İran’dan daha sert karşılık uyarısı, Hürmüz’de uzlaşma arayışı

İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), 2024’teki İsrail’e yönelik füze saldırısının ikinci yıl dönümünde, yeni bir saldırının anında ve daha ağır bir karşılık göreceği uyarısında bulundu. Açıklama, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için şartlarını gündeme getirdiği; Washington’ın ise bu teklifi reddedip bölgeye ek kuvvet göndermeye hazırlandığı bir dönemde geldi. 18310

Yıl dönümünde verilen mesaj

Devrim Muhafızları, Ekim 2024’te İsrail’e düzenlediği füze saldırısı olan Gerçek Vaat II Operasyonu’nun ikinci yıl dönümünde yaptığı açıklamada, “bedelsiz tehditler döneminin” sona erdiğini söyledi. Olası bir saldırının “acı verici ve pişmanlık uyandıran” bir yanıtla karşılanacağını belirten kurum, bir başka haberde aktarılan ifadeyle, bu operasyondan “daha ölümcül” karşılık vermeye hazır olduğunu duyurdu. 183

Bunlar Devrim Muhafızları’nın kendi tehdit ve beyanlarıdır; kurumun askerî kapasitesine ilişkin bağımsız olarak doğrulanmış bir değerlendirme değildir. Yıl dönümünün seçilmesi ise önceki saldırıyı, İran’ın misilleme iradesini hatırlatan bir referans noktası hâline getiriyor. 183

Husilerle görüşmeler: Bağlam var, doğrudan bağlantı yok

ABD’li yetkililerin Umman’da Yemen’deki Husilerle arabulucular üzerinden görüşmeler yaptığı bildirildi. Habere göre Husiler, bazı istisnalar dışında, ABD gemilerine saldırmamayı ve Babülmendep Boğazı’ndaki etkilerini deniz trafiğini durdurmak için kullanmamayı kabul etti.

Bu gelişme, bölgede askerî baskı ile diplomatik temasların aynı anda yürüyebildiğini gösteren bir örnek. Ancak mevcut haberler, Devrim Muhafızları’nın bu görüşmelere açıkça atıfta bulunduğunu veya İran açısından nasıl bir benzetme kurduğunu ortaya koymuyor. Bu nedenle Husi örneği, Tahran’ın da benzer bir anlaşma beklediğini tek başına kanıtlamıyor.

Hürmüz teklifi ve Washington’ın yanıtı

İran, ABD’nin deniz ablukasını kaldırması ve yaptırımları hafifletmesi karşılığında Hürmüz Boğazı’nı yedi gün içinde yeniden açmayı önerdi. Dönemin haberlerine göre Başkan Donald Trump teklifi yetersiz bulup reddetti; ayrıca kasım ara seçimlerinden sonra İran’a yönelik saldırıların yeniden başlayabileceği ihtimalini dışlamadı. 410

Devrim Muhafızları’nın misilleme uyarısı ile İran’ın müzakere teklifi farklı amaçlara hizmet ediyor: İlki yeni saldırıların bedeli olacağı mesajını verirken ikincisi boğazın açılması için Tahran’ın şartlarını ortaya koyuyor. Mevcut haberlerde, çıkmazı sona erdirecek koşulların taraflarca kabul edildiğine dair bir işaret yok. 3

Askerî hareketlilik ve tırmanma riski

Uyarı, ABD’nin bölgedeki askerî varlığını artırdığına ilişkin haberlerin gölgesinde geldi. CNBC’ye göre Washington, Orta Doğu’ya üçüncü bir uçak gemisi görev grubu ile yaklaşık 2.000 deniz piyadesi taşıyan bir amfibi kuvvet gönderiyordu. 10

Bu takviye, müzakereler tıkanmışken gerilimin ağırlığını artırıyor; ancak tek başına yakın zamanda bir saldırı olacağı anlamına gelmiyor. Eldeki bilgilerin desteklediği en net sonuç, İran’ın Hürmüz konusunda anlaşma arayışını sürdürürken yeni bir askerî tırmanmaya karşı uyarıda bulunduğu. 310