1X NEO'nun Yeni Elleri: 25 Serbestlik Derecesi, 'Ürkütücü' Tartışması ve Asıl Sorun Olan Otonomi Açığı

9-10 Temmuz 2026'da Norveç-Amerika merkezli insansı robot şirketi 1X Technologies, NEO robotu için yepyeni bir nesil tendon tahrikli el tanıttı. Şirketin 'fiziksel dünyaya bir API' olarak adlandırdığı bu eller, 25 serbestlik derecesi, IP68 su geçirmezlik ve gıdaya uygun malzemeler gibi çarpıcı özelliklerle donatılmış durumda . Tanıtım videoları anında viral olurken, beraberinde büyük bir tartışma da getirdi.

Donanım: 25 DoF, IP68 ve İnsan Seviyesinde Beceri

Yeni NEO eli, gerçek bir mühendislik başarısı olarak öne çıkıyor. 1X'in resmi duyurusu ve birden fazla büyük yayın kuruluşu tarafından doğrulanan temel özellikler şöyle :

• 25 serbestlik derecesi (DoF): Parmaklarda ve avuç içinde 22 tam hareketli, bilekte ise 3 DoF bulunuyor .
• Tendon tahrikli sistem: Motorlar ön kolda konumlanıyor ve tendonları bilekten çekiyor. Düşük dişli oranları (yaklaşık 5:1 ila 15:1) sayesinde geri itilebilirlik ve kuvvet şeffaflığı sağlanıyor .
• IP68 su geçirmezlik sertifikası: Eller tamamen suya daldırılabiliyor ve akan su altında yıkanabiliyor .
• Gıdaya uygun malzemeler: Bileşenler gıda ile temasa uygun sertifikalı olduğu için robot, yiyecekleri doğrudan işleyebiliyor .
• Dokunsal algılama ve anlık ayar: Parmak uçlarındaki sensörler basıncı ve kaymayı algılıyor; kameralarla birlikte çalışarak kavrama kuvvetini gerçek zamanlı ayarlıyor .
• Güç: Parmak uçları 45 N bükme kuvveti üretebiliyor; başparmak 3,5 Nm, bilek ise 17,75 Nm tork sağlıyor .
• Hassasiyet: ±0,2 mm konumsal doğruluk sunan eller; vida toplama, üzüm ayıklama, LEGO yapma ve USB-C kablo takma gibi görevlerde test edildi .
• Dayanıklılık: Tanıtım videosunda ele defalarca çekiçle vurulmasına rağmen hasar oluşmadı . Bilek eklemleri, yük altında iki milyon döngüden fazla test edildi .

1X, bu ellerin 'insan seviyesinde beceri, güç, güvenlik ve güvenilirlik' sunduğunu iddia ediyor .

'Ürkütücü' Fırtınası

Viral tepkiler anında ve iki kutuplu oldu. Wired dergisi, ellerin insanüstü hızını ve akıcılığını 'tekinsiz vadi' (uncanny valley) tepkisini tetiklediği gerekçesiyle 'ürkütücü' olarak nitelendiren bir makale yayınladı . 1X'in İletişim Direktörü Caitlin Kennedy, bu tanımlamanın haksız olduğunu savunarak, aynı dilin protez el gelişmeleri için de kullanılıp kullanılmayacağını sorguladı .

Videolar X ve Reddit'te milyonlarca izlenmeye ulaştı . Videolarda NEO; bir cüzdandan vida çıkarma, elde nesne döndürme, üzümleri renklerine göre ayırma, çay doldurma, fermuar çekme, top yakalama ve bir paket cips açarak bir kişiye uzatma gibi gösteriler yapıyordu. İzleyiciler hayranlık ve huzursuzluk arasında ikiye bölündü .

