Norellraptor barsboldi: Dört kanat, uçuşun evrimine dair ipuçları

Norellraptor barsboldi, Çin’in Liaoning eyaletindeki Lamadong yakınlarında bulunan, neredeyse eksiksiz bir fosille tanınan küçük ve tüylü bir mikroraptorin dinozordu. Dört kanatlı anatomisi, mikroraptorinlerin ve günümüz kuşlarına uzanan soy hattının uçuşla ilişkili özellikleri farklı evrimsel yollarla geliştirmiş olabileceğine dair kanıtları artırıyor. Ancak bu fosil tek başına hayvanın havada tam olarak nasıl hareket ettiğini ya da kendi gücüyle uçup uçamadığını göstermiyor. 81011

Liaoning’den neredeyse eksiksiz bir fosil

Fosili bir çiftçi Lamadong yakınlarında buldu; kalıntılar 2023’te Hebei GEO Üniversitesi’ndeki bir müzeye bağışlandı. Yaklaşık 57 santimetre uzunluğundaki örnek, iskeletin büyük bölümünün yanı sıra tüy izlerini de koruyor. Araştırmacılar yeni bir tür olarak tanımlayıp evrim ağacındaki yerini belirlemek için anatomisini akraba dinozorlarınkiyle karşılaştırdı. 811

Fosil, Liaoning’in Erken Kretase dönemine ait kayaçlarının bulunduğu Jiufotang Formasyonu’ndan geliyor. Kayaların yaşı bazı kaynaklarda geniş bir aralıkla, yaklaşık 100–145 milyon yıl olarak verilirken, başka bir kaynak fosilin bulunduğu tabakaları yaklaşık 120 milyon yıllık olarak tanımlıyor. Bunlar kayaçlara ilişkin tahminler; hayvanın yaşadığı dönemin kesin tarihini göstermiyor. 81113

Tüyleri, kanatları ve kemikleri ne gösteriyor?

Diğer mikroraptorinler gibi Norellraptor’un da hem ön hem arka uzuvlarında uzun tüyler vardı; bu da günümüz kuşlarındaki iki kanatlı düzenden farklı, dört kanatlı bir görünüm oluşturuyordu. Fosildeki tüy izleri bu düzeni destekliyor, ancak hayvanın tüy örtüsünü bütünüyle yeniden kurmaya yetecek bir kayıt sunmuyor. 1011

Uzun, tüylü kuyruğu ile avcı dişleri ve pençeleri, havada hareketle ilişkili özelliklere sahip küçük bir yırtıcı dinozor tablosu çiziyor. Bu özellikler nasıl hareket etmiş olabileceğine dair varsayımlara katkı sağlıyor; fakat kendi gücüyle sürekli uçup uçamayacağı sorusunu yanıtlamıyor. 1113

Kemik yapısı, yalnızca hayvanın anatomisi hakkında değil, gelişimi hakkında da ipucu veriyor. İncelemelere dayanan haberlerde, öldüğünde yaklaşık üç yaşında olduğu belirtiliyor. Bu tahmin fosili büyüme sürecini değerlendirmek açısından değerli kılıyor; ancak tek bir örnek, türün tüm bireylerinin nasıl büyüdüğünü açıklayamaz. 47

Uçuşun evrimi açısından neden önemli?

Araştırmacılar, mikroraptorin kolundaki anatomik değişimleri kuş soy hattındaki değişimlerle karşılaştırdı. Analizlerine göre mikroraptorinlerin evriminde belirlenen 194 değişikliğin yaklaşık yüzde 30’u kuş soy hattında da ortaya çıktı; ancak ortak özellikler iki grupta farklı sıralarla belirdi. 10

Bu örüntü, evrimin tek bir çizgi halinde ilerlemesinden çok dallanarak şekillendiği fikrini destekliyor: Uçuşla ilişkili benzer özellikler, tek bir uçan atadan hazır bir bütün olarak miras kalmak yerine, akraba ama farklı gruplarda birbirinden bağımsız gelişmiş olabilir. Bulgular özelliklerin farklı soy hatlarında nasıl bir araya geldiğine ışık tutuyor; Norellraptor’un kendisinin tam olarak nasıl uçtuğunu kanıtlamıyor. 81011