Altın ve gümüş neden düştü? Yükselen faizler petrolün etkisini değiştirdi

Jeopolitik gerilim normalde altına yönelişi artırabilir. Ancak 23 Eylül Çarşamba ve 24 Eylül Perşembe günkü işlemlerde piyasaların odağı başka bir sorudaydı: ABD Merkez Bankası (Fed) faizleri daha da artıracak mı? Güçlü ekonomik veriler ve yükselen petrol, bu olasılığı güçlendirdi. ABD Hazine tahvili faizleri ile doların yükselmesi de faiz getirisi olmayan altın üzerinde baskı kurdu.15

Altın ve gümüşte ne oldu?

Altın çarşamba günü yaklaşık %1,7 düşerek ons başına 4.290 dolar civarına indi. Perşembe günü ABD işlemlerinin başında yaklaşık 4.265 dolardan işlem görüyordu. Aynı saatlerde gümüş 63,47 dolar civarındaydı ve gün içinde %1,34 gerilemişti.15 Farklı bir piyasa anlık görüntüsü, çarşamba günü gümüşte %3,92, platinde %3,97 düşüş kaydetti. Bu oranlar farklı ölçüm saatlerine ait olduğu için doğrudan karşılaştırılmamalı.13

Güçlü veri ve tahvil ihalesi neden önemliydi?

ABD’de ekonomik faaliyetin seyrini gösteren S&P Global eylül ayı öncü bileşik satın alma yöneticileri endeksi (PMI), ağustostaki 56,0’dan 58,4’e çıktı. Ