İngiltere’de ilk evini alacaklar için Lifetime ISA kuralları değişecek mi?

İlk evini almak için bugün kullanılabilen hesap, Birleşik Krallık’taki Lifetime ISA (LISA). Hükümet, yalnızca ilk kez ev alacaklara yönelik daha basit bir First Time Buyer ISA ile bu hesabın yerine geçmeyi öneriyor. Ancak danışma süreci kapanmış olsa da yeni hesap henüz kullanıma sunulmadı; kesin şartları ve açılış tarihi açıklanmış değil. 16

Lifetime ISA ile ilk ev almanın mevcut şartları

LISA’ya ilk ödemenizi 40 yaşınıza girmeden önce yapmanız gerekir. 50 yaşına kadar her vergi yılında en fazla 4.000 sterlin yatırabilir, yatırdığınız tutar üzerinden yüzde 25 devlet katkısı alabilirsiniz. Devlet katkısı yılda en fazla 1.000 sterlindir. Hesapta nakit birikim ya da yatırım tutulabilir. 1518

Biriken parayı ve devlet katkısını ilk ev alımında cezasız kullanabilmek için hesabınıza ilk ödemenizi satın alma tarihinden en az 12 ay önce yapmış olmanız gerekir. Ayrıca:

• Evin toplam fiyatı 450.000 sterlini aşmamalı.
• Evi kendiniz oturmak için almalısınız.
• Alım için mortgage kullanılmalı ve işlemi bir hukukçu (conveyancer) ya da solicitor yürütmeli.

Ortak mülkiyetli bir alımda da 450.000 sterlin sınırı yalnızca satın aldığınız paya değil, evin tamamının fiyatına uygulanır. 791113

LISA, emeklilik için de kullanılabilir; 60 yaşından itibaren para çekmek mümkündür. Bunların dışındaki çekimlerde genellikle çekilen tutarın yüzde 25’i kadar kesinti uygulanır. Bu kesinti yalnızca alınan devlet katkısını geri vermekle kalmayıp yatırdığınız ana paranın bir kısmını da azaltabilir. 915

Hükümet neden yeni hesap öneriyor?

LISA hem ilk ev alımını hem de emeklilik birikimini destekliyor. Ancak plan değiştirip parayı başka bir amaçla çekmek isteyenler yüzde 25’lik kesintiyle karşılaşabiliyor. Hükümet, önerdiği hesabı ilk kez ev alacaklara odaklanan daha basit bir seçenek olarak tanımlıyor. Amaç, devlet katkısını uygun bir ev alımında vermek ve kişilerin kendi birikimlerine erişirken LISA’daki çekim kesintisiyle karşılaşmamasını sağlamak. 13

Önerilen First Time Buyer ISA neleri değiştirebilir?

Bunlar yürürlükteki kurallar değil, danışma sürecinde sunulmuş öneriler. Yeni hesabın 18 yaşından itibaren ilk kez ev alacaklara açık olması ve LISA’daki gibi bir üst yaş sınırı bulunmaması öngörülüyor. LISA’dan farklı olarak emeklilik hesabı değil, ilk ev alımına yönelik bir ürün olması planlanıyor. 1

Öneriye göre devlet katkısı, hesaba her para yatırıldığında değil, uygun bir ev satın alındığında talep edilecek. Birikimlerin ev alımı dışında bir nedenle çekilmesinde LISA’daki yüzde 25’lik kesintinin uygulanmaması da hedefleniyor. Ev alımına katkı alabilmek için hesabın en az 12 ay açık kalması önerilen koşullar arasında. 13

Yeni hesabın hangi birikim seçeneklerini sunacağı ise mevcut bilgilerde kesinleşmiş değil. LISA’da nakit veya yatırım seçenekleri bulunuyor; yeni ürünün de aynı seçenekleri sunacağını varsaymamak gerekir. Önerilen hesabın katkı oranı, yıllık birikim sınırı ve uygun evler için fiyat tavanı da kesinleşmedi. Bu nedenle LISA’nın yılda 4.000 sterlinlik limiti, yüzde 25’lik katkısı ve 450.000 sterlinlik ev fiyatı sınırı yeni hesap için onaylanmış şartlar gibi değerlendirilmemeli. 115

Ev alımında conveyancer’ın rolü

Mevcut sistemde LISA sağlayıcısı, ev alımı için kullanılacak parayı conveyancer’a veya solicitor’a aktarır. Bu hukuk uzmanı gerekli alım beyanlarını kontrol eder. İşlem izin verilen süre içinde tamamlanmazsa, geçerli kurallara göre paranın hesaba geri yatırılması gerekir. 717

Önerilen yeni hesapta da conveyancer’ın süreçte yer alması bekleniyor. Danışma belgesi, devlet katkısının talep edilebilmesi için uygun bir alımın kontrol edilmesi ve tamamlanmasında bu uzmanların rolünü koruyor. Uygulama ayrıntıları nihai kurallara bağlı olacak. 1

Henüz netleşmeyenler

Hükümetin danışma süreci 22 Haziran’da başlayıp 18 Ağustos 2026’da sona erdi. Sürecin kapanmış olması yeni hesabın açıldığı anlamına gelmiyor: mevcut hükümet bilgilerinde ne bir başlangıç tarihi ne de ürünün kesin şartları açıklanmış durumda. 61

Yeni hesabın devlet katkısının miktarı, yıllık birikim limiti, uygun evler için fiyat tavanı ve sunacağı birikim seçenekleri belirsizliğini koruyor. Yeni ürün kullanıma açılana kadar LISA mevcut kurallarla açılabilir ve mevcut hesaplara para yatırılabilir. Ancak LISA’daki birikimlerin yeni hesaba aktarılabileceğini ya da geçişte belirli bir yol izleneceğini varsaymayın. 13

İlk kez ev alacaklar şimdi ne yapabilir?

Planınızı önerilen hesaba göre değil, bugün geçerli LISA kurallarına göre yapın. Muhtemel ev fiyatınız ve alım takviminiz LISA’ya uygunsa, hesap açmak 12 aylık bekleme süresini başlatabilir. Başka amaçlarla gerekebilecek parayı LISA dışında tutun; uygun olmayan bir çekim genellikle yüzde 25 kesintiye yol açar. 915

Zaten LISA’nız varsa, yeni hesap açılmış ya da geçiş düzenlemesi kesinleşmiş gibi davranarak para çekmeyin veya hesabınızı taşımayın. Birikim planınızı değiştirmeden önce nihai hükümet kurallarının yayımlanmasını bekleyin. 1