Starship’in 14. uçuşu önemli bir eşiği geçti; Artemis takvimi için soru işaretleri sürüyor

Starship’in 14. test uçuşu aynı anda hem önemli bir eşiği hem de çözülmesi gereken bir sorunu ortaya koydu. SpaceX aracı ilk kez Dünya yörüngesine ulaştı ve 26 Starlink uydusunu bıraktı. Ancak üst aşamadaki Raptor motorlarından birinin uçuş sırasında kapanmasının ardından, yaklaşık 10 saat sürmesi planlanan görev üç saat civarında sonlandırıldı.237

Bu arıza, Starship’in sonraki uçuşlarının ve NASA’nın Artemis programındaki takvimin ne kadar öngörülebilir olacağı konusunda soru işaretleri yaratıyor. Fakat mevcut bilgiler, Starlink uydularının ya da Artemis görevlerinin kesin olarak erteleneceğini göstermiyor.13

Uçuş 14 neyi kanıtladı, neyi kanıtlamadı?

Motorlardan biri yükseliş sırasında devre dışı kaldı. Uçuş kontrol ekibi değerlendirme yaptıktan sonra aracı yörüngeye göndermeye devam etti; Starship yörüngeye ulaşıp uydularını bıraktı ve ardından planlanandan erken dönüş yaptı.23

Bu uçuş, Starship’in motor sorunu yaşamasına rağmen söz konusu görev adımlarını tamamlayabildiğini gösterdi. Ancak tek bir başarılı uçuş, aracın bunu düzenli ve güvenilir biçimde tekrarlayabileceğini kanıtlamıyor. Henüz yanıtlanması gereken temel soru, arızanın yalnızca o motora özgü olup olmadığı ya da başka motorları ve uçuşları da etkileyebilecek daha geniş bir soruna işaret edip etmediği. Mevcut haberlerde arızanın nedeni belirlenmiş değil; takvim üzerindeki olası etkisinin boyutu da açıklanmıyor.13

Starlink uydularının fırlatılma planı nasıl etkilenebilir?

Uçuş 14, Starship’in planlanan görevlerinden birini uygulamalı olarak gösterdi: Starlink uydularını taşıyıp yörüngeye bırakmak. Ancak bu tek seferlik başarı, aracın bu işi ne sıklıkta yapabileceğini ortaya koymuyor.

Sorun tek bir motorla sınırlıysa ve çözüm sonraki uçuşlarda doğrulanırsa, uçuş takvimine etkisi sınırlı kalabilir. Daha geniş bir itki sistemi sorununa işaret ediyorsa ek inceleme ve testler gerekebilir; bu da deneme uçuşlarını ve uydu dağıtımının planlanan ölçekte artırılmasını yavaşlatabilir. Bunlar olası senaryolar; şu an için doğrulanmış sonuçlar değiller.13

Paylaşılan kaynaklarda Starlink fırlatmaları için güncellenmiş bir takvim ya da belirli bir gecikme tahmini bulunmuyor. Arızanın incelenmesinden çıkacak bulgular ve sonraki uçuşlarda sorunun giderilip giderilmediği, daha net bir değerlendirme için belirleyici olacak.1

Artemis takvimi: 2027’de yörünge testi, 2028’de Ay hedefi

NASA’nın mevcut planında, 2027’de alçak Dünya yörüngesinde Orion uzay aracı ile ticari iniş araçlarından birinin ya da ikisinin test edilmesi yer alıyor. İlk planlanan Artemis mürettebatlı Ay inişinin ise 2028’in başında yapılması hedefleniyor.

Starship’in motor güvenilirliği NASA açısından önem taşıyor; çünkü araç, astronotları Ay yüzeyine indirmek üzere geliştirilen sistemlerden biri. Yine de kaynaklar, Uçuş 14’teki arızanın NASA’nın bu iki hedef tarihini değiştirdiğini göstermiyor.1

Takvim, arızadan önce de risk taşıyordu. NASA’nın Genel Müfettişlik Ofisi, incelediği plana göre SpaceX’in iniş aracının Haziran 2027’de Ay’a iniş için hazır olmayacağını belirtmişti. NASA’nın daha sonraki planında ise 2027 için Ay’a iniş değil, Dünya yörüngesinde bir gösterim testi bulunuyor. Aynı denetim kurumu, SpaceX ve Blue Origin’in önerilerinin teknik olarak uygulanabilirliği ve takvim üzerindeki etkileri hakkında karar vermek için henüz erken olduğunu da kaydetti.

Blue Origin ikinci bir seçenek; ama takvim garantisi değil

NASA’nın 2027’deki gösterim testi, Blue Origin’in geliştirdiği iniş aracı sistemini de değerlendirmeyi amaçlıyor. Bu, NASA’ya geliştirme aşamasında başka bir araç seçeneği sunuyor. Ancak Blue Origin’in SpaceX’te yaşanabilecek bir gecikmeyi telafi edebileceği ya da Artemis takvimini değiştirmeden koruyabileceği garanti değil.

Sonuç: Başarı var, fakat düzenli uçuş kapasitesi henüz kanıtlanmış değil

Uçuş 14, Starship’in bir motoru devre dışı kaldıktan sonra bile yörüngeye ulaşabildiğini ve Starlink uyduları bırakabildiğini gösterdi. Öte yandan görev planlanandan çok daha erken sona erdi. Arızanın nedeni anlaşılana ve sonraki uçuşlar güvenilir performansı gösterene kadar Starship’in uçuş sıklığı, Starlink dağıtımları ve Artemis tarihleri üzerindeki etki belirsizliğini koruyor; şu an için doğrulanmış bir gecikmeden söz edilemiyor.123