Kuzey Kore Ukrayna Savaşı’ndan öğrendiklerini ordusunu güçlendirmek için kullanıyor

Kyrylo Budanov’a göre Kuzey Kore, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşa verdiği desteği kendi ordusunu güçlendirmek için de kullanıyor. Pyongyang’ın Rusya’ya silah ve malzeme sağladığını, cepheye asker gönderdiğini ve savaş deneyiminden kendi silahlarını geliştirmek için yararlandığını söylüyor. Budanov, bu kapsamda tek yönlü saldırı dronlarının seri üretime geçtiğini de öne sürüyor. 29

Son dönemdeki tatbikatlar ve fabrika görüntüleri, Kuzey Kore’nin drone kapasitesini sergilediğini gösteriyor. Ancak bunlar üretimin ölçeğini bağımsız olarak doğrulamıyor ve yakın zamanda bir saldırı düzenleneceği anlamına gelmiyor.

Rusya’ya verilen destek Kuzey Kore’ye ne kazandırabilir?

Budanov’un değerlendirmesine göre iki ülke arasındaki ilişki, Kuzey Kore’den Rusya’ya silah akışından ibaret değil. Kuzey Koreli askerlerin çatışmalara doğrudan katılması, Pyongyang’a sahadan deneyim kazandırıyor; bu deneyim de kendi askerî kapasitesini geliştirmesine yardımcı olabilir. Budanov, Kuzey Kore’nin yeni silahları envanterine kattığını, bunların bazılarının Rusya menşeli olduğunu söylüyor. 29

Budanov’un bir başka iddiasına göre Rusya, Kuzey Kore’nin uzun menzilli Shahed tipi drone üretmesine teknoloji ve üretim uzmanlığı aktararak yardımcı oluyor. 11 Bu, iki ülke arasındaki iş birliğine ilişkin kendisine atfedilen bir açıklama; mevcut haberler aktarımın koşullarını veya kapsamını kesin biçimde ortaya koymuyor.

Tatbikatlar ve fabrika görüntüleri ne gösteriyor?

Institute for the Study of War’ın (ISW) aktardığına göre 12 Eylül’deki tatbikatta kısa menzilli balistik füzeler, roketatar sistemleri, seyir füzeleri ve iki tür drone birlikte kullanıldı. Reuters da Kuzey Kore’nin drone, füze ve topçu unsurlarını içeren bir atışlı tatbikat duyurduğunu bildirdi. 717 Bu deneme, farklı silah sistemlerinin birlikte test edildiğini gösteriyor; tek başına, bu sistemlerin olası bir çatışmada ne kadar etkili olacağını kanıtlamıyor.

Kim Jong Un’un 16-18 Eylül arasında savunma sanayisi tesislerine yaptığı ziyaretlerin ardından yayımlanan görüntülerde, tek yönlü saldırı dronları dâhil çeşitli drone türleri yer aldı. Görüntüler, drone üretiminin Kuzey Kore’nin askerî yığınağında görünür bir yer tuttuğunu ortaya koyuyor. Ancak Budanov’un seri üretimin hâlihazırda kurulduğu yönündeki iddiasını tek başına doğrulamıyor. 2

Rusya’daki Kuzey Koreli işçiler hakkındaki tahmin

Rusya’da çalışan Kuzey Koreliler, iki ülke arasındaki askerî ve sanayi bağlarının derinleştiğine işaret eden bir başka unsur. Bloomberg’in aktardığı Çok Taraflı Yaptırım İzleme Ekibi (MSMT) raporunda, Rusya’nın drone sektöründe 25 bine kadar Kuzey Korelinin çalışıyor olabileceği tahmin edildi. Bunların arasında insansız hava araçlarının monte edildiği Tataristan’daki Alabuga tesislerinde çalışanlar da bulunuyor. Bu rakam doğrulanmış bir çalışan sayısı değil, rapordaki bir tahmin.

Reuters’ın Kuzey Kore devlet medyasına dayandırdığı habere göre Kim Jong Un, Rusya’yla iş birliğini “genişletme ve derinleştirme” sözü de verdi. Bu haberler, ilişkinin cepheye sağlanan malzemelerin ötesine uzandığını düşündürüyor. Ancak Kuzey Kore’nin karşılığında hangi askerî teknolojiye veya uzmanlığa erişeceğini ayrıntılı biçimde açıklamıyor.

Uyarının anlamı ve kanıtların sınırı

Budanov’un uyarısı, daha fazla savaş deneyimi, gelişmiş silahlar ve Moskova’yla sıkılaşan iş birliğinin Kuzey Kore’nin askerî seçeneklerini artırabileceği ve Kore Yarımadası’nda gerilimi tırmandırma riskini yükseltebileceği üzerine kurulu. 9 Bu, gelecekteki kapasite ve risklere ilişkin bir değerlendirme; yakın zamanda saldırı olacağına dair kanıt değil.

Bulguları birbirinden ayırmak önemli: Budanov’un açıklamaları Kuzey Kore’nin savaştan nasıl ders çıkarıp kapasitesini geliştirdiğine ilişkin iddiaları içeriyor; tatbikatlar ve fabrika görüntüleri silah faaliyetlerini gösteriyor; işçi sayısı ise dışarıdan hazırlanmış bir raporun tahmini. Bu bilgiler birlikte, askerî ilişkilerin büyüdüğüne dair kaygıları destekliyor; ancak olası bir çatışmanın ne zaman yaşanacağını ya da ne kadar muhtemel olduğunu ortaya koymuyor.