Tayfunlar limanları kapattı, gemi kuyrukları küresel taşımacılığı aksattı

2026’da Asya limanlarını etkileyen tayfunlar, operasyonlar yeniden başladıktan sonra da taşımacılık ağında iz bıraktı: yanaşma sıraları uzadı, gemiler aynı zaman aralığında limanlara yığıldı ve sefer programları aksadı. Ağustos sonundaki yoğunluk zirvesinde dünya genelinde yaklaşık 4,31 milyon TEU’luk konteyner gemisi kapasitesi limanlarda yanaşmayı bekliyordu. Bu rakam filodan kalıcı olarak eksilen kapasiteyi değil, gecikme nedeniyle o sırada yeni yük taşıyamayan gemileri gösteriyor. Veriler kısa vadeli ciddi bir aksamaya işaret ediyor; ancak tayfunların yarattığı kuyruğun 2027’ye kadar süreceğini söylemek için yeterli dayanak yok. 18

Liman kuyrukları kullanılabilir kapasiteyi daralttı

Şanghay ve Ningbo dâhil Çin’in büyük limanlarında yaşanan kapanmalar ve birikmiş gemi trafiği, dünya genelindeki sıkışıklığa katkıda bulundu. Ağustos sonundaki tahminlere göre limanlarda bekleyen kapasite 4,31 milyon TEU’ya, yani küresel konteyner gemisi filosunun yüzde 12,6’sına ulaştı. TEU, standart 20 ayaklık bir konteyneri ifade eden kapasite ölçüsüdür.

Fırtına geçip limanlar açıldığında bekleyen gemiler bir anda ortadan kalkmıyor. Typhoon Saudel’in ardından Şanghay ve Ningbo’da gemilerin yanaşmak için 10 güne varan süreler beklediği bildirildi. Bu gemiler filonun parçası olmaya devam etse de, beklerken sıradaki seferlerine çıkamıyor. Dolayısıyla liman kuyruğu, kısa vadede yük taşımaya fiilen hazır kapasiteyi azaltıyor. 18

Sefer dakikliği geriledi; ölçümler farklı sonuçlar verdi

Aksama döneminde sefer programlarının güvenilirliği de belirgin biçimde düştü. Sea-Intelligence, Temmuz 2026’da dünya genelindeki zamanında varış oranını yüzde 56,4 olarak hesapladı. Geciken gemiler ortalama 6,06 gün geç kaldı. 17 Xeneta’nın Ağustos verisinde ise küresel zamanında varış oranı yüzde 29, geciken gemilerde ortalama gecikme 5,1 gün olarak verildi. 19

Bu rakamlar farklı takip kuruluşlarının farklı aylara ait ölçümleri; tek ve doğrudan karşılaştırılabilir bir seri gibi okunmamalı. Veriler, seferlerde yaygın bir baskı olduğunu gösteriyor ancak düşüşün tamamının yalnızca tayfunlardan kaynaklandığını kanıtlamıyor. 1719

Sıkışıklık ne kadar sürebilir?

Bir limanın yeniden açılması, dışarıda sıra bekleyen gemilerin hemen boşalacağı anlamına gelmiyor. Ağustos başındaki başka bir aksama sırasında, birikmiş gemi kuyruğunun temizlenmesinin birkaç hafta sürebileceği bildirilmişti. Bu, o döneme ilişkin kısa vadeli bir tahmindi; gecikmelerin aylarca süreceği ya da 2027’ye uzanacağı yönünde bir öngörü değil.

Mevcut kaynaklar, tayfunlarla bağlantılı tüm gecikmelerin ne zaman sona ereceğine dair güvenilir bir tarih vermiyor. Bu özel birikmenin 2027’ye kadar devam edeceğini gösteren yeterli kanıt da bulunmuyor. Başka aksaklıklar da rota ve seferleri etkileyebileceği için koşullar limana ve sefere göre değişebilir. 14

ABD-Çin uzlaşması tarifeleri uzatıyor; liman ücretlerinde belirsizlik var

ABD ve Çin, Busan’da varılan ticaret ateşkesini iki ay uzatarak 10 Kasım 2026 olan sona erme tarihini 10 Ocak 2027’ye aldı. Bildirimlere göre uzatma, iki ülkenin daha kapsamlı bir anlaşma için görüşmelerini sürdürürken bazı tarifelerdeki duraklamayı da uzatıyor.

Ancak gemilerden alınan liman giriş ücretlerinin de ertelenip ertelenmediği açık değil. FreightWaves, uzatma duyurusunda ücretlerden söz edilmediğini ve ABD limanlarına giriş ücretlerinin 10 Kasım’da yeniden başlamasının planlandığını bildirdi. Başka haberlerde ise ücretlerin askıya alınma süresinin 10 Ocak’a uzatıldığı belirtildi. Bu çelişkili bilgiler nedeniyle taşıyıcılar ve yük sahipleri, ilgili resmî duyuruyu kontrol etmeden ücret muafiyetinin kesinleştiğini varsaymamalı. Ticaret ateşkesi bir politika adımı; liman önünde bekleyen gemileri ise kendi başına hareket ettirmiyor.

DP World neden daha esnek ticaret ağları istiyor?

DP World’e göre aşırı hava olayları, jeopolitik aksaklıklar ve değişen ticaret politikaları, yalnızca alışılmış güzergâhlara bağlı kalmanın risklerini ortaya çıkarıyor. Şirketin önerisi; alternatif limanları ve deniz rotalarını kara taşımacılığı bağlantılarıyla birleştirerek, ana koridorlardan biri aksadığında yüklerin başka güzergâhlara yönlendirilebilmesi. 45

Bu yaklaşım gecikmeleri önleme garantisi değil, aksama durumunda seçenekleri artırmaya yönelik bir dayanıklılık stratejisi. Tayfunların büyük bir limandaki kesintiyi o noktanın ötesine taşıyabildiği görülüyor; kullanılabilir alternatifler, koşullar değiştiğinde işletmelere yüklerini taşımanın başka yollarını sunabilir. 414