Apple Watch ve Meta Ray-Ban, çevredekilerin mahremiyetini nasıl etkiliyor?

Bir toplantıda saatinize gelen hatırlatma ile konuşmanın bir bölümünü metne dönüştürmek aynı şey değil. Akıllı saat ve gözlüklerde mahremiyet tartışmasının odağında da bu fark var: Cihazı kullanan kişi özelliği açabilir; peki yanında bulunanlar seslerinin veya görüntülerinin işlenmesinden haberdar mı?

Apple Watch: Ses kaydı yok, saklanabilen metin var

Apple Watch Series 12 ve Ultra 4’teki Live Rewind, kullanıcı Digital Crown’a iki kez bastığında önceki 15 saniyelik konuşmadan bir metin parçası gösteriyor; etkinleştirildikten sonra konuşmayı sürekli yazıya dökmüyor. Siri Recap ise açık olduğunda çevredeki konuşmaları dinleyerek bunlardan genel notlar oluşturuyor.171922

Apple, Audio Intelligence özelliklerinin ses kaydı oluşturmadığını veya saklamadığını; işleme sırasında kullanılan ham sese Apple’ın, uygulamaların ve işletim sisteminin erişemediğini söylüyor. Live Rewind etkinleştiğinde bir sesli uyarı ve ekranda mikrofon göstergesi de beliriyor. Ancak “ses kaydı tutulmuyor” demek, konuşmadan hiçbir iz kalmıyor demek değil: Kullanıcı Live Rewind’in ürettiği metni kaydedebiliyor.231817

Meta: Kamera ışığı bir önlem, kamerasız model ise başka bir tercih

Kameralı Ray-Ban Meta gözlüklerinde çekim sırasında yanıp sönen bir ışık bulunuyor. Meta, ışığın kapatılması veya kurcalanması hâlinde kameranın devre dışı kaldığını da belirtiyor. Bu önlem gizli çekimi zorlaştırmayı amaçlıyor; çevredeki herkesin ışığı fark edeceğinin garantisi değil.215

Ray-Ban Meta Audio ise fotoğraf ve video çekebilen kamerayı tamamen kaldırıyor. Buna karşılık mikrofonlarını ve ses işlevlerini koruyor. Reuters’a göre ses kaydı yapıldığında çevredekilere bunu açıkça bildiren bir işaret sunmuyor.12 Dolayısıyla kameranın olmaması görüntüye ilişkin bir riski giderse de yakındaki konuşmalarla ilgili soruyu ortadan kaldırmıyor.

İş yerleri ve düzenleyiciler neye bakıyor?

Bir çalışanın özelliği açmayı seçmesi, iş arkadaşının veya ziyaretçinin bilgilerinin işlenmesini kabul ettiği anlamına gelmez. Güney Afrika’daki hukuki değerlendirmeler, ülkenin kişisel verileri koruma yasası POPIA kapsamında genellikle istisna tutulan, yalnızca kişisel ya da hane içi kullanımla kurumsal kullanımı ayırıyor. İş yerlerinde şeffaflık, verileri işlemek için hukuki dayanak ve güvenlik dikkate alınmalı; hassas alanlarda kullanım kısıtlamaları da değerlendirilebilir.

Avrupa’da Fransa’nın veri koruma kurumu CNIL, akıllı gözlüklerin kameraları, mikrofonları ve yapay zekâ işlevleri konusunda dikkatli olunması çağrısı yapıyor. Almanya’nın Hamburg veri koruma makamı ise yakın aile ve arkadaş çevresi dışındaki kişilerin kaydedilmesini, bilgilendirilmiş rızanın bulunmadığı durumlarda ve nadir meşru menfaat istisnaları dışında, genel olarak hukuka aykırı değerlendiriyor. Bu, Avrupa genelinde gözlük takma yasağı değil; cihazların kullanımına ilişkin bir değerlendirme.

Pratik ayrım şu: Bir yapay zekâ cihazını takmak başka, onunla başkalarının sözlerini veya görüntülerini işlemek başka. Cihaz üzerinde işleme, kayıt göstergeleri ve kamerasız tasarım belirli riskleri azaltabilir. Yine de özellikle iş yerlerinde, hangi koşullarda kayıt veya veri işlemenin mümkün olduğu ve etkilenen kişilerin nasıl bilgilendirileceği açık olmalı.