BIP-110 nedir? Bitcoin’in veri kullanımını sınırlayan teklif neden tartışma yarattı?

Teklifin arka planında Ordinals yazıtları, BRC-20 token’ları ve büyük OP_RETURN veri alanlarının ağda yarattığı yoğunluk bulunuyor. Destekçileri, Bitcoin’in önceliğinin parasal kullanım ve “sağlam para” niteliği olması gerektiğini savunuyor. Muhalifleri ise işlemlerin içeriğini konsensüs seviyesinde sınırlamanın Bitcoin’in izinsiz kullanım ilkesini zedeleyebileceğini ve ağı ikiye bölebileceğini belirtiyor .

BIP-110 tam olarak ne öneriyor?

BIP-110’un açıklanan amacı, “rastgele veriyi desteklemenin standartlaştırılmasından kaynaklanan bozulmuş teşvikleri düzeltmek ve Bitcoin’i para olarak geliştirmeye yeniden odaklanmak” için veri alanlarının boyutunu geçici olarak sınırlandırmak .

Teklif, yaklaşık bir yıl boyunca Bitcoin işlemlerinin geçerliliğini belirleyen kurallara yedi yeni kısıtlama eklemeyi öngörüyor. Öne çıkan sınırlar şöyle:

• Yeni işlem çıktıları, OP_RETURN istisnası dışında, 34 bayt ile sınırlandırılacak.
• OP_RETURN çıktıları en fazla 83 bayt veri taşıyabilecek; bu, tarihsel sınıra dönüş anlamına geliyor.
• Komut dosyalarındaki veri itmeleri 256 bayt ile sınırlanacak.
• Tanımlanmamış Taproot witness sürümlerinden harcama yapılamayacak.
• Witness ögeleri 256 baytı geçemeyecek.
• Büyük, parasal olmayan veri kalıplarına yönelik ek kısıtlamalar getirilecek .

Aktivasyondan önce oluşturulmuş UTXO’ları — yani henüz harcanmamış işlem çıktıları ve bu çıktılara bağlı fonları — harcayan girdiler yeni kurallardan kalıcı olarak muaf tutulacak. Bu nedenle teklif, daha önce oluşturulmuş fonların kullanılabilir kalmasını öngörüyor .

Aktivasyon için iki farklı yol var

BIP-110, aktivasyon konusunda biri madencilere, diğeri düğüm operatörlerine dayanan iki mekanizma içeriyor .

1. Madenci aktivasyonlu soft fork: yüzde 55 eşiği

İlk yol, madencilerin blok başlıklarında 4 numaralı sürüm bitini kullanarak destek sinyali vermesi. Tek bir zorluk ayarlama dönemi içinde, yani yaklaşık iki haftaya karşılık gelen 2.016 blokta, blokların en az yüzde 55’i sinyal verirse teklif kilitleniyor. Aktivasyon ise bir sonraki zorluk ayarlama döneminden sonra gerçekleşiyor .

Bu yöntem, madencilerin gönüllü ve koordineli biçimde destek vermesine dayanan daha düzenli senaryo olarak görülüyor.

2. Kullanıcı aktivasyonlu soft fork: UASF

Yüzde 55 eşiğine ulaşılamazsa ikinci mekanizma, UASF — User-Activated Soft Fork, yani kullanıcı aktivasyonlu soft fork — devreye giriyor. BIP-110 uyumlu yazılım kullanan düğümler, özellikle Bitcoin Knots tabanlı sürümler, belirli bir dönem boyunca sinyal vermeyen blokları geçersiz kabul edecek .

Planlanan zorunlu sinyal dönemi:

• Başlangıç: 961.632’nci blok, tahminen Ağustos 2026’nın başı
• Bitiş: 963.647’nci blok
• Koşulsuz aktivasyon: 965.664’üncü blok, tahminen Eylül 2026

Başka bir ifadeyle, madenciler gönüllü olarak yeterli destek vermese bile BIP-110’u çalıştıran düğümler kendi yazılım kurallarını uygulamaya devam edecek. Bu durum, aynı bloğun iki farklı düğüm grubu tarafından farklı şekilde değerlendirilmesine yol açabilir.

Madenci desteği haziran sonunda yüzde 1’in altında kaldı

Haziran 2026’nın sonu itibarıyla BIP-110 için madenci desteği son derece düşük seviyedeydi .

• Bitget’in verilerine göre destek yaklaşık yüzde 0,31 hash oranı seviyesindeydi. Bu, yaklaşık 5 EH/s’nin, toplamda yaklaşık 940 EH/s olduğu bildirilen ağ hash oranına karşılık geliyor .
• News.Bitcoin.com de yaklaşık 5 EH/s sinyal verildiğini ve bunun ağın yüzde 1’inden azına denk geldiğini aktardı .
• Sinyal veren sınırlı sayıdaki madencilik grubu arasında BIP110, Roughnecks110 ve 234 Alberta bulunuyor .
• Foundry, Antpool, F2Pool, Binance Pool ve ViaBTC gibi büyük havuzlardan hiçbiri destek sinyali vermedi .

Bu tablo, yüzde 55’lik erken kilitlenme eşiğinin Ağustos ayındaki UASF döneminden önce gönüllü olarak aşılmasını şu aşamada oldukça düşük olasılıklı kılıyor .

BIP-110’a kimler karşı çıkıyor?

Teklif, Bitcoin ekosisteminin tanınmış isimlerinden sert eleştiriler aldı.

• Adam Back: Blockstream CEO’su ve Bitcoin white paper’ında adı geçen Back, BIP-110’u “tam anlamıyla bir gerileme” ve “regresyon” olarak nitelendirdi. Ona göre konsensüs seviyesinde veri türlerini sınırlamak Bitcoin’in tarafsızlığını zayıflatabilir, sansür riskini artırabilir ve çözüm, çözmeye çalıştığı sorundan daha büyük zarar doğurabilir .
• Jameson Lopp: Casa CTO’su Lopp, teklifi “sorumsuz ve başarısızlığa mahkûm” olarak tanımladı. Bitcoin Cash ve Bitcoin SV ayrışmalarını örnek göstererek kalıcı bir zincir bölünmesi yaşanabileceği uyarısında bulundu .
• Wang Chun: F2Pool’un kurucu ortaklarından Chun, BIP-110’u “bir grup saçmalık” olarak nitelendirdi .
• Michael Saylor: MicroStrategy’nin kurucu ortaklarından Saylor, teklifi Bitcoin’in “kendi kendine yarattığı en büyük risk” olarak tanımladı ve ağın istikrarı ile Bitcoin anlatısına zarar verebileceğini savundu .

Muhalefetin temel argümanı şu: Rastgele veriyi konsensüs kurallarıyla sınırlamak, belirli işlem türlerini protokol düzeyinde sansürlemek anlamına gelebilir. Eleştirmenlere göre Bitcoin’in “izinsiz” kullanım ilkesi, hangi uygulamaların meşru olduğuna dair daha dar bir kural setiyle değiştirilmemeli. Ayrıca BIP-110 düğümleri ile diğer düğümler aynı blokları geçerli saymazsa, ağda ciddi bir konsensüs ayrışması yaşanabilir .

Yüzde 55 eşiği aşılmazsa ne olabilir?

Gönüllü aktivasyon gerçekleşmez ve UASF takvimi değişmeden uygulanırsa, 965.664’üncü blok civarında BIP-110 uyumlu düğümler ile Bitcoin Core kurallarını izleyen düğümler farklı zincirlere ayrılabilir .

Beklenen senaryoda büyük madencilik havuzlarının BIP-110’u desteklemeyen zincirde kalması ve bu zincirin ağ hash oranının yüzde 99’undan fazlasını koruması bekleniyor. BIP-110 zinciri ise çok düşük hash oranına sahip bir azınlık fork’u hâline gelebilir; bu da pratikte Bitcoin’den ayrılan bir altcoin gibi çalışması anlamına gelebilir .

BIP-110 destekçileri de bu ihtimali kabul ediyor. Bir destekçi, “Core zinciri tüm hash gücünü koruyor. Madenciler geçiş yapmadıkça BIP110 fork’u ilerleyemez” değerlendirmesinde bulundu ve bunu düğüm operatörlerinin tercihlerini ortaya koyan meşru bir UASF ifadesi olarak gördü .

Bölünme yaşanması hâlinde öne çıkan riskler arasında şunlar var:

• Aynı işlemin iki zincirde de geçerli sayılmasına dayalı replay saldırıları,
• Borsalar ve saklama hizmetlerinde hangi zincirin desteklendiğine dair karışıklık,
• Kullanıcı bakiyeleri ve varlıkların yönetiminde ekosistem kesintileri,
• Madenciler, düğüm operatörleri, cüzdanlar ve hizmet sağlayıcılar arasında uyumluluk sorunları .

Bununla birlikte, bu gelişmeler henüz gerçekleşmiş bir ağ bölünmesi değil; mevcut aktivasyon planına bağlı olası sonuçlardır.

Ağustos 2026’daki diğer fork: eCash

BIP-110 tartışmasıyla karıştırılmaması gereken, Bitcoin ekosistemindeki ayrı bir gelişme de Paul Sztorc tarafından duyurulan eCash hard fork’u. LayerTwo Labs’ın kurucusu Sztorc’un planına göre fork, 964.000’inci blok civarında, Ağustos 2026’da gerçekleşecek .

BIP-110 bir soft fork olarak mevcut kuralları sıkılaştırmayı hedeflerken eCash bir hard fork olarak ayrı bir zincir oluşturacak. Planlanan başlıca unsurlar şöyle:

• Fork sırasında BTC sahibi olanlara 1:1 oranında eCash verilmesi,
• Sztorc’un uzun süredir savunduğu BIP-300/BIP-301 Drivechains yapısının devreye alınması,
• Satoshi Nakamoto’ya ait olduğu düşünülen yaklaşık 1,1 milyon BTC’nin yarısından daha azına denk gelen miktarın eCash zincirinde erken yatırımcılara yeniden tahsis edilmesi önerisi .

Son madde, önceki Bitcoin fork’larında görülmeyen en tartışmalı önerilerden biri olarak öne çıkıyor .

İsim konusunda da ek bir karışıklık ihtimali var: 2021’deki bir Bitcoin Cash fork’undan doğan, XEC kodunu kullanan mevcut bir eCash token’ı zaten bulunuyor. Sztorc’un planladığı eCash projesi bu varlıktan ayrı .

Sonuç: Teknik bir güncellemeden fazlası

BIP-110 tartışması yalnızca birkaç işlem alanının kaç bayt olacağıyla ilgili değil. Bir taraf Bitcoin blokzincirinin parasal olmayan verilerle dolmasını ve teşviklerin bozulmasını engellemek istiyor. Diğer taraf ise bu hedef uğruna konsensüs seviyesinde yeni yasaklar getirmenin Bitcoin’in tarafsızlığına, değişmezliğine ve bölünmeye dirençli yapısına zarar vereceğini savunuyor.

Haziran sonundaki madenci desteği yüzde 1’in altında kalırken, kararın ağırlık merkezi Ağustos’taki zorunlu sinyal dönemine ve Eylül’deki olası koşulsuz aktivasyona kaymış durumda. Yüzde 55 eşiği aşılmazsa, asıl soru BIP-110’un Bitcoin ana zincirinde etkinleşip etkinleşmeyeceğinden çok, bu kuralları çalıştıran düğümlerin ağın geri kalanıyla birlikte kalıp kalmayacağı olacak.