Çin’de ayak bağlama neden yayıldı ve ne zaman sona erdi?

Ayak bağlama, Çin’in bütün antik tarihi boyunca uygulanan bir gelenek değildi. Yaklaşık 10. yüzyılda ortaya çıktı; küçük ayaklar zamanla kadın güzelliği ve toplumsal statüyle ilişkilendirildi. Ancak geleneğin yüzyıllarca sürmesini yalnızca güzellik anlayışıyla açıklamak mümkün değil: Araştırmalar, bazı topluluklarda kız çocuklarının tekstil ve başka el işi üretimindeki emeğinin de etkili olabileceğine işaret ediyor.12910

Ayak bağlama ne zaman başladı?

Geleneğin başlangıcı genel olarak 10. yüzyıla tarihleniyor. Missouri Üniversitesi Antropoloji Müzesi, ayak bağlamaya ilişkin kanıtları Güney Tang dönemine, yani MS 937–956 yıllarına bağlıyor; küçük ayakların daha önce de beğenilmiş olabileceğini, ancak bunun uygulamanın o dönemde başladığını kanıtlamadığını belirtiyor.1

Ayak bağlama, ayakların şeklini değiştirmek için sıkıca sarılmasını içeriyordu. Ayak parmakları tabana doğru bükülüyor, birçok vakada kemikler kırılıyor ve hareket kabiliyeti kalıcı biçimde kısıtlanabiliyordu.1

Aileler bu geleneği neden sürdürdü?

Küçük ayaklar bir güzellik ve statü ölçütüne dönüşmüştü. Bazı yerlerde ayakları bağlanmış olmak, evlilik şansının artmasıyla da ilişkilendiriliyordu.211 Bu toplumsal beklentiler, geleneğin neden önem kazandığını açıklamaya yardımcı olsa da ailelerin kız çocuklarının ayaklarını bağlaması için herkesçe geçerli tek bir neden olduğunu göstermez.

Ekonomik araştırmalar tabloya başka bir boyut ekliyor. Bir çalışma, ayak bağlama ile özellikle pamuk ipliği eğirme gibi ticari el işi üretimleri arasında ilişki buldu; sonuçlar, bazı topluluklarda kız çocuklarının emeğinin önem taşımış olabileceğini düşündürüyor.9 Kadınların yaşamlarına ilişkin anlatılarda da ayakları bağlanmış kız çocuklarının ev için ya da gelir elde etmek amacıyla iplik eğirdiği ve kumaş dokuduğu aktarılıyor.1012

Dolayısıyla bu geleneğin tarihini yalnızca güzellik ya da cinsellik üzerinden açıklamak eksik kalır. Ekonomik koşullar bölgeden bölgeye değişiyordu; araştırmalar her ailenin veya topluluğun aynı nedenle bu uygulamaya başvurduğunu göstermiyor.913

Ayak bağlama ne zaman sona erdi?

Ayak bağlama 20. yüzyılda gerilemeye başladı, ancak her yerde aynı anda ortadan kalkmadı. Geleneğe karşı yürütülen kampanyalar ve değişen toplumsal koşullar bu gerilemeye katkıda bulundu; buna rağmen uygulamanın 20. yüzyılın ortalarına kadar sürdüğünü aktaran kaynaklar var.510

Kaynaklar bitiş tarihi konusunda farklı noktaları esas alıyor: Britannica, geleneğin Çin Halk Cumhuriyeti’nin 1949’da kurulmasına kadar sürdüğünü belirtirken, Harvard Gazette 20. yüzyılın ortalarına gelindiğinde sona erdiğini aktarıyor.510 Bu nedenle en temkinli sonuç, geleneğin herkes için geçerli tek bir tarihte değil, bölgelere ve koşullara göre farklı zamanlarda ortadan kalktığıdır.