Apple’ın VK hamlesi: Yaptırımlar, Kremlin tepkisi ve Rus kullanıcılar için sonuçları

VK ise Apple’ın gerekçesine itiraz etti. Şirket, “ABD yaptırımlarına hiçbir zaman tabi olmadığını” ve ABD yaptırım listelerinde yer almadığını savundu. VK ayrıca Apple’dan önceden herhangi bir uyarı ya da açıklama almadığını belirtti .

Hangi uygulamalar kaldırıldı?

Karar yalnızca VKontakte’nin ana uygulamasını etkilemedi; VK holdinginin geniş dijital hizmetler ekosistemine yayıldı. Kyiv Independent, App Store’dan kaybolan VK holdingi uygulamalarının sayısını 16 olarak doğruladı . Farklı kaynaklarda kaldırıldığı bildirilen başlıca uygulamalar şöyle:

• VKontakte (VK): Ana sosyal ağ uygulaması
• VK Music
• VK Video
• VK Messenger
• VK Dating
• VK Calls
• Mail.ru Mail: E-posta hizmeti
• Mail.ru Cloud: Bulut depolama hizmeti
• Odnoklassniki: Sosyal ağ
• Dzen: İçerik platformu
• Youla: İlan ve ikinci el satış platformu
• Skillbox: Eğitim platformu

Uygulamalar aynı anda kaybolmadı. İlk olarak VK Music, VK Messenger ve VK Video gibi hizmetler App Store’da görünmez hale geldi; VKontakte’nin ana uygulaması ise daha sonra kaldırıldı . Bildirilen kaldırma, yalnızca Rusya’daki mağazayla sınırlı değildi: Uygulamalar App Store’da küresel olarak erişilemez hale geldi .

Daha önce uygulamaları iPhone veya iPad’ine yüklemiş olan kullanıcılar bunları kullanmaya devam edebildi. Ancak uygulamayı silen, cihazını değiştiren veya uygulamaya erişimini kaybeden kullanıcılar artık App Store üzerinden yeniden indirme yapamıyor . VK ayrıca iOS kullanıcılarının uygulamalarına ilişkin anlık bildirimleri artık alamayacağını belirtti .

VK ve Kremlin nasıl tepki verdi?

VK, uygulamaların “tamamen habersiz ve kabul edilemez” biçimde kaldırıldığını söyledi. Şirket, Apple’ın önceden uyarı vermediğini ve kararın gerekçesini açıklamadığını savundu .

Kremlin ve Rus yetkililer, kaldırma işleminin ardından Apple’dan hızlıca açıklama talep etti . Rusya Dijital Kalkınma Bakanlığı kararı “siyasi saiklerle alınmış” olarak nitelendirdi. Bakanlık, Apple’ın yaptırımlarla bağlantılı herhangi bir hukuki gereklilik konusunda gerekçeli bir açıklama sunmadığını ve VK hizmetlerinin engellenmesini haklı çıkaracak bir temel bulunmadığını öne sürdü .

Rus makamları aynı dönemde, VK tarafından geliştirilen ve devlet tarafından desteklenen MAX adlı mesajlaşma uygulamasını Batılı platformlara alternatif olarak kullanmaları için vatandaşlara tanıtmaya devam ediyor . 2025’te çıkarılan bir Rus federal yasası, ülkede satılan her akıllı telefonda MAX’ın önceden yüklü olmasını zorunlu kıldı .

Apple neden iki yönlü baskı altında?

VK uygulamalarının 2026’da kaldırılması, Apple’ın Rusya konusunda bir yandan Batı yaptırımlarına, diğer yandan Rus hükümetinin uygulama kaldırma taleplerine yanıt vermek zorunda kaldığı daha geniş bir tablonun parçası.

Batı yaptırımları nedeniyle kaldırılan VK uygulamaları

• Eylül 2022: Apple, VK ile bağlantılı uygulamaları App Store’dan kaldırdı. Şirket, uygulamaların Birleşik Krallık hükümeti tarafından yaptırım uygulanan tarafların çoğunluk hissesine sahip olduğu veya kontrol ettiği geliştiriciler tarafından dağıtıldığını açıkladı . Uygulamalar, VK’nın gerekli belgeleri sunmasının ardından yaklaşık üç hafta sonra yeniden App Store’a getirildi .
• Haziran 2026: Apple, bu kez VK ekosisteminin çok daha geniş bir bölümünü kaldırdı; işlemden en az 16 uygulama etkilendi .

Rus makamlarının talepleriyle kaldırılan uygulamalar

Apple, Rusya’daki App Store’dan bazı uygulamaları Rus iletişim düzenleyicisi Roskomnadzor’un talepleri doğrultusunda da kaldırdı. Roskomnadzor, ülkedeki internet erişimini ve çevrim içi içerikleri denetleyen Rus devlet kurumudur.

• 2024: Reuters’ın Interfax’a dayandırdığı habere göre Apple, Roskomnadzor’un talimatı sonrasında Rusya’daki App Store’dan 25 VPN uygulamasını kaldırdı . Bağımsız takip çalışmaları ise Eylül 2024’e kadar kaldırılan VPN uygulaması sayısının 98’e ulaştığını bildirdi .
• 2022-2024: Apple’ın şeffaflık raporlarına göre şirket, Roskomnadzor’un talepleri üzerine üç yılda Rusya’daki App Store’dan 190 uygulamayı kaldırdı. Bu sayı 2022’de 7, 2023’te 12 ve 2024’te 171’di .
• 2025: Kaldırma işlemlerinin ölçeği daha da büyüdü. Apple, hükümetlerin talepleri üzerine dünya genelinde 2.045 uygulamayı App Store’dan çıkardı; bunların 1.213’ü Rus makamlarının talebiyle kaldırıldı . Bu, Rusya’yı açık ara en fazla hükümet talepli kaldırma yapılan ülke haline getirdi .

Bu tablo, Apple’ın aynı anda iki farklı yönden gelen baskıyla karşı karşıya kaldığını gösteriyor: Şirket, Batı yaptırımlarına uymak için Rus şirketleriyle bağlantılı uygulamaları kaldırırken, Rus makamlarının sansür talepleri doğrultusunda da çoğunlukla VPN uygulamalarını mağazadan çıkarıyor. 2026’daki VK kararı, yaptırım kaynaklı kaldırmaların en görünür örneklerinden biri olurken, Kremlin talepli kaldırmaların sayısı birkaç uygulamadan yılda binlerce uygulamaya yükselmiş durumda.

Rus iPhone kullanıcıları için pratik sonuç ne?

Rusya’daki iPhone kullanıcıları açısından en önemli sorun, uygulamaların yalnızca arama sonuçlarından kaybolması değil; güncelleme ve yeniden yükleme imkanının da ortadan kalkması. Cihazında VK uygulamaları bulunan kişiler bunları kullanmayı sürdürebiliyor, ancak uygulamayı sildiklerinde veya yeni bir Apple cihazına geçtiklerinde App Store’dan tekrar indiremiyor . Anlık bildirimlerin iOS’ta desteklenmemesi de mesajlaşma ve diğer hizmetlerin kullanımını kısıtlıyor .

VK uygulamaları Google Play Store’dan kaldırılmadığı için Android kullanan Rusya’daki kullanıcılar bu özel karardan etkilenmiş görünmüyor . Böylece Apple’ın kararı, Rusya’daki kullanıcı deneyimini işletim sistemine göre belirgin biçimde ayırıyor.