknolojik olarak demode olacak uçakları kabul etmekten kaçınmak için hesaplanmış bir adım. Havayolunun devasa sipariş defteri ona önemli bir pazarlık gücü veriyor ve Clark bunu kullanmaktan çekinmiyor. Daha önce, eğer sertifikasyon 2024'e sarkarsa tüm 777-9 siparişini iptal etmekle tehdit etmişti .

İlk teslimatların 2027'de beklendiği (yani 7 yıl gecikme) göz önüne alındığında, 777X programı tarihin en çok geciken ticari uçak programlarından biri haline geldi. Boeing'in müşteri güvenini yeniden kazanıp kazanamayacağı ve hem FAA standartlarını hem de havayolu beklentilerini karşılayan bir üretim uçağı teslim edip edemeyeceği, programın geleceği için en belirleyici soru olmaya devam ediyor.