Çin’in yeni teşvik paketinde neler var, etkisi ne olabilir?

Çin’in 29 Eylül’de açıkladığı önlemler, Eylül 2024’ten bu yana ülkenin en büyük teşvik hamlesi. Paket, 2026 için belirlenen yüzde 4,5–5 büyüme hedefini tutturma ihtimalini destekleyebilir; ancak geniş kapsamlı bir mali canlandırma programından ziyade belirli sektörlere yönelen kredi desteği ve şartları sınırlı bir ilk konut sübvansiyonundan oluşuyor. 184

Paketin başlıca unsurları

• Altyapı için daha düşük maliyetli finansman: Çin Merkez Bankası, politika bankalarına sağlanan PSL’nin (Pledged Supplementary Lending) bir yıllık faizini 25 baz puan indirerek yüzde 1,75’ten yüzde 1,5’e çekti. Ayrıca bu finansman aracının kapsamını “Altı Ağ” altyapı projelerine genişletti. Bunlar su şebekeleri, yeni nesil elektrik şebekeleri, bilgi işlem kapasitesi ve iletişim ağları, kentsel yer altı boru hatları ve lojistik ağları gibi alanları kapsıyor. Amaç, projelerin finansman maliyetini düşürerek yatırımları desteklemek. 116

• Öncelikli alanlara 700 milyar yuanlık ek kredi kotası: Ek yeniden kredi imkânı; teknoloji ve inovasyonun yanı sıra tarım ile küçük işletmeler gibi öncelikli alanlara yönlendirilecek. Kredi kotasının artırılması, bankaların bu alanlara finansman sağlayabilmesi için kaynak sunuyor; şirketlerin kredi kullanacağını ya da bu parayı yatırıma dönüştüreceğini garanti etmiyor. 313

• İlk kez ev alacaklara mortgage faiz desteği: 1 Ekim’den itibaren, ilk evini alacak uygun başvuru sahipleri; fiyatı 1,5 milyon yuanı, büyüklüğü 120 metrekareyi aşmayan konutlar için destekten yararlanabilecek. Sübvansiyon, uygun kredi tutarı üzerinden yıllık 1 puanlık faiz desteği sağlıyor; destek kapsamındaki kredi anaparası hane başına 1 milyon yuanla sınırlı. Programın uygulama süresi başlangıçta bir yıl olarak belirlenmiş olsa da, koşulları karşılayan alıcılara destek beş yıla kadar verilebiliyor. Yani bir yıllık deneme süresi, desteğin yalnızca bir yıl ödeneceği anlamına gelmiyor. 11145

Büyümeyi ve konut piyasasını ne ölçüde destekleyebilir?

Daha ucuz altyapı finansmanı belirli yatırımları öne çekebilir; mortgage desteği de şartları karşılayan bazı hanelerin ilk evini almasını kolaylaştırabilir. Buna rağmen desteklerin kapsamı sınırlı ve etkileri, işletmelerin kredi kullanma isteğine ve konut alıcılarının kararlarına bağlı. Analistler bu adımların büyüme hedefini destekleyebileceğini, ancak zayıf iç talebi veya yıllardır süren emlak piyasası gerilemesini tek başına sona erdirmesinin beklenmemesi gerektiğini vurguluyor. 21215

Piyasa tepkisi de temkinli kaldı: Hisse senetleri açıklamalardan güçlü bir heyecan duymadı; yatırımcılar talepteki temel zayıflığı giderecek daha kapsamlı destek arayışını sürdürdü. 13

Daha fazla mali destek ihtimali

Yetkililer ilave ve etkili politikalar açıklama yönünde mesaj verdi. Ancak bu açıklama, yeni bir mali destek paketinin ayrıntılarının veya büyüklüğünün kesinleştiği anlamına gelmiyor.

Analistlerin temkinli yaklaşımının arkasında hanehalkı ve işletme talebinin zayıflığı ile konut piyasasındaki uzun süreli gerileme var. Finansman maliyetini düşürmek, borçlanmak ya da harcama yapmak istemeyen kesimlerin davranışını tek başına değiştirmeyebilir. Bu nedenle mevcut adımlar, para politikasını genel talep desteğinin yerine koymaktan çok, finansmanı seçilmiş sektörlere ve projelere yönlendiriyor. 12