Rusya, Apple'a 52 Milyon Dolarlık Ceza Tehdidi: Yerli Yazılımları iPhone'lara Ön Yükleme Zorunluluğu

1 Temmuz 2026'da Rusya Federal Antitekel Servisi (FAS), Apple'a resmi bir uyarı göndererek şirketi Rus arama motorları ve yazılımlarına karşı ayrımcılık yapmakla suçladı . FAS, Apple'ın Rus kullanıcılar için iOS cihazlarda varsayılan arama motorunun yabancı bir motor yerine Yandex veya Mail.ru gibi bir Rus motoru olmasını sağlamasını ve kullanıcıların ayarları manuel olarak değiştirmek zorunda kalmamasını talep etti . Ayrıca, Rusya'da satılan tüm iPhone ve iPad'lere, devlet destekli Max mesajlaşma uygulaması ve RuStore uygulama pazarının önceden yüklenmesini istedi .

Apple'a uyum için 15 Temmuz 2026 tarihine kadar süre verildi . Şirket bu sürede talepleri karşılamazsa, Rusya'daki cirosu üzerinden hesaplanacak 52 milyon dolara (yaklaşık 4 milyar ruble) kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilir .

Bu uyarıya ne yol açtı?

FAS'ın uyarısı, Haziran 2026'da yaşanan hızlı bir tırmanışın ardından geldi:

• Haziran başı – Max'in kaldırılması: Apple, yaptırım uyumu gerekçesiyle devlet destekli Rus mesajlaşma uygulaması Max'i App Store'dan kaldırdı . Max, Rusya Dijital Kalkınma Bakanlığı tarafından geliştiriliyor ve devletin yerel iletişim araçlarına yönelik hamlesinin bir parçası.
• 25 Haziran – VK uygulamalarının kaldırılması: Apple, ardından Rus teknoloji holdingi VK'ya ait neredeyse tüm uygulamaları (VKontakte, Odnoklassniki, Mail.ru, VK Music ve diğerleri) önceden haber vermeksizin App Store'dan kaldırdı . VK, bu hamleyi "tamamen sebepsiz ve kabul edilemez" olarak nitelendirdi .
• Kremlin'den yanıt: Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Rusya'nın Apple'dan açıklama beklediğini ve şirketle gelecekteki ilişkilere dair kararların bu açıklamalara bağlı olacağı uyarısında bulundu . Rusya Dijital Kalkınma Bakanlığı ise kaldırma işlemini "siyaseten motive edilmiş" olarak değerlendirdi .

Apple için uyum neden son derece zor?

Apple, Mart 2022'de Ukrayna'nın işgaline yanıt olarak Rusya'daki tüm ürün satışlarını durdurdu ve ülkeye ihracatı kesti . FAS'ın taleplerine uymak, Batı yaptırımlarıyla doğrudan bir çelişki yaratıyor:

• Max'i ön yüklemek: Apple, Max'i App Store'dan tam olarak uluslararası yaptırımlara uymak için kaldırdı . FAS şimdi Apple'ın aynı uygulamayı cihazlara önceden yüklemesini talep ediyor – bu, Apple'ın kendi yaptırım uyumu pozisyonuyla çelişecektir.
• RuStore'u ön yüklemek: RuStore, Rusya'nın devlet destekli alternatif uygulama pazarıdır. Rus mevzuatı, Apple'ı iOS'ta yan yükleme (sideloading) ve üçüncü taraf uygulama mağazalarına izin vermeye zorlamaya yönelik ilerliyor . Apple'ın, App Store'un komisyon ve inceleme sistemini atlatabilecek rakip bir pazar yerini önceden yüklemesi – ki bu aynı zamanda Rus teknoloji altyapısını kolaylaştırarak yaptırımları ihlal etme potansiyeli taşıyor – küresel iş modelinden temel bir kopuş anlamına gelir.
• Doğrudan satış kanalının olmaması: Apple artık Rusya'da ürün satmadığı için, paralel ithalat kanalları aracılığıyla satılan yeni cihazlarda ön yükleme gerekliliklerini uygulamak lojistik ve yasal olarak belirsizdir.

Yıllardır süren düzenleyici çatışmalar

Bugünkü uyarı, Apple ile Rus yetkililer arasındaki yıllardır süren çatışmanın son bölümü:

• 2021: FAS, Apple'ı uygulama dağıtım pazarındaki "hakim durumunu kötüye kullanmakla" suçlayarak 12 milyon dolar (o dönemde yaklaşık 906 milyon ruble) para cezasına çarptırdı .
• 2022–2023: Ocak 2023'te FAS, Apple'ın Rus geliştiricileri kendi uygulama içi ödeme sistemini kullanmaya zorladığını ve alternatif ödeme yöntemlerini sınırladığını tespit ettikten sonra 1,2 milyar ruble (o dönemde yaklaşık 17,4 milyon dolar) para cezası uyguladı .
• Devam eden baskı: 2024–2025 boyunca Rus yetkililer, Apple'dan Rus arama motorlarını varsayılan olarak ayarlamasını ve RuStore'u önceden yüklemesini defalarca talep etti ve uyulmaması halinde "sert önlemler" tehdidinde bulundu .

Mevcut 52 milyon dolarlık tehdit, Rusya'nın Apple'a karşı bugüne kadar savurduğu en büyük mali ceza ve maksimum gerilimin yaşandığı bir anda – Apple'ın birden çok Rus uygulamasını App Store'dan kaldırmasının ve Rusya'nın Apple'ın iOS yazılım dağıtımı üzerindeki kontrolünü kırmak için yasal hamlelerini tırmandırmasının ardından geliyor.