Çin Borsasında 2,5 Yılın En Kötü Haftasına 4 Darbe: CXMT Halka Arzı, Yarı İletken Krizi ve Daha Fazlası

Çin borsası, 17 Temmuz 2026'da sona eren haftada son 2,5 yılın en kötü haftalık performansını sergiledi. Şanghay Bileşik Endeksi (Shanghai Composite), 11 ayın en düşük seviyesi olan 3.764,2 puana kadar gerileyerek haftayı %5,81 kayıpla kapattı . Bu çöküşte, neredeyse aynı anda etkili olan dört ana faktör rol oynadı: rekor büyüklükteki bir halka arz, derinleşen küresel yarı iletken satış dalgası, artan Orta Doğu gerilimi ve Yapay Zeka Konferansı'nın (WAIC) beklenen desteği sağlayamaması.

Bu faktörlerin hiçbiri tek başına çöküşe neden olmadı. Aksine, iç ve dış kaynaklı bu olumsuzlukların nadir bir şekilde bir araya gelmesi, Çin hisselerini ezdi ve Hong Kong, Tokyo ve ABD vadeli işlemlerine de sıçradı .

---

1. CXMT'nin 8,6 Milyar Dolarlık Halka Arzı Likidite Korkusunu Tetikledi

Çin'in önde gelen DRAM çip üreticisi ChangXin Memory Technologies (CXMT), hisse başına 8,66 yuan fiyatla Şanghay Yıldız Pazarı'nda (STAR Market) işlem görmeye hazırlanıyor. Şirket, bu halka arzla yaklaşık 57,9 milyar yuan (8,6 milyar dolar) toplamayı hedefliyor. Bu, Çin anakarasında 2022'deki Cnooc halka arzından bu yana en büyük ve o yıl Asya'nın en büyük halka arzı olma özelliğini taşıyor .

Halka arzın talep toplama dönemi (15-16 Temmuz) ve 27 Temmuz'da borsaya kote olma takvimi, yatırımcılarda bu büyük arzın piyasadaki mevcut likiditeyi emeceği endişesini hemen artırdı

17 Temmuz Cuma günü Şanghay Bileşik Endeksi %3,05 düşüşle 3.764,2 puana (11 ayın en düşüğü) gerilerken, Shenzhen Bileşeni %5,4 değer kaybetti. Haftalık bazda Şanghay Bileşik Endeksi %5,81, Shenzhen Bileşeni ise %8,9 düşüş kaydetti .

---

2. Küresel Teknoloji ve Yarı İletken Satış Dalgası Asya'ya Sıçradı

CXMT'nin halka arzından önce bile küresel hisse piyasaları baskı altındaydı. 7 Temmuz'da, Samsung Electronics'in güçlü karlarına rağmen teknoloji hisseleri, yatırımcıların 'yapay zeka odaklı rallinin sürdürülebilirliği' konusunda endişelenmesiyle düştü . S&P 500'ün teknoloji sektörü, 1 Temmuz'da sadece bir günde %2,57 geriledi .

Temmuz ortasına gelindiğinde bu satış dalgası, analistlerin 'derinleşen yarı iletken çöküşü' olarak adlandırdığı bir hal alarak küresel piyasalara yayıldı ve Asya'da geniş çaplı bir düşüşü tetikledi . Bu durum, CXMT'nin kendi hisselerine olan talebi de etkiledi. Halka arz, kurumsal yatırımcılar tarafından 500 kattan fazla talep görmüş olsa da, Reuters'ın aktardığına göre talep, son dönemdeki diğer Çinli teknoloji halka arzlarına kıyasla 'daha az coşkuluydu' .

---

3. Jeopolitik Gerilimler Sert Bir Şekilde Tırmandı

Temmuz ortasında Orta Doğu'daki gerilimler belirgin şekilde arttı. Raporlar, ABD'nin İran'a karşı yeni hava saldırıları başlattığını ve İran'ın Babülmendep Boğazı'nda bir cephe açmayı planladığını gösteriyordu . Bu gelişme, petrol fiyatlarında keskin bir yükselişe ve küresel piyasalarda risk iştahının azalmasına neden oldu .

IMF, aynı hafta yayınladığı Temmuz 2026 Dünya Ekonomik Görünüm Güncellemesi'nde, küresel büyümeyi yavaşlatan faktörler arasında 'Orta Doğu'daki savaşı' gösterdi .

---

4. Dünya Yapay Zeka Konferansı (WAIC) Satış Dalgasını Durdurmaya Yetmedi

WAIC 2026, 17-20 Temmuz tarihleri arasında Şanghay'da rekor bir katılımla gerçekleşti. Etkinlikte 1.100'den fazla şirket ve 3.000'in üzerinde ürün sergilendi . Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in etkinlikte Çin'in yapay zeka diplomasisi vizyonunu açıklaması planlanmıştı . Konferansın arifesinde, 29 ülke Dünya Yapay Zeka İşbirliği Örgütü'nün kurulması için bir anlaşma imzaladı .

Her ne kadar Hong Kong'da yapay zeka konseptli hisseler konferans öncesinde yükseliş kaydetmiş olsa da (MiniMax-W 15 Temmuz'da %12,52 arttı) , daha geniş kapsamlı yarı iletken çöküşü konferansın yarattığı olumlu havayı bastırdı. Anakara Çin'inde çip ve yapay zeka hisselerindeki satış o kadar şiddetliydi ki, WAIC'in açılış günü haftanın en kötü günlük düşüşüyle aynı güne denk geldi .

---

Hong Kong, Tokyo ve ABD Vadeli İşlemlerine Sıçrama

Çöküş sadece Çin anakarasıyla sınırlı kalmadı:

• Hong Kong: Yapay zeka konseptli hisseler başlangıçta WAIC heyecanından faydalanmış olsa da, daha geniş piyasalar anakaradaki düşüş ve küresel çip satış dalgasından olumsuz etkilendi .
• Tokyo: Nikkei endeksi, yatırımcıların yapay zeka odaklı rallinin kalıcılığını yeniden değerlendirmesiyle birlikte geriledi .
• Güney Kore: KOSPI endeksi, sürpriz bir faiz artırımının da etkisiyle %6'nın üzerinde değer kaybetti .
• ABD Vadeli İşlemleri: Asya kaynaklı satış dalgası, ABD teknoloji sektöründeki mevcut zayıflıkla birleşerek ABD hisse vadeli işlemlerini de baskı altına aldı .

---

Özet

Tek bir faktör bu çöküşe neden olmadı. CXMT'nin 8,6 milyar dolarlık halka arzı, anakara piyasalarında likidite şoku olarak öne çıksa da, derinleşen küresel bir yarı iletken satış dalgası, İran kaynaklı jeopolitik riskler ve çip hisseleri için olumlu bir katalizör sağlayamayan WAIC konferansı ile aynı döneme denk geldi. Bu faktörlerin birleşimi, Şanghay Bileşik Endeksi'ni 10 ayın en düşük seviyesine itti ve küresel teknoloji sektörünün birbirine bağlı yapısı sayesinde Hong Kong, Tokyo ve ABD vadeli işlemlerine de sıçradı.