Putin ve Lukashenko, Zelenskiy'nin Ültimatomu ve Artan Gerilim Ortasında Acilen Bir Araya Geldi

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Belaruslu mevkidaşı Aleksandr Lukashenko, 26 Haziran 2026'da Novgorod Bölgesi'ndeki Valdai konutunda acil bir görüşme gerçekleştirdi . Ukrayna savaşında tansiyonun iyice yükseldiği bir dönemde yapılan bu toplantı, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin Minsk'e yönelik sert ültimatomundan sadece günler sonra geldi. İşte son kamuya açık raporların ortaya koyduğu suçlamalar, askeri baskılar ve daha geniş diplomatik ve ekonomik bağlam.

26 Haziran Valdai Toplantısı

Kremlin'in resmi açıklamasına göre Putin ve Lukashenko, Birlik Devleti gündemi, ticari ve ekonomik iş birliği, ortak ekonomik projeler ve bölgesel güvenlik konularını ele aldı . Görüşmelerin ana odağının Ukrayna savaşı olması bekleniyordu . Toplantı, Kiev ile Minsk arasında gerilimin keskin bir şekilde tırmandığı bir ortamda gerçekleşti.

Zelenskiy'nin Suçlaması ve Ültimatomu

Valdai toplantısının neden tam bu tarihte yapıldığını anlamak için kamuya yapılan uyarıların zaman çizelgesine bakmak gerekiyor:

• 18 Haziran: Zelenskiy, Belarus'u Rus insansız hava aracı (İHA) saldırılarını kolaylaştırmakla suçladı ve Belarus topraklarının saldırılar için kullanıldığını öne sürdü .
• 22 Haziran: Zelenskiy, Minsk'e Kremlin'in 'ültimatom' olarak tanımladığı bir uyarıda bulundu. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, Putin ve Lukashenko'nun Zelenskiy'nin sözlerini 'yakın gelecekte' ele alacağını doğruladı .
• 25–26 Haziran: Zelenskiy, Belarus-Ukrayna sınırındaki yol altyapısı ve mühimmat depolarının 'tamamlanmak üzere' olduğunu belirterek bunu 'saldırganlığın potansiyel genişlemesine' hazırlık olarak nitelendirdi .

Moskova liderliğindeki Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü'nden (KGAÖ) üst düzey bir yetkili, Kiev'in Belarus topraklarındaki askeri hedefleri vurma tehdidinin ardından artan gerilimi resmen kayda aldı .

Askeri Baskılar ve Sınır Durumu

Ukrayna ve uluslararası kaynaklardan gelen raporlar karmaşık bir tablo çiziyor:

• İHA ihlalleri: 2026'nın başından bu yana Belarus'tan Ukrayna'ya giren Rus keşif insansız hava araçlarının sayısı önemli ölçüde arttı ve Kiev'deki üst düzey yetkilileri alarma geçirdi .
• Altyapı inşası, ancak kitlesel birlik yok: Ukrayna Devlet Sınır Muhafız Teşkilatı (SBGS), Belarus'un iç kesimlerinde Rusya'nın çıkarları doğrultusunda askeri altyapı tesislerinin genişletildiğini doğruladı. Ancak sözcü Andriy Demçenko, Ukrayna sınırının hemen yakınında askeri birlik yığılması olmadığını belirtti .
• Ukrayna'dan savunma hazırlığı: Ukrayna, Belarus'un savaşa doğrudan çekilebileceği endişesiyle kuzey sınırındaki savunmasını güçlendiriyor .

Kitlesel birlik yığılmasının olmaması dikkat çekici: Rusya'nın Şubat 2022'de Belarus'tan kuzeye yönelik saldırısından önceki türden bir saldırı grubu oluşumu gözlemlenmedi . Ancak inşa edilen askeri altyapının — yollar, cephane depoları, yakıt depolama tesisleri — askeri olmayan bir amacı olamayacağını Zelenskiy de vurguladı .

Lukashenko'nun Kamuya Açık Tutumu

Lukashenko, 16 Haziran'da Al Arabiya English'e verdiği bir röportajda Putin'in Belarus'u savaşa çekmek istemediğini ve doğrudan Belarus müdahalesinin Rusya'ya 'hiçbir şey kazandırmayacağını' söyledi . Bu, uzun süredir kamuya yansıyan tutumuyla örtüşüyor: Belarus, Şubat 2022'den bu yana Rus güçlerinin topraklarını bir fırlatma rampası olarak kullanmasına izin verdi , ancak Lukashenko defalarca Ukrayna güçleri sınırı geçmediği sürece Belarus askerlerinin savaşmayacağı konusunda ısrar etti .

Daha Geniş Diplomatik ve Ekonomik Bağlam

Güvenlik gerilimleri zirve yaparken bile Rusya ile Belarus arasındaki ekonomik ilişki derinleşmeye devam ediyor:

• Birlik Devleti çerçevesi: Putin ve Lukashenko, ekonomik, savunma ve dış politikayı koordine eden resmi bir entegrasyon yapısı olan Birlik Devleti'ni ilerletmeyi sürdürüyor .
• Rekor ticaret seviyeleri: 8 Mayıs'ta Moskova'da (Zafer Günü kutlamaları sırasında) yaptıkları önceki görüşmede Putin, Rusya-Belarus ticaretinin rekor seviyelere ulaştığını belirtmişti . İki lider ayrıca ekonomik ve sosyal konuları da ele almıştı .
• Avrasya Ekonomik Birliği: Valdai toplantısı, daha geniş Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) zirve faaliyetlerinin yanı sıra gerçekleşti ve iki lider 27 Haziran'da Minsk'teki Yüksek Avrasya Ekonomik Konseyi toplantılarına da katıldı .

Öne Çıkanlar

26 Haziran'daki Valdai toplantısı, Putin ve Lukashenko arasında aylar sonra yapılan en acil istişareydi. Toplantı, Zelenskiy'nin ültimatomunun yarattığı etkiyi yönetmek ve Belarus-Ukrayna sınırındaki artan askeri hazırlıkları ele almak için özel olarak düzenlendi. Gerilim yüksek ve her iki tarafta da askeri hazırlıklar görünür olsa da, Belarus'tan yakın bir kara saldırısı sinyali verecek kitlesel birlik yığılması rapor edilmedi. Ekonomik boyut — Birlik Devleti entegrasyonunun derinleşmesi ve rekor ikili ticaret — güvenlik tartışmalarının sürekli arka planını oluşturuyor ve Kiev yeni bir cephe uyarısı yaparken bile Minsk'in Moskova'ya yapısal bağımlılığının altını çiziyor.