Merkez Bankaları Dolara Sırt Çeviriyor: OMFIF Anketi Altın, Euro ve Yuana Tarihi Bir Yönelişi Ortaya Koyuyor

Onlarca yıldır ABD doları küresel rezerv para birimlerinin tartışmasız kralıydı. Ancak Resmi Para ve Finans Kurumları Forumu'nun (OMFIF) son anketleri tarihi bir dönüm noktasına işaret ediyor: İlk kez, merkez bankalarının önümüzdeki on yılda dolar varlıklarını artırmaktan çok azaltmayı planladığı görülüyor. Değişim kademeli ancak yadsınamaz ve artan jeopolitik gerilimler ile daha çok kutuplu bir sisteme doğru sessiz ama ısrarcı bir hareket tarafından yönlendiriliyor.

Tarihi Değişim: Dolardan Kaçış Planlayan Merkez Bankaları Artırmayı Planlayanları Geride Bıraktı

OMFIF'in merkez bankası yatırım niyetlerini izlemeye başlamasından bu yana ilk kez, daha fazla rezerv yöneticisi önümüzdeki on yılda ABD doları pozisyonlarını artırmaktansa azaltmayı planlıyor . Bu, geçmişten net bir kopuşu işaret ediyor ve ABD para biriminin artan politik ve jeopolitik risk taşıdığı yönündeki algıyı yansıtıyor .

2026 OMFIF anketi bu noktayı vurguluyor: jeopolitik gerilimler artık rezerv yöneticilerinin karşı karşıya olduğu en büyük risk. Jeopolitik riskleri varlık dağılımlarına dahil eden merkez bankalarının %82,6'sı son 12 ayda değişiklik yaptı; bu oran 2025'te %72,6 ve 2024'te %53,6 idi .

Rezervler Nereye Gidiyor: Altın, Euro ve Renminbi (Yuan)

Doların cazibesi azalırken, üç alternatif ana kazançlı çıkanlar olarak öne çıkıyor:

• Altın — Merkez bankaları altın varlıklarını istikrarlı bir şekilde artırıyor. 2025 OMFIF anketi, altına olan talebin herhangi bir tek para biriminden bile daha güçlü olduğunu ve onu çeşitlendirme için en iyi seçenek haline getirdiğini ortaya koydu . Reuters ve CNN, siyasi belirsizlik devam ederken altın alımlarının daha da hızlanmasının beklendiğini bildiriyor .
• Euro — Altının hemen ardından, ankete katılan merkez bankalarının net %16'sı önümüzdeki iki yıl içinde euro tahsisatlarını artırmayı planlıyor; bu oran bir önceki yıl %7 idi . Euro, küresel makroekonomik değişimlerden faydalanması en muhtemel para birimi olarak görülüyor .
• Renminbi (yuan) — Rezerv yöneticileri renminbi varlıklarını artırmayı bekliyor, ancak bu değişim kademeli olacak. 2026 Merkez Bankacılığı anketi, katılımcıların %91,8'inin renminbinin küresel rezervlerdeki payının 2035'e kadar %4 veya daha yükseğe ulaşmasını beklediğini, ancak üçte birinin hâlâ o zamana kadar ona hiç yatırım yapmayı planlamadığını ortaya koydu .
• Küçük gelişmiş piyasa para birimleri — OMFIF 2025 raporu, çeşitlendirmenin büyük alternatiflerin ötesine geçtiğini, merkez bankalarının rezerv sepetlerini genişletmesiyle daha küçük gelişmiş piyasa para birimlerine olan ilginin de arttığını belirtiyor .

Sessiz ve Israrcı Çok Kutupluluk Teması

Anketler tutarlı bir şekilde, rezerv yöneticilerinin dünyanın dolar merkezli bir sistemden uzaklaşıp daha çok kutuplu bir düzene doğru geçiş yaptığına inandığını gösteriyor. OMFIF raporu, çeşitlendirmeyi artık sorgulanmayan, rezerv yönetimi stratejisine yerleşmiş "sessiz, ısrarcı bir tema" olarak nitelendiriyor . 2025 GPI anketine katılanların yaklaşık %60'ı önümüzdeki bir ila iki yıl içinde çeşitlendirme yapmayı planladıklarını söyledi .

Doların Süren Ama Zayıflayan Hakimiyeti

Tarihi değişime rağmen, doların yakın zamanda tahtından indirilmesi beklenmiyor. UBS Rezerv Yöneticisi Anketi'ne (OMFIF ile birlikte yürütülen) katılanların yaklaşık %80'i doların öngörülebilir gelecekte baskın rezerv para birimi olarak kalmasını bekliyor . Bununla birlikte, OMFIF anketinden elde edilen ortalama tahmin, doların küresel döviz rezervlerindeki payının bugünkü %58'den 2035'te %52'ye düşeceği yönünde . Bu, kademeli bir aşınmayı doğruluyor: dolar zirvede kalıyor, ancak farkı, daha çeşitlendirilmiş, çok kutuplu bir rezerv sistemi lehine istikrarlı bir şekilde daralıyor .

Önemli uyarı: %58'den %52'ye projeksiyonu 2025 OMFIF anketinden (Haziran 2025'te yayınlandı) gelmektedir. 2026 anketi (30 Haziran 2026'da yayınlandı) dolarizasyondan arınma yönündeki eğilimi güçlendirmekle birlikte, 2035 için yeni bir spesifik sayısal tahmin yayınlamış görünmüyor. %52 rakamı, en güncel OMFIF kaynaklı projeksiyon olmaya devam etmektedir.