'Eller Problemi' ve 1X'in Çözümü

1X, bu elleri robotik endüstrisinin uzun süredir çözemediği 'eller problemi'ne bir çözüm olarak sunuyor. Bu problem, insan seviyesinde beceriyi, dayanıklılık, düşük maliyet ve ev ortamı için güvenlikle birleştirebilen robot elleri yapmanın zorluğunu ifade ediyor . Şirket, yeni ellerin temel metriklerde insan performansını yakaladığını hatta geçtiğini iddia ediyor .

NEO, fabrika robotu değil, temizlik, yemek pişirme, çamaşır ve nesne taşıma gibi işler için tasarlanmış bir ev robotu . Şirket ayrıca, 'insan destekli' bir eğitim modeli kullanarak iş yerlerinde 10.000 insansı robot konuşlandırmak için EQT ile ortaklık kurduğunu duyurdu .

Gerçek Tartışma: Expert Mode ve Otonomi Açığı

NEO'yu çevreleyen en önemli konu ellerin kendisi değil, sergilenen yeteneklerin ne kadarının otonom, ne kadarının uzaktan kumandalı olduğu.

1X'in ticari markası olan 'Expert Mode' (Uzman Modu) sistemi, NEO bir görevi otonom olarak tamamlayamadığında, uzaktaki bir insan operatörün ('1X Uzmanı') bir VR başlığı kullanarak robotu kontrol etmesine olanak tanıyor . Bağımsız incelemeler, NEO'nun gerçek dünyadaki otonomisini görevlerin kabaca %60-70'i olarak tahmin ediyor; geri kalanı uzaktan insan yardımı gerektiriyor .

CEO Bernt Børnich, bu yaklaşımı New York Times podcast'i *Hard Fork'ta savunarak, teleoperasyon sisteminin gerekli bir öğrenme aracı olduğunu ve 'bir insan temizlik hizmeti kiralamaktan daha güvenli' olabileceğini söyledi . Gelecekte 'büyük ölçüde tam otonom' bir sürüm göndermeyi umduklarını belirtti .

Teknoloji yorumcusu Marques Brownlee (MKBHD) ve Figure CEO'su Brett Adcock gibi eleştirmenler, 20.000 dolarlık robotu 'hayali satmak' olarak nitelendirerek, Expert Mode'un robotun gerçek bir otonomiden ziyade insan teleoperasyonuna dayandığının kanıtı olduğunu söylüyor .

Cevapsız kalan temel soru: Viral videolardaki el becerilerinin ne kadarı otonom olarak, ne kadarı uzaktaki bir insan operatör tarafından yönlendirilerek gerçekleştirildi? 1X bu konuda net bir ayrım yapmış değil. Bir şirket sözcüsü Business Insider'a, tanıtım videosundaki robotun, 'donanımın yeteneklerinin üst sınırını göstermek' için otonom çalışma ile uzaktan kumandanın bir karışımını kullandığını söyledi .

Fiyatlandırma ve Bulunabilirlik

• Tek seferlik satın alma fiyatı: 20.000 dolar
• Aylık abonelik seçeneği: 499 dolar/ay
• ABD'de evlere teslimat: 2026 sonu (ön siparişler 2025 sonunda açılmıştı)
• Temmuz 2026'da duyurulan ellerin, tüketici birimlerine takılacak sürüm olduğu belirtiliyor, ancak 1X hala birden fazla iterasyon üzerinde çalışıyor

Özet

NEO elleri, doğrulanabilir özelliklerle desteklenen ve birden fazla büyük yayın organı tarafından onaylanan gerçek bir teknik sıçramayı temsil ediyor. Ancak tanıtım, iki ayrı tartışmayı da beraberinde getirdi: Birincisi, ellerin hareketlerinin tekinsiz vadi etkisi yaratan 'ürkütücülüğü'; ikincisi ve daha önemlisi, pazarlanan otonomi ile gerçekteki insan teleoperasyonuna bağımlılık arasındaki uçurum. 20.000 dolarlık satış fiyatı ve 2026 sonu teslim tarihi halen geçerli, ancak şüpheci gözlemciler asıl testin, NEO'nun gerçek evlere girdiğinde kendi başına ne kadarını yapabildiği olacağını söylüyor.