İslamabad Mutabakatı 20 Günde Çöktü: Trump 'Bitti' Dedi, İran Lideri İmzayı 'Değersiz' İlan Etti

İslamabad Mutabakatı (İslamabad Memorandum of Understanding), 2026 İran savaşını sona erdirmek için tasarlanmış 60 günlük bir çerçeve anlaşmasıydı. Ancak bu mutabakat, imzalanmasından sadece üç hafta sonra çöktü. Hızlı çöküşün ardında karşılıklı suçlamalar, yeni hava saldırıları ve savaşın başından bu yana İran'ın doğrudan ateşiyle yaşanan ilk ABD askeri kayıpları var. İşte doğrulanmış zaman çizelgesi ve analiz.

İslamabad Mutabakatı Neydi?

İslamabad Mutabakatı, 17-18 Haziran 2026'da ABD Başkanı Donald Trump (Versay Sarayı'nda Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile bir akşam yemeğinde uzaktan imzaladı) ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan (Tahran'da) tarafından imzalanan bir mutabakat zaptıydı (MoU) . Anlaşma, kalıcı bir barış anlaşması müzakere etmek için 60 günlük bir çerçeve oluşturuyordu. Kapsamı şunları içeriyordu:

• 2026 İran Savaşı'nda düşmanlıkların sona ermesi
• İran'ın nükleer programı
• Yaptırımların hafifletilmesi
• Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve yönetimi
• Lübnan'daki çatışmaların sona erdirilmesi

Ancak kritik konular gelecekteki müzakerelere ertelendi. Mutabakatın kendisinde "büyük konular çözülmemişti" .

Trump'ın Açıklaması: "Bence Bitti"

7-8 Temmuz 2026'da, Türkiye'nin başkenti Ankara'daki NATO zirvesinde Başkan Trump ateşkesi fiilen ölü ilan etti. Birden fazla kaynak şunları doğruluyor:

• 7 Temmuz: Trump, "Bu gece onlara sert vuracağız" uyarısında bulundu ve ateşkesi "bitti" olarak değerlendirdi .
• 8 Temmuz: Trump kamuoyu önünde şunları söyledi: "Bence bitti. Artık onlarla uğraşmak istemiyorum. Onlar pislik" . Reuters'a göre Trump, MoU'nun "bittiğini" söyledi ve Tahran'la muhatap olmak istemediğini ekledi .

ABD Saldırıları Yeniden Başlıyor ve İran Ateşiyle İlk ABD Askeri Kayıpları

• Temmuz başı: ABD, İran'ın askeri hedeflerine çok sayıda hava saldırısı düzenledi. CENTCOM, 13 Temmuz'da Buşehr, Çabahar, Jask, Konarak, Ebu Musa ve Bandar Abbas'ı da içeren saldırıları doğruladı .
• 9 Temmuz: İran misilleme olarak Kuveyt, Katar ve Bahreyn'deki ABD askeri altyapısına saldırılar düzenledi . İranlı yetkililere göre ABD saldırılarında 14 kişi öldü ve 78 kişi yaralandı .
• 18 Temmuz: ABD ordusu, savaşın ilk günlerinden bu yana doğrudan İran ateşiyle ilk kez iki ABD askerinin öldüğünü ve bir askerin de Ürdün'deki bir üsse düzenlenen saldırıda kaybolduğunu duyurdu .

Hamenei'nin Yazılı Açıklaması: "Trump'ın İmzası Değersiz"

18 Temmuz 2026 Cumartesi günü İran'ın Dini Lideri Mojtaba Hamenei, İran devlet televizyonunda okunan yazılı bir açıklama yayınladı. Açıklamada, ABD'nin MoU'yu tekrar tekrar ihlal etmesinin Donald Trump'ın imzasının "tamamen değersiz ve güvenilmez olduğunu" kanıtladığı belirtildi . Açıklamada şu ifadeler yer aldı:

"Büyük Şeytan'ın mutabakat zaptını tekrar tekrar ihlal etmesi, herkese ABD Başkanı'nın imzasının ne kadar değersiz ve güvenilmez olduğunu bir kez daha gösterdi" .

Hamenei ayrıca ABD'yi, İran'a saldırmaya devam etmesi halinde "unutulmaz dersler" beklediği konusunda uyardı .

İran Taahhütlerini Askıya Aldı ve Daha Fazla Müzakereleri Reddetti

Aynı gün (18 Temmuz), İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Tahran'ın İslamabad Mutabakatı kapsamındaki tüm taahhütlerini askıya aldığını duyurdu ve ABD'yi tekrarlanan ihlallerle "anlaşmayı fiilen geçersiz kılmakla" suçladı . İran, ABD'yi ateşkesi "açıkça ihlal etmekle" suçladı ve mevcut çerçeve altında daha fazla müzakereyi reddettiğinin sinyalini verdi.

Uzmanlar Neden Baştan Beri Mahkum Olduğunu Söylüyor?

Uzmanlar, İslamabad MoU'nun yapısal olarak kırılgan olduğunu değerlendiriyor. Anadolu Ajansı (AA) 10 Temmuz'da "Hürmüz Boğazı, yaptırımların hafifletilmesi, dondurulmuş İran varlıkları ve Lübnan konusundaki çözülmemiş anlaşmazlıklar, resmi müzakereler başlamadan anlaşmayı raydan çıkarmakla tehdit ediyor" raporunu yayınladı . Arms Control Association (Silah Kontrolü Derneği), MoU'yu "kusurlu ama memnuniyet verici bir gelişme" olarak tanımladı ve çatışmanın temelindeki "yayılma endişelerini gidermekte başarısız olduğunu" belirtti . En tartışmalı konular (özellikle Hürmüz Boğazı rejimi ve yaptırım hafifletmenin kapsamı) hakkındaki belirsiz ve ertelenmiş dil, her iki tarafın da ihlalleri makul bir şekilde iddia edebileceği anlamına geliyordu. Olan da tam olarak buydu.