Avrupa için “karanlık kış” uyarısının ardında ne var?

Belçika Savunma Bakanı Theo Francken’in 30 Eylül’de Brüksel’de yaptığı “Avrupa için karanlık bir kış” uyarısı, Belçika’yı hedef alan tek bir saldırıya dayanmıyordu. Uyarının arka planında, Rusya’ya atfedilen ya da Rusya’dan şüphelenilen faaliyetlerin Ukrayna dışındaki Avrupa ülkelerinde de gündeme gelmesi vardı. Francken, önümüzdeki aylarda daha fazla hibrit saldırı beklediğini söyledi; Rusya’yı Belçika’nın güvenliğine yönelik en büyük tehdit olarak niteledi ve Avrupa’nın savunma hazırlıklarını hızlandırmasını istedi. 411

Francken’in özellikle vurguladığı tehdit: hava saldırıları ve dronlar

Francken’in öncelikli kaygısı hava saldırılarıydı. Avrupa’nın hava savunmasını güçlendirmesi gerektiğini savunan bakan, modern ve hızlı dronlara karşı Ukrayna’nın geliştirdiği teknolojilere ve deneyime daha hızlı erişim çağrısı yaptı. 47

Ancak “hibrit tehdit” yalnızca dronlardan ibaret değil. Bu kavram; sabotajı, kritik altyapıyı hedef alan yıkıcı siber saldırıları ve başka türden örtülü müdahaleleri de kapsıyor. Danimarka’nın savunma istihbarat servisi, Rusya’nın Batı’ya ve NATO’ya yönelik saldırılarını daha sık hâle getirebileceği ve hedef ülkelerde daha ağır sonuçlar doğurabileceği değerlendirmesinde bulundu. 13

Avrupa’daki olaylar endişeyi artırıyor

Almanya, Leipzig/Halle Havalimanı’nda engellenen patlayıcı yüklü dron girişiminin Rusya tarafından planlandığını açıkladı. NATO ve Avrupa Birliği liderleri olayı bir tırmanış olarak nitelendirip bu tür gelişmelerin “yeni normal” hâline gelmesi riskine dikkat çekti. 318

Estonya’daki Milrem Robotics adlı savunma şirketine yönelik kundaklama saldırısı da Avrupa’daki sabotaj endişeleriyle birlikte anıldı. Estonya Rusya’yı olaydan sorumlu tuttu; bu nedenle iddianın resmî bir suçlama olduğunu, kamuya açık bilgilerdeki atıf düzeyinin her olayda aynı olmadığını not etmek gerekiyor. 10

Danimarka’nın değerlendirmesi: işgal düşük olasılık, sınırlı saldırı riski artıyor

Danimarka istihbaratı hibrit saldırıların daha sık ve daha etkili olabileceği uyarısında bulundu. Aynı değerlendirmede, Rusya’nın bir NATO ülkesini tümüyle işgal etmesi “oldukça düşük olasılıklı” görülürken, Rusya’yla sınırı bulunan bir veya daha fazla NATO ülkesine yönelik sınırlı bir askerî saldırı için riskin düşük ancak artmakta olduğu belirtildi. 1

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise ittifakın Avrupa’daki sabotaj ve dron olaylarıyla başa çıkmak için planları olduğunu söyledi. Rutte, Rusya’dan kaynaklanan hibrit tehditlere ilişkin kaygılara rağmen NATO topraklarına yönelik yakın bir saldırı tehdidi bulunmadığını da belirtti.

İngiltere’deki güvenlik bilgilendirmeleri ne anlatıyor?

İngiltere’de savunma ve kritik altyapı sektörlerinden yöneticiler için Rusya kaynaklı tehditler üzerine kapalı kapılar ardında bilgilendirmeler yapılacağının duyurulması, kaygıların yalnızca askerî kurumlarla sınırlı olmadığını gösteriyor. Mevcut haberlerde bunlar “acil durum brifingleri” değil, tehditlere odaklanan kapalı güvenlik bilgilendirmeleri olarak aktarılıyor.

İngiliz yetkililer ayrıca Rusya’nın kablolar ve boru hatları çevresindeki faaliyetlerine dikkat çekerek bu altyapıya zarar verilmesinin ciddi sonuçları olabileceği uyarısında bulundu. Ancak eldeki bilgiler, burada söz konusu olanı doğrulanmış bir altyapı hasarı olayı olarak değil, dile getirilen bir güvenlik kaygısı olarak ele almayı gerektiriyor.

Bir hibrit saldırı NATO’nun askerî yanıtını otomatik olarak başlatır mı?

Hayır. Ciddi bir olay, müttefiklerin durumu değerlendirmek ve ortak tutum belirlemek üzere istişare etmesine yol açabilir; fakat bu, tek başına otomatik bir askerî karşılık anlamına gelmez. NATO’nun 5. maddesi hibrit tehditlerle ilgili olarak gündeme gelebilir, ancak uygulanması olayın niteliğine ve müttefiklerin değerlendirmesine bağlıdır.

Francken’in uyarısının özü de yakın bir savaşın kesinleştiği iddiası değil: Avrupa’nın dronlar, sabotaj ve siber saldırılar gibi farklı biçimler alabilen tehditlere karşı hazırlığını hızlandırması gerektiği.