Ethereum Vakfı Küçülüyor: 54 Kişi İşten Çıkarıldı, Bütçe %40 Azaltıldı, Çekirdek Geliştirme için 30 Milyon Dolarlık Fon Krizi Kapıda

Ethereum Vakfı'nın (EF) Haziran 2026'daki yeniden yapılanması, örgüt tarihindeki en radikal operasyonel değişimdir. 54 pozisyonun (çalışanların %20'si) ortadan kaldırılması, 2026 işletme bütçesinin yaklaşık %40 oranında kesilmesi ve bir bağış (endowment) modeline geçilmesi bu değişimin temel taşlarıdır. Ancak bu adımlar, hassas bir döneme denk geliyor: Eski EF koordinatörü Trent Van Epps'in 3 ila 9 ay içinde 'yavaş yanan bir fonlama krizi' olarak nitelendirdiği ve çekirdek geliştirme için var olan fon açığının bu yeniden yapılanmayla daha da derinleşmesi bekleniyor.

Bu makale, yeniden yapılanmayı, bu yapılanmanın derinleştirdiği fon açığını ve Vitalik Buterin'in dile getirdiği, EF'yi küçülen, CROPS odaklı ve kendi kendini idame ettiren bir ekosistemde 'bir düğüm' olarak konumlandıran daha geniş stratejik vizyonu incelemektedir.

30 Milyon Dolarlık Çekirdek Geliştirme Fon Açığı

Ethereum'un çekirdek protokol geliştirmesi, 10'dan fazla istemci ekibi, araştırma grubu ve koordinasyon kuruluşundan oluşan bir ağa dayanır. Dört yıl boyunca Müşteri Teşvik Programı (CIP) bu ekipleri ayakta tutmak için yıllık yaklaşık 30 milyon dolar dağıttı. Program Nisan 2026'da sona erdi ve yerine geçecek bir mekanizma henüz açıklanmadı .

Mayıs 2021'den Nisan 2026'ya kadar EF'de çekirdek geliştirme koordinatörü olarak görev yapan Trent Van Epps, 19 Haziran 2026'da bir uyarı yayınlayarak iki birleşen baskıya dikkat çekti :

1. EF'in hazinesi "sınırlı ve giderek daha da kısıtlı hale geliyor."
2. EF, geliştirmeye yaptığı doğrudan harcamaları bilinçli olarak azaltıyor.

Van Epps, 10'dan fazla ekibi ayakta tutmanın yılda yaklaşık 30 milyon dolar gerektirdiğini ve bu etkinin Haziran 2026'dan itibaren 3 ila 9 ay içinde görünür hale geleceğini tahmin etti . Ortaya koyduğu riskler arasında, fon bulamayan ekiplerden yetenek kaybı ve Ethereum'un teknik yol haritasını potansiyel olarak durdurabilecek daha yavaş protokol güncellemeleri yer alıyor .

Van Epps, bu açığı kasıtlı bir geçişin parçası olarak çerçevelendirdi ve EF'in "önümüzdeki 10 yıl boyunca Ethereum'un ana yöneticisi olmayacağını" belirtti . Asıl soru, alternatif ekosistem fonlama kaynaklarının zamanında devreye girip girmeyeceği.

23 Haziran 2026'da Duyurulan Yeniden Yapılanma

23 Haziran 2026'da EF, bir buçuk yıllık bir yeniden yapılanma sürecinin doruk noktası olarak tanımlanan, tarihindeki en büyük yeniden yapılanmayı duyurdu .

• İş gücü azaltımı: Yaklaşık 270 kişilik iş gücünün kabaca %20'si olan 54 pozisyon kaldırıldı .
• Bütçe kesintisi: 2026 yılı için yaklaşık %40 oranında işletme bütçesi kesintisi .
• Bağış modeline geçiş: EF'in yıllık harcama oranını kabaca hazinesinin %15'inden 2030'a kadar %5'e düşürmeyi amaçlayan ve aktif harcamalardan ziyade yatırım getirilerine dayanan bir üniversite bağış fonu modeline geçiş .
• Yeni yapı: Kalan organizasyon, beş alan odaklı kümeye ayrıldı: Protokol Katmanı, Erişim Katmanı, Kullanıcı Katmanı, Topluluk Katmanı ve Kurumsal Katman .

Eş CEO Hsiao-Wei Wang da duyurudan kısa bir süre önce istifa ederek üst düzey ayrılış dalgasına katıldı .

Daha Geniş Stratejik Değişim: CROPS ve 'Birçok Düğümden Biri'

Yeniden yapılanma, Buterin'in 25 Mayıs 2026'da ana hatlarını çizdiği stratejik dönüşün operasyonel bir tezahürüdür. Uzun bir kamuya açık yazısında, EF'in 'Ethereum'un merkezi' olarak ele alınmasından bilinçli bir şekilde uzaklaşıldığını anlattı .

Yeni yönün temel unsurları:

• CROPS odaklılık: EF, yalnızca Sansür Direnci, Ele Geçirilme Direnci, Açıklık, Gizlilik ve Güvenlik (CROPS) konularına odaklanacak. Bu çerçeve ilk olarak Mart 2025'te EF tarafından duyurulmuştu .
• Azaltılmış ETH satışı: Vakıf daha az ETH satacak ve böylece hazinesini koruyacak .
• 'Tanımlı bir amacı olan bir düğüm': Buterin, EF'in Ethereum'un 'merkezi' olmadığını, daha geniş ekosistemde yalnızca bir düğüm olarak faaliyet göstermesi gerektiğini ve kendi rolünün zamanla azalmasının beklendiğini açıkça belirtti .
• 'Üçüncü yineleme': Yeniden yapılanma, Ethereum'un 'üçüncü yinelemesine' girdiği şeklinde tanımlanıyor; kavram kanıtı aşamasından, ölçeklenme aşamasından (The Merge, EIP-1559 gibi) geçerek, ağın tek bir vakıf yerine merkezi olmayan koordinasyon yoluyla kendini idame ettirecek kadar olgunlaştığı bir aşamaya geçiş olarak görülüyor .

Temel Etkiler ve Cevaplanmamış Sorular

Yeniden yapılanma, Van Epps'in uyardığı fon açığını hızlandırırken, felsefi gerekçe bu riski Ethereum'un olgunlaşmasının bir parçası olarak kabul ediyor. Aşağıdaki tablo ana etkileri özetlemektedir.

Boyut	Etki
Çekirdek geliştirme fonlaması	Yıllık ~30 milyon dolarlık CIP açığı kapatılmadı; alternatif fon kaynakları devreye girene kadar ekiplerin çökmesi veya yavaşlaması riski yaratıyor .
EF'in azalan rolü	EF, geliştirmeyi finanse etmekten ve koordine etmekten bilinçli olarak geri çekiliyor; bu merkeziyetsizlikle felsefi olarak uyumlu olsa da kısa vadede bir boşluk yaratıyor .
Bağış modeli	EF'in hazinesini uzun vadede korur (2030'a kadar yıllık %5 harcama hedefi), ancak EF'in aradaki dönemde çekirdek geliştirmeyi finanse etme kapasitesini önemli ölçüde azaltır .
CROPS odaklılık	EF, teknik önceliklerini belirli bir değerler setine daraltıyor; artık genel amaçlı bir ekosistem fonlayıcısı olmayacak .
Cevaplanmamış soru	EF'in fonlama rolünü değiştirecek herhangi bir mekanizma açıklanmadı. Ekosistemin alternatif fonlama (Protocol Guild, katman-2 sponsorluğu, Gitcoin veya geriye dönük fonlama gibi mekanizmalar aracılığıyla kamu malları fonlaması) için kendi kendini organize etmesi bekleniyor, ancak henüz hiçbiri yeterli olduğunu kanıtlamadı .

Kayda değer bir gelişme, beş eski EF kıdemli araştırmacısı tarafından kurulan ve 11 milyar dolardan fazla ETH varlığıyla desteklenen bağımsız bir kar amacı gütmeyen kuruluş olan Ethlabs'ın lansmanıdır. Ethlabs, Ethereum'un kurumsal düzeyde benimsenmesini engelleyen mühendislik sorunlarını çözmekle görevlendirildi . Bu, bazı çekirdek geliştirme yeteneklerinin ve kaynaklarının tamamen yok olmak yerine yeni, bağımsız kurumlara kayabileceğini gösteriyor.

Temel Gerilim: Önce Merkeziyetsizlik, Sonra Fonlama?

Temel gerilim, yeniden yapılanmanın Van Epps'in uyardığı fon açığını hızlandırması, felsefi gerekçenin (EF'in birçok düğümden biri olması, CROPS önceliği, bağış modeli) ise bu riski Ethereum'un kendi kendini idame ettiren, merkezi olmayan bir ekosisteme doğru olgunlaşmasının bir parçası olarak kabul etmesidir .

Daha geniş ekosistemin bu açığı zamanında kapatıp kapatamayacağı veya çekirdek geliştirmenin 'yavaş yanan bir kriz' yaşayıp yaşamayacağı, Haziran 2026 sonu itibarıyla açık bir soru olarak duruyor . EF, Ethereum'un merkezi bir fonlayıcı olmadan da gelişebilecek kadar olgun olduğuna dair bir bahis oynuyor. Önümüzdeki 3 ila 9 ay, bu bahsin tutup tutmadığını gösterecek.

Not: CROPS, İngilizce "Censorship resistance, Resistance to capture, Openness, Privacy, Security" kelimelerinin kısaltmasıdır. Türkçe karşılığı Sansür Direnci, Ele Geçirilme Direnci, Açıklık, Gizlilik, Güvenlik olarak ifade edilebilir.