UNESCO'nun 48. Oturumu: Savaş ve İklim Tehdidi Altındaki 3 Kültür Varlığı Tehlike Listesi'ne Ekleniyor

Acil Durum Prosedürüyle Tehlike Listesine Girmesi Beklenen Üç Alan

Komite, acil durum prosedürü altında üç adaylığı değerlendirecek ve bunların doğrudan Tehlikedeki Dünya Mirası listesine oylanması bekleniyor :

• Sebastia (İşgal Altındaki Batı Şeria) — Antik Samarya olarak bilinen bu arkeolojik alan, İsrail'in çevredeki yaklaşık 450 dönümlük arazi için çıkardığı kamulaştırma kararı, askeri koruma altındaki yerleşimci baskınları ve 63 Filistin bölgesinin 'İsrail miras alanı' olarak yeniden sınıflandırılması tehditleriyle karşı karşıya . Filistin Yönetimi acil başvuruyu yaptı ve bu vaka öncelikli üç hızlı takip dosyası arasında yer alıyor . Sebastia, 2012'den beri UNESCO'nun geçici Dünya Mirası listesinde bulunuyor .

• Boma-Badingilo Göç Manzarası (Güney Sudan) — Bu geniş savan ekosistemi, dünyanın en büyük kara memelisi göçüne ev sahipliği yapıyor . IUCN, bölgenin devam eden iç savaş, kaçak avlanma ve iklim değişikliği nedeniyle ciddi tehdit altında olduğu uyarısında bulundu . Bu, Güney Sudan'ın UNESCO'ya yaptığı ilk başvuru. Olağanüstü Evrensel Değeri, resmi kayıttan önce tehlike altında olduğu için acil durum esasına göre işleme alınıyor . UNESCO'nun danışma organları, alanın hem Dünya Mirası Listesi'ne hem de Tehlikedeki Dünya Mirası Listesi'ne aynı anda eklenmesini tavsiye etti .

• Güney Lübnan'daki Beş Kale — Lübnan, İsrail askeri operasyonlarından kaynaklanan hasarı gerekçe göstererek beş ortaçağ kalesinin Dünya Mirası Listesi'ne alınması için acil bir başvuruda bulundu . Beaufort Kalesi, 12. yüzyıldan kalma bir Haçlı kalesi, 31 Mayıs 2026'da İsrail güçleri tarafından ele geçirildi ve saldırılardan kaynaklanan yapısal hasar doğrulandı . Diğer dört kale (Toron Kalesi (Tibnin), Chama' Kalesi ve Cebel-i Amil bölgesindeki diğerleri) de Güney Lübnan'daki İsrail işgal bölgesi içinde yer alıyor . Beaufort Kalesi, 2024 yılında UNESCO'nun en yüksek 'gelişmiş koruma' statüsünü almıştı .

Tehlike Listesi İçin İncelenen Mevcut Dünya Miras Alanları

Komite, 147 mevcut alanın korunma durumunu inceleyecek . Çeşitli raporlar, birçoğunun Tehlike Listesi'ne eklenmesinin veya listede kalmasının beklendiğini gösteriyor:

• Baykal Gölü (Rusya) — Dünyanın en derin gölü, endüstriyel kirlilik, kitlesel turizm, yasa dışı ağaç kesimi ve baraj işletmelerine bağlı su seviyesi düşüşü gibi birleşik tehditlerle karşı karşıya. Birleşmiş Milletler'in burayı 'tehlikede' olarak listelemesi bekleniyor .

• Antik Sur Şehri (Lübnan) — Halihazırda bir UNESCO Dünya Mirası alanı olan Sur, Mayıs 2026 sonlarında İsrail bombardımanından zarar gördü. ICOMOS Lübnan ve UNESCO, 1954 Lahey Sözleşmesi'nin İkinci Protokolü kapsamında Gelişmiş Koruma statüsü verilmiş olan antik kentin girişine düzenlenen saldırıyla ilgili acil uyarılar yayınladı . UNESCO, son gelişmeler ışığında 'Sur'un korunma durumu hakkında endişeli' olduğunu belirtti .

• Tauric Chersonesos (Kırım) — Kırım'daki antik Yunan arkeolojik alanı, Rusya'nın 2014 ilhakından bu yana izinsiz kazılar, denetimsiz inşaat ve ihmal ile karşı karşıya. Bütünlüğüne yönelik tehditler nedeniyle potansiyel bir Tehlike listesi için görüşülmesi bekleniyor.

UNESCO Tehlike Listesi Ne Anlama Geliyor?

Dünya Miras Sözleşmesi'nin 11(4). Maddesi uyarınca, Tehlikedeki Dünya Mirası Listesi, silahlı çatışma, doğal afet, kontrolsüz gelişim veya ihmal gibi 'ciddi ve belirli tehlikelerle' karşı karşıya olan alanları belirlemek için tasarlanmıştır . Bunun iki temel amacı vardır:

1. Uluslararası desteği harekete geçirmek — Liste, küresel topluluğu uyarır ve taraf devletin tehditleri ele almasına yardımcı olmak için teknik yardım, fon ve uzman izleme olanaklarının önünü açar .

2. Diplomatik ve yasal baskı uygulamak — Tehlike listesi, alanın 'Olağanüstü Evrensel Değeri'nin risk altında olduğuna dair resmi bir sinyaldir. Tüm taraf devletleri mülke daha fazla zarar verebilecek eylemlerden kaçınmaya çağırır ve alanı daha yakın UNESCO denetimine ve düzenli raporlama yükümlülüklerine tabi kılar .

Alt metin ise şudur: Bu alan sadece ulusal bir hazine değil, insanlığın ortak mirasının bir parçasıdır. UNESCO, bir alanı Tehlike Listesi'ne kaydettiğinde, etkili bir şekilde şunu söyler: "Bu miras tehlikede ve dünya izliyor."

Mayıs 2026 itibarıyla Tehlikedeki Dünya Mirası Listesi'nde 53 alan bulunuyordu .