AB, AWS ve Azure’ı neden dijital piyasaların “kapı bekçileri” sayabilir?

AWS ve Microsoft Azure’ın Avrupa Birliği’nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında “kapı bekçisi” sayılıp sayılmayacağı tartışılıyor. Komisyonun gerekçesi, iki bulut hizmetinin işletmeler için önemli bir geçit işlevi görebileceği; bu değerlendirme, yasanın olağan sayısal eşiklerini karşılamalarına dayanmıyor. Komisyon Haziran 2026’da ön görüşünü açıkladı. Henüz nihai karar yok. Bloomberg, ekimde kararın kasımda çıkabileceğini yazdı; ancak takvimin değişebileceğini de belirtti. 218

Sayısal eşikler karşılanmasa da neden inceleniyorlar?

DMA’nın nicel ölçütleri, belirli koşulları karşılayan bir hizmetin kapı bekçisi sayılabileceğine dair bir karine oluşturuyor. Ancak Komisyon, AWS ve Azure’ı ayrı ayrı incelemek üzere piyasa soruşturmaları başlattı. Sorulardan biri, bu hizmetlerin olağan eşiklere ulaşmasalar bile işletmeler ile müşterileri arasında önemli bir geçit olup olmadığı. Ayrı bir soruşturma da DMA’nın bulut bilişim alanındaki rekabeti sınırlayabilecek uygulamalara etkili biçimde müdahale edip edemeyeceğini ele alıyor. 17

Komisyon 25 Haziran 2026’da, AWS ve Azure’ın kapı bekçisi olarak belirlenmesi gerektiği yönünde ön değerlendirmesini Amazon ve Microsoft’a bildirdi. Komisyon, bu iki hizmeti AB’deki en büyük ve ikinci en büyük bulut bilişim hizmetleri olarak nitelendiriyor. Bu, Komisyonun ön değerlendirmesi; nihai bir atama ya da şirketlerin sayısal eşikleri sonradan karşıladığına dair bir tespit değil. 2

Soruşturmalar nasıl bu aşamaya geldi?

Komisyon üç soruşturmayı 18 Kasım 2025’te başlattı. İkisi, Amazon ve Microsoft’un AWS ile Azure hizmetleri için kapı bekçisi olarak atanıp atanmaması gerektiğini inceliyor. Üçüncü soruşturma ise DMA’nın mevcut çerçevesinin bulut sektöründeki uygulamaları ele almaya yeterli olup olmadığını değerlendiriyor. 17

Haziran 2026’daki açıklama, Komisyonun ön görüşünü ortaya koydu ve şirketlere yanıt verme fırsatı tanıdı. Ekim ayında Bloomberg, konuya yakın kişilere dayanarak olası bir kasım kararı için hazırlık yapıldığını bildirdi. Haberde kararın hâlâ taslak olduğu belirtildi; dolayısıyla hem takvim hem de sonuç kesinleşmiş değil. 218

Atama kesinleşirse ne değişebilir?

Komisyon atamaları onaylarsa Amazon ve Microsoft’un, ilgili hizmetleri geçerli DMA yükümlülüklerine uygun hâle getirmek için altı ayı olacak. Etkilenebilecek başlıklar arasında farklı hizmetlerin birlikte çalışabilmesi, verilerin başka hizmetlere taşınabilmesi, rakiplerin erişimi ve şirketlerin kendi hizmetlerine ayrıcalık tanımasını sınırlayan kurallar bulunuyor. Bulut hizmetlerine hangi yükümlülüklerin nasıl uygulanacağı nihai kararların içeriğine bağlı olacak. 4

Kapı bekçisi olarak belirlenmek, tek başına para cezası anlamına gelmiyor. DMA yükümlülüklerine uymamak, şirketin dünya çapındaki yıllık cirosunun yüzde 10’una kadar; tekrar eden ihlallerde ise yüzde 20’sine kadar para cezasına yol açabilir.

AWS ve eleştirmenler ne diyor?

AWS, Komisyonun ön değerlendirmesinin Avrupa’daki müşterilerin yararlanabildiği bulut hizmetlerinin çeşitliliğini göz ardı ettiğini savunuyor. Şirket ayrıca bu yaklaşımın yatırım ve yeniliği caydırma riski taşıdığını belirtiyor.

Yaklaşımı eleştirenler ise bulut altyapısının, DMA tartışmalarında öne çıkan tüketici odaklı platformlardan farklı olduğunu söylüyor. Hukuk ve politika alanındaki eleştirilerden birine göre bulut hizmetleri, milyonlarca tüketiciyi işletmelere bağlayan platformlardan ziyade işletmeler arası altyapı niteliğinde; olağan eşikler uygulanmadan kapı bekçisi testinin kullanılması da yasanın amaçlanan kapsamını genişletiyor. Bu, hukukun kapsamına ilişkin bir görüş; kesinleşmiş hukuki tespit değil. 12

AB–ABD tartışmasının yeni başlığı

ABD’li bir iş grubu olan National Foreign Trade Council, Komisyonun ön adımını başarılı Amerikan şirketlerini hedef alma çabası olarak nitelendirdi. Komisyon ise yaklaşımını, söz konusu hizmetlerin AB pazarındaki önemli geçit rolüne ilişkin değerlendirmesine dayandırıyor. Bu açıklamalar, sürecin farklı siyasi yorumlarını yansıtıyor; mevcut haberler, ticari gerilimlerin Komisyonun değerlendirmesini belirlediğini ortaya koymuyor. 152

Bu dosyanın merkezindeki soru, AWS ve Azure’ın standart sayısal testleri geçip geçmediği değil. Asıl mesele, Komisyonun ayrı soruşturmalarla bu hizmetlerin bulut pazarındaki rolünün DMA kapsamında “önemli bir geçit” oluşturduğunu ortaya koyup koyamayacağı ve ön görüşün şirketlerin yanıtlarının ardından verilecek nihai kararda korunup korunmayacağı.