Trump’ın “Süper Zekâ” çıkışı Slovenya’nın .si alan adlarına ilgiyi nasıl artırdı?

Slovenya’nın ülke kodlu internet uzantısı .si, ABD Başkanı Donald Trump’ın yapay zekâ (AI) yerine “süper zekâ” (SI) terimini kullanma çağrısının ardından yoğun ilgi gördü. Kayıtlar iki aşamada hızlandı: Trump’ın 22 Eylül’de Birleşmiş Milletler’deki konuşmasının ardından ve 29 Eylül’de federal kurumlara “SI” ve “Super Intelligence” terimlerini kullanma talimatı veren başkanlık kararnamesinden sonra. Kayıt artışı verilerle destekleniyor; Trump’la bağlantılı kişilerin önceden alan adı alıp bu değişimden kazanç sağladığı iddiası ise kanıtlanmış değil. 1417

.si kayıtları ne kadar arttı?

Slovenya’nın resmî alan adı kayıt kuruluşu Register.si, eylül ayında yaklaşık 44 bin yeni .si adresi kaydedildiğini, ağustosta ise sayının 2 binin altında kaldığını bildirdi. Başka bir yayımlanmış hesaplamada eylül ayı için 46.066 yeni kayıt veriliyor. Bu rakamlar mevcut toplam alan adı sayısını değil, ilgili ayda yapılan yeni kayıtları ifade ediyor. 118

Artış, başkanlık kararnamesinden önce başlamıştı:

• Trump’ın 22 Eylül’deki BM konuşmasının ardından 24 saatte 3.930 yeni .si alan adı kaydedildi. Bu, ağustos ayının tamamında kaydedilen 3.515 adresten fazlaydı. 16
• Alan adı güvenliği şirketi Netcraft’a göre .si kayıtları, konuşmayı izleyen 25 saat içinde .ai kayıtlarını geride bıraktı. 14
• Trump 29 Eylül’de kararnameyi imzaladıktan sonra günlük .si kayıtları, konuşma ile kararname arasındaki döneme kıyasla iki kattan fazla arttı. Register.si, 30 Eylül’de 11 bin yeni kayıt yapıldığını bildirdi. 101

Kararname, yasaların izin verdiği ölçüde yürütme organının “Artificial Intelligence” ve “AI” yerine “Super Intelligence” ve “SI” terimlerini kullanmasını istedi. 17 Zamanlama, terminoloji değişikliğiyle alan adı ilgisi arasında bağlantı olduğunu düşündürüyor. Ancak eylül ayı toplamı, kararname öncesi ve sonrasındaki kayıtların tümünü kapsıyor.

Satış ilanları ve fiyatlar ne gösteriyor?

Alıcı davranışına dair en somut bulgulardan biri Netcraft’ın incelemesinden geliyor. Şirket, Trump’ın önceki sosyal medya paylaşımı ile BM konuşması arasında kaydedilen .si adlarının yarıdan fazlasının daha sonra Dynadot’un alan adı pazarında satışa çıkarıldığını belirtti. Bu bulgu, bazı alıcıların yeniden satış amacıyla hareket etmiş olabileceğine işaret ediyor. Ancak bir adresin satışa konması, satıldığı ya da sahibine kâr getirdiği anlamına gelmiyor. 14

Netcraft’ın aktardığı dönemde .si alan adı için bir yıllık kayıt yaklaşık 11 dolar, .ai içinse en düşük kayıt süresi olan iki yıl yaklaşık 180 dolar düzeyindeydi. Kayıt süreleri farklı; ayrıca fiyatlar satıcıya ve zamana göre değişebildiğinden bu rakamlar bire bir karşılaştırma sayılmaz. 14

Slovenya bu ilgiden maddi kazanç sağlayabilir mi?

Kayıt dalgası Slovenya’nın ülke uzantısını uluslararası gündeme taşıdı ve çok sayıda alan adı işlemi yarattı. Ancak yayımlanan haberler, bu artıştan Slovenya’nın veya kayıt kuruluşunun elinde ne kadar gelir kaldığını ortaya koymuyor. Register.si, yoğun ilginin kuruluşa milyonlar kazandıracağı yönündeki spekülasyonları reddetti. Dolayısıyla kayıt sayıları tek başına kamuya büyük bir gelir sağlandığının kanıtı değil. 4

Rakamlar, içeriden kişilerin önceden alan adı aldığını kanıtlıyor mu?

Hayır. Kayıtlar 29 Eylül’deki kararnameden önce arttı; ancak Trump “SI” terimini kararnameyi imzalamadan önce, 22 Eylül’de BM’deki konuşması dâhil olmak üzere kamuya açık biçimde gündeme getirmişti. Bu nedenle kararname öncesinde yapılan alımlar, fikrin kamuya açıklanmasından önce yapılmış alımlar demek değil. 1417

Bazı ayrı iddialar, .si alan adlarına yönelik hareketliliğin daha erken başladığını ve yönetimle bağlantılı kişilerin yeni terimi önceden öngörmüş olabileceğini öne sürüyor. Snopes’un aktardığı değerlendirmeye göre Trump’ın ve çevresindekilerin .si alan adlarından kazanç sağlamak için bu değişikliği düzenlediği iddiası kanıtlanmış değil. Mevcut haberler ilgili alan adlarının kime ait olduğunu, iddia edilen kişilerin önceden bilgi sahibi olup olmadığını ya da satışlardan para kazanıp kazanmadığını göstermiyor. 1315

Özetle: Alan adı kayıtlarındaki sıçrama, kayıt kuruluşunun verileri ve sektör takibiyle doğrulanıyor. Bazı alıcıların adresleri yeniden satış için listelemiş olması da spekülasyon ihtimalini destekliyor. Ancak bu veriler alıcıların kimliğini açıklamıyor ve siyasi bağlantılı kişilerin kazanç sağladığını kanıtlamıyor.