Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol hattı yeniden çalışıyor mu?

Saudi Aramco’nun yanıtı tek bir onarım hamlesinden ibaret değil: Şirket, doğudaki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya bağlayan Doğu-Batı hattını kısmen yeniden çalıştırırken Körfez’den yüklemeleri artırdı ve alıcılara ulaşmak için alternatif sevkiyat düzenlemeleri yaptı. Ancak boru hattına yeniden petrol pompalanması, Yanbu’dan ihracatın normale döndüğü anlamına gelmiyor. Reuters’ın 24 Eylül tarihli haberine göre akış artıyordu, fakat limanda tankerlere yükleme henüz başlamamıştı. 345

Hattaki son durum

İnsansız hava aracı saldırılarının ardından hat 13 Eylül’de kapandı; Yanbu’daki ham petrol yüklemeleri durdu. Uydu görüntüleri ve sektör kaynaklarına dayanan Reuters haberine göre üç pompa istasyonu hasar gördü; ilk değerlendirmede bu sayı ikiydi. Reuters’ın bazı görsel açıklamalarında saldırı tarihi 11 Eylül olarak geçerken, kapanma haberlerinde 13 Eylül belirtiliyor. Bu iki tarih aynı olay anı olarak okunmamalı. 361

Hat 22 Eylül’de düşük hızda yeniden devreye alındı. O gün Yanbu ihracatının da başlayabileceği beklentisi vardı; 24 Eylül’deki veriler ise yüklemelerin hâlâ beklediğini gösterdi. Hasarlı bölümü dolaşarak kapasitenin yaklaşık yarısını günler içinde geri kazanma ve tam kapasiteye yaklaşık altı haftada ulaşma hedefleri aktarılmıştı. Reuters’ın görüştüğü bir güvenlik kaynağı tam yeniden başlatma için altı ila sekiz hafta öngördü. Bunlar gerçekleşmiş onarım aşamaları değil, tahmin ve hedefler. 458

Petrol alıcılara nasıl ulaştırılıyor?

TankerTrackers.com verilerine göre Aramco, 20 Eylül’de Körfez’de yedi büyük tankere yaklaşık 14 milyon varil ham petrol yükledi. Reuters ayrıca Ras Tanura çıkışlı yaklaşık 60 milyon varillik petrolün eylül ve ekimde Umman’ın Sohar limanında gemiden gemiye aktarılması için satış düzenlemeleri yapıldığını bildirdi. Bu düzenleme, söz konusu petrolün tamamının müşterilere teslim edildiği anlamına gelmiyor. 31

Asyalı alıcılara ekim-kasım teslimatı için eylül ortasından bu yana 100 milyon varile yakın satış yapıldığı da bildirildi. Ancak bu satış tutarı, Sohar için düzenlenen 60 milyon varil ve tankerlere yüklenen 14 milyon varille toplanmamalı: Rakamlar ticaret ve sevkiyatın farklı aşamalarını ölçüyor; ne kadar örtüştükleri belli değil. 1213

Aramco Üst Yöneticisi Amin Nasser, kesintiye uğrayan faaliyetlerin günler içinde yeniden işler hâle getirilebileceğini söyledi ve dördüncü ile beşinci petrol ihracat güzergâhlarının değerlendirildiğini belirtti. Bu açıklama, hasarlı hattın tüm kapasitesinin günler içinde geri geldiği anlamına gelmiyor; yeni güzergâhların varış noktaları, kapasiteleri ve takvimleri de açıklanmış değil. 1645

Piyasa açısından ayrım şu: Artan sevkiyat ve kısmi yeniden başlatma, kısa vadeli arz endişelerini hafifletebilir; Reuters 22 Eylül’de Suudi petrol akışı artarken fiyatların gerilediğini bildirdi. Fakat Körfez çıkışlı Sohar düzenlemesi, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişin normale döndüğünü kanıtlamıyor. 24 Eylül itibarıyla en somut toparlanma göstergesi, Yanbu yüklemeleri değil, boru hattında yükselen akıştı. 215