Enerji arzındaki baskı kışa sarkabilir: Sorun yalnızca petrol değil

2026’daki enerji sıkışıklığı, tek bir yakıtın aniden tükenmesinden ibaret değil. Orta Doğu’daki çatışmalar petrol ve LNG sevkiyatlarını aksatırken, Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat rotası da saldırılardan etkilendi. Rusya’daki rafineri kesintileri ise dizel ve gazyağı arzını ayrıca daraltıyor. Stokların azalması ve kış talebinin yaklaşması, bazı sevkiyatlar yeniden başlasa bile fiyatların neden yüksek kalabileceğini açıklıyor.

Tedarik zincirinin birkaç noktası aynı anda baskı altında

Basra Körfezi’nden enerji sevkiyatında kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki geçişler ciddi biçimde kısıtlanmış durumda. Kızıldeniz ise güvenilir bir alternatif sunamıyor: Husilerin saldırıları, Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol boru hattının geçici olarak kapanmasına ve ülkenin Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu ihracat merkezinde yüklemelerin durmasına yol açtı. 202122

Boru hattı yeniden devreye girip Hürmüz üzerinden daha fazla petrol taşınınca Suudi sevkiyatları da arttı. Ancak yeni saldırılar arz endişelerini yeniden canlandırdı. Bu gelişmeler, akışlardaki kısa süreli iyileşmenin ihracatın kalıcı biçimde güvenceye alındığı anlamına gelmediğini gösteriyor. 1819

Baskı yalnızca ham petrolle sınırlı değil. Körfez’den LNG sevkiyatlarının aksaması, Avrupa ile Asya’daki alıcıları kış öncesinde gaz kargoları için rekabete zorluyor. Avrupa aynı zamanda kışa hazırlanırken gaz depolarını doldurmaya çalışıyor. Rus rafinerilerindeki aksaklıklar da Körfez’den gelen dizel ve gazyağı ihracatındaki kayıplara eklenerek işlenmiş yakıt arzını daraltıyor.

Azalan stoklar yeni bir şoka karşı tamponu küçültüyor

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol stoklarının ağustosta gerilediğini bildirdi ve Körfez petrol arzının tam olarak toparlanmasının 2027’ye sarkacağını belirtti. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) ise ülkedeki dizel stoklarının 2026 sonuna kadar son beş yılın en düşük seviyesinin altında kalmasını bekliyor.

Bunlar piyasanın farklı bölümlerine ilişkin ölçümler; ancak benzer bir kırılganlığa işaret ediyor: Arz rotaları veya rafineriler aksadığında piyasayı dengeleyebilecek stoklar daha sınırlı. Bu nedenle nakliye ya da altyapıya yönelik yeni bir tehdit, fiyatlarda daha sert dalgalanmalara yol açabilir. EIA ayrıca Orta Doğu’daki bazı ihracat kısıtlarının 2026 sonuna dek sürebileceğini, bölge üretiminin çatışma öncesi ortalamalara ancak 2027’nin ikinci çeyreğinde dönebileceğini öngörüyor.

Enerji maliyetleri artıyor, ancak resesyon kesin değil

OECD, G20 ülkelerinde enflasyonun 2025’teki yüzde 3,4’ten 2026’da yüzde 4,1’e çıkmasını bekliyor. Buna karşılık kurum, 2026 için küresel büyüme tahminini yüzde 2,9’a yükseltti. 21 Bu görünüm, enerji maliyetlerinin hane halkları ve işletmeler üzerindeki baskısının sürebileceğini, ancak dünya ekonomisinin yine de büyümesinin beklendiğini gösteriyor.

Yine de bu tahmin, koşullar ne olursa olsun büyümenin süreceği anlamına gelmiyor. OECD, çatışmanın uzamasının ekonomik görünümü kötüleştirebileceği uyarısında bulunurken temel senaryosunda büyümenin devam etmesini bekliyor. 15

Fiyatları düşürmek için ne gerekiyor?

Hürmüz’den daha düzenli geçiş, Körfez ihracatının toparlanması ve alternatif rotaların işler durumda kalması arz baskısını azaltabilir. Suudi boru hattının yeniden çalışması ve sevkiyatların artması, akışlardaki iyileşmenin piyasayı rahatlatabildiğini gösterdi. Yeni saldırıların ardından fiyatların yeniden yükselmesi ise güvenin ne kadar hızlı sarsılabileceğini ortaya koydu. 1819

Ancak toparlanma yalnızca ham petrol akışını yeniden başlatmaya bağlı değil. Dizel arzı rafinerilerin üretimine, LNG ise güvenli deniz taşımacılığına ve kargolara erişime bağlı. Bu akışlar daha güvenilir hâle gelip stoklar yeniden oluşana kadar enerji piyasası yeni aksaklıklara açık kalacak; kış talebinin yaklaşması da bu hassasiyeti artıracak.