ABD ve Latin Amerikalı müttefiklerden Kolombiya'da seçim şüphesine tepki: 'Derin endişe'

10 Temmuz 2026'da ABD ve Shields of the Americas ittifakına üye 12 Latin Amerika ülkesi, Kolombiya'daki seçim sürecinin bütünlüğüne gölge düşüren açıklama ve eylemlerle ilgili 'derin endişe'lerini dile getiren ortak bir bildiri yayımladı . Bildiride, tüm Kolombiyalı yetkililere barışçıl bir güç geçişi yapılması çağrısında bulunuldu ve seçim sonuçlarına olan güveni sarsmaya yönelik her türlü girişimin önüne geçilmesi istendi .

Bildiride dile getirilen spesifik endişeler arasında, kanıt sunulmaksızın yapılan kamuoyu önündeki usulsüzlük iddiaları, Kolombiya seçim kurumları tarafından onaylanan resmi oy sayımını gayrimeşru kılmaya yönelik eylemler ve bu anlaşmazlıktan kaynaklanan siyasi istikrarsızlık riskleri yer aldı . İmzacı ülkeler, "halkın iradesini yok saymak anlamına geleceği" uyarısında bulunarak, tüm Kolombiyalı yetkililere "Anayasa, kanun ve demokratik ilkelere sıkı sıkıya bağlı kalma" çağrısı yaptı .

Seçim sonucu

Kendini 'sistem dışı' olarak tanımlayan, suça karşı sert tutumuyla bilinen aşırı sağcı milyarder Abelardo de la Espriella, 21 Haziran'daki cumhurbaşkanlığı ikinci tur seçimini yüzde 1'in altında bir farkla kazandı . Kesinleşen resmi sonuçlara göre de la Espriella, %49,7 (12,959 milyon oy) alırken, solcu aday Iván Cepeda %48,70'de kaldı; iki aday arasındaki fark yaklaşık 248.000 oy olarak hesaplandı . Seçim kurumu, de la Espriella'yı 24 Haziran'da resmen galip ilan etti . Katılım oranı ise %63,6 ile Kolombiya tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı .

Giyim markası, şarap ve rom markaları ile bir restoran zincirinin de aralarında bulunduğu işleri olan iş insanı ve avukat de la Espriella, 12,9 milyon oyla Kolombiya tarihinde en çok oy alan cumhurbaşkanı adayı oldu . 2023 yılından bu yana ABD vatandaşı olan de la Espriella , ABD Başkanı Donald Trump'ın 2 Haziran'da Truth Social platformunda yaptığı "tam ve koşulsuz desteğine" mazhar oldu. Trump, seçim sonucunun "Kolombiya'nın geleceği ve ABD ile ilişkileri açısından çok önemli olduğunu" vurgulamıştı .

Gustavo Petro'nun tepkisi

Görev süresi dolan Devlet Başkanı Gustavo Petro, sonuçları kabul etmeyi veya mağlubiyeti kabullenmeyi reddediyor . Petro'nun tepkileri şunları içeriyor:

• İkinci tur oylamasının hemen ardından Petro, "henüz hiçbir başkan ilan edilemez" diyerek resmi sayım sürecinin (escrutinios) devam etmesi çağrısında bulundu .
• Kamuoyu önünde seçim usulsüzlüğü iddialarında bulundu; muhalefeti oy satın almakla suçladı ve İsrail ile ABD'nin de la Espriella'ya yardım etmek için seçime müdahale ettiğini öne sürdü .
• De la Espriella'nın zaferini resmen tanımayarak resmi geçiş ("empalme") sürecini dondurdu .
• Petro'nun maliye bakanı da ekibine de la Espriella'nın geçiş ekibiyle işbirliği yapmama talimatı verdi .

Sosyal medya platformu X'te (eski Twitter) bir dizi paylaşım yapan Petro, muhalefeti oy satın almakla suçladı ve yargısal soruşturma talep etti . Öte yandan, seçimde Petro'nun desteklediği aday olan Iván Cepeda, seçim sonrası protestolardan uzak durdu ve 24 Haziran'da seçimi kaybettiğini kabul etti .

Seçim bütünlüğü doğrulama çalışmaları

Hem Kolombiyalı hem de uluslararası gözlemciler seçimin doğrulanması için adımlar attı:

• Kolombiya Ulusal Sicil Müdürlüğü (Registraduría Nacional) resmi sayımı (escrutinio) gerçekleştirdi ve de la Espriella'yı kazanan olarak onayladı .
• Avrupa Birliği Seçim Gözlem Misyonu (EU EOM) gözlemciler gönderdi ve ön sonuçlarda de la Espriella'nın dar bir farkla önde olduğu, ancak sürecin henüz kesinleşmediği belirtilen bir ön rapor yayımladı . EU EOM, ön sayımla kesin sonuçlar arasındaki farkın %0,1'in altında olduğunu kaydetti .
• Amerikan Devletleri Örgütü (OAS) ve diğer gözlem misyonları seçimin her iki turunu da izledi.

Hiçbir büyük uluslararası gözlem misyonu, sistematik bir seçim usulsüzlüğü olduğu yönündeki iddiaları doğrulamadı.

Diplomatik riskler ve bölgesel bağlam

Bu anlaşmazlığın önemli bölgesel yansımaları bulunuyor:

• Trump'ın de la Espriella'ya açık desteği, Cepeda tarafından "yabancı bir hükümetin müdahalesi" olarak kınandı . Temsilciler Meclisi Üyesi Jim McGovern liderliğindeki 20 ABD'li kongre üyesi, 12 Haziran'da yayımladıkları ortak bildiride, ABD'li seçilmiş yetkililerin Kolombiya'nın cumhurbaşkanlığı seçimlerine müdahale etme girişimlerini kınadı .
• Latin Amerika Çalışma Grubu (LAWG), Washington Latin Amerika Ofisi (WOLA), Oxfam America ve Amazon Watch gibi kuruluşların da aralarında bulunduğu bir ABD sivil toplum kuruluşları koalisyonu da Trump yönetiminin ve Cumhuriyetçi milletvekillerinin Kolombiya'daki cumhurbaşkanlığı seçimlerine müdahalesini kınadı .
• İçinde Arjantin, Bolivya, Şili, Kosta Rika, Dominik Cumhuriyeti, Ekvador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Panama, Paraguay ve Uruguay'ın bulunduğu Shields of the Americas ittifakının bildirisi, geçiş sürecinin bloke edilmesi halinde Kolombiya'nın demokratik normlarının zarar görebileceğine dair daha geniş bir bölgesel endişeyi yansıtıyor .
• Bu çıkmaz ayrıca Petro tarafından gündeme getirilen İsrail müdahalesi iddialarına da dikkat çekti .

Seçilmiş Başkan de la Espriella'yı bekleyen zorluklar

De la Espriella şimdi birkaç önemli zorlukla karşı karşıya:

• Donmuş geçiş süreci. Petro'nun sonuçları tanımayı reddetmesi resmi devir teslim sürecini durdurdu; de la Espriella 7 Temmuz'da geçiş sürecini aniden durdurdu .
• Derin siyasi kutuplaşma. Kıl payı fark ülkeyi derinden bölmüş durumda; seçmenlerin kabaca yarısı Cepeda'yı destekliyor . Uluslararası Cumhuriyetçi Enstitü (IRI), artan siyasi kutuplaşmayı seçim ekosistemini zayıflatan temel faktörlerden biri olarak tanımladı .
• Güvenlik ve uyuşturucu kaçakçılığı krizleri. De la Espriella seçim kampanyasında daha sert bir güvenlik ve uyuşturucuyla mücadele politikası vaat etti, ancak kökleşmiş organize suç ve silahlı grup şiddetiyle karşı karşıya . Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, seçim şiddeti ortamında koruma çağrılarına tanık oldu .
• Geniş bir koalisyon olmadan yönetmek. Siyasi bir 'sistem dışı' isim olarak Kongre'de kurulu bir yönetim koalisyonu bulunmuyor; ittifaklar kurması gerekecek .
• Uluslararası ilişkiler. Trump ve ABD dış politikasına yakın duruşu, özellikle Petro'ya yakın olan Latin Amerika'daki sol hükümetlerle ilişkileri gerginleştirebilir . De la Espriella, 7 Ağustos'ta göreve başlayacak .