“Hibrit savaş” ifadesi Rusya’nın Avrupa’daki tehdidini anlatmaya yetiyor mu?

“Hibrit savaş” genellikle konvansiyonel savaşın eşiğinin altında kalan baskı yöntemlerini anlatır: sabotaj, siber saldırılar ve dezenformasyon gibi. Ancak insansız hava araçları (İHA) sınırları aşıp düştüğünde ya da patladığında, bazı Avrupalı yetkililer bu terimin giderek somutlaşan fiziksel tehdidi olduğundan daha dolaylı gösterdiğini düşünüyor. Buradaki tartışma, olayların nasıl tanımlanacağıyla ilgili; her birinin NATO ülkesini bilerek hedef aldığına ya da Moskova’nın talimatıyla gerçekleştiğine dair kanıt bulunduğu anlamına gelmiyor. 312

“Hibrit savaş” tanımı neden tartışılıyor?

Terim, Avrupa hükümetleri ve haber kuruluşları tarafından hâlâ yaygın biçimde kullanılıyor. Ancak eleştirenler, hava sahası ihlalleri, İHA düşmeleri ve şüpheli sabotajlar gibi somut sonuçları olan olayların bu tanımla yeterince açıklanmadığını söylüyor. Burada önemli bir ayrım var: Bir olay tehlikeli olabilir; fakat niyeti veya kimin sorumlu olduğu henüz kesinleşmemiş olabilir. 912

Avrupa’daki bazı liderler ve analistler, bu faaliyetlerin Ukrayna’ya destek veren ülkeler üzerinde baskı kurmayı ve NATO’nun birlikteliğini sınamayı amaçlıyor olabileceğini değerlendiriyor. Bu, Rusya’nın hedeflerine ilişkin bir yorum; ittifaka yönelik doğrudan bir saldırının yakın olduğunun kanıtı değil. 1117

Romanya ve Moldova’daki olaylar ne gösteriyor?

Rusya’nın 24 Eylül’de Ukrayna’ya düzenlediği saldırı sırasında Moldova Cumhurbaşkanı, dört İHA’nın Moldova hava sahasına girdiğini ve en az birinin patladığını söyledi. Romanya ise bir hava aracının hava sahasına girdikten sonra düştüğünü bildirdi ve F-16’larını havalandırdı. Polonya da aynı saldırı sırasında askerî uçaklarını alarma geçirdi. Bu olaylar, Ukrayna’daki çatışmaların sınır ötesinde risk yaratabildiğini gösteriyor; ancak bildirilen her hava sahası ihlalinin kasıtlı olduğunu kanıtlamıyor.

Ülkelerin konumu ve tepkileri de farklı. Romanya NATO üyesi, Moldova ise değil. Romanya makamları 24 Eylül’deki düşüşten doğrudan Rusya’yı sorumlu tutmazken Moldova yetkilileri hava sahası ihlallerini Rusya’ya bağladı. Ayrı haberlerde, Romanya’nın daha önce açık denizdeki bir gaz platformu yakınında patlayıcı taşıyan bir İHA’yı düşürdüğü de aktarılıyor. Bu örnekler, yetkililerin tepkisinin olaydan olaya değişebildiğini gösteriyor. 6

Danimarka istihbaratı ne uyardı, ne söylemedi?

Danimarka’nın savunma istihbarat servisi, Rusya’nın düşmanca faaliyetlerini daha sık hâle getirmesinin muhtemel olduğunu değerlendirdi. Servis ayrıca sınırlı bir askerî saldırı riskinin düşük ancak arttığını belirtti ve Rusya’nın amacının NATO’yu bölmek olduğunu söyledi. Bu uyarı, tırmanma ve ittifakın birliği konusundaki kaygılara işaret ediyor; daha geniş bir savaşın başladığına dair bir öngörü değil. Rusya, hibrit saldırılara ve sabotajlara karıştığı iddialarını reddediyor. 17

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifakın sabotaj ve İHA olaylarına karşı planları olduğunu söyledi. Öte yandan, hava araçlarına müdahale etmek için sık sık savaş uçaklarının havalandırılması, hava sahasını koruma ve ihlallere karşılık verme güçlüğünü ortaya koyuyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da kritik noktaların daha iyi korunması çağrısı yaptı. 208

Akdeniz’deki İHA tehdidi: Bildirilmiş bir uyarı, doğrulanmış bir operasyon değil

The Guardian’ın aktardığı bir habere göre İspanya, Fransa ve İtalya, önümüzdeki yıl Akdeniz’den gelebilecek olası bir Rus İHA saldırısına ilişkin uyarı aldı. Mevcut haber, bunu olası bir tehdide dair aktarılmış bir uyarı olarak sunuyor; doğrulanmış bir Rus operasyonu ya da gerçekleşmiş bir saldırı olarak değil. 13

Genel tablo ciddi, ancak belirsizlikler sürüyor: Avrupalı yetkililer NATO’nun hazırlığını ve birliğini sınayabilecek bir örüntü gördüklerini söylüyor; buna karşılık tek tek olayların koşulları ve sorumluluğu farklılık gösteriyor. “Hibrit” nitelemesi, faaliyetlerin konvansiyonel savaş eşiğinin altında kaldığını anlatıyor. Bu ifadeyi eleştirenler ise giderek daha somut fiziksel sonuçları gölgede bırakmaması gerektiğini savunuyor. 1217