Bahreyn’de düzenlenen IISS Manama Diyaloğu’nda BAE ve Mısır’dan yetkililer, İran’la yeniden çatışmanın krizi çözmek yerine bölge üzerindeki etkileri ağırlaştırabileceği uyarısında bulundu. BAE Devlet Başkanı’nın danışmanı Anwar Gargash siyasi bir çıkış yolu çağrısı yaparken, Mısır Dışişleri Bakanı Badr Abdelatty yeni bir çatışma turunun daha yıkıcı olabileceğini söyledi. Katar’ın öncülüğündeki arabuluculuk sürüyor; ancak haberlerde kesin bir anlaşmaya varıldığı belirtilmiyor.
1
6
Yetkililer siyasi çözüm çağrısı yaptı
Gargash, BAE’nin krizi önlemek için diplomatik çaba gösterdiğini ve “siyasi bir çıkış yolu” aradığını söyledi. Ülkesinin diplomatik bir atılım umduğunu, ancak “en kötü senaryoya hazırlıklı” olduğunu belirtti; yeni bir askeri çatışma turu istemediklerini vurguladı.
1
7
Manama Diyaloğu’nun 31 Ekim’deki oturumunda konuşan Mısır Dışişleri Bakanı Badr Abdelatty ise gerilimin yeniden tırmanmasının daha yıkıcı olmasından ve büyük etkiler yaratmasından “son derece endişeli” olduğunu söyledi.
13 Bahreyn de İran’ın katılımına açık bir bölgesel güvenlik çerçevesi oluşturulması çağrısında bulundu.
5
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri de İran’ı barış çabalarına yanıt vermeye çağırdı. Mevcut haberler bu çağrıyı destekliyor; ancak KİK’in “karşılıklı diplomasi” yönünde daha kapsamlı bir talepte bulunduğunu göstermeye yetmiyor.
Tırmanma uyarıları endişeyi artırdı
İran’ın dini lideri Mojtaba Khamenei’nin 31 Ekim’de askeri komutanlara, yeni tehditlere derhal ve “coğrafi sınır olmaksızın” karşılık verilmesi talimatını verdiği bildirildi.
21 Körfezli yetkililerin yeni bir çatışma turuna ilişkin kaygılarıyla birlikte değerlendirildiğinde bu açıklama, misillemenin doğrudan çatışmanın taraflarıyla sınırlı kalmayabileceği endişesini artırıyor.
1
21
Mevcut haberler, olası misillemelerin daha şiddetli olabileceğine dair kaygıyı destekliyor. Ancak İran’ın savaşın başlangıcından bu yana Körfez’deki altı ülke ve Ürdün’ün tümüne saldırdığı ya da petrol tesisleri, havaalanları ve enerji santrallerini hedef aldığı yönündeki ayrıntılı iddiaları doğrulamaya yeterli bilgi sunmuyor.
1
Katar arabuluculuğunda henüz sonuç yok
Arabulucular Tahran’ı ziyaret ederken İran’dan bir heyet de Doha’daydı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, temaslardan henüz kesin bir sonuç çıkmadığını söyledi.
6
Görüşülen önerilerde Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması; çatışmaların sona ermesi, İran limanlarına yönelik kısıtlamaların kaldırılması ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması gibi koşullara bağlanıyordu.
1
19 Araghchi’nin, İran’ın koşulları kabul edilirse boğazın önerilen yedi günlük takvim yerine iki gün içinde açılabileceğini söylediği de bildirildi. Bu, üzerinde anlaşılmış bir açılış değil, koşullu bir öneriydi.
1
20
Manama’daki tablo, ciddi tırmanma endişeleri sürerken diplomasinin de devam ettiğine işaret ediyor. Yetkililer siyasi çözüm çağrısı yapıyor; mevcut haberlerde ise bir uzlaşmaya varıldığına dair bilgi bulunmuyor.
1
6
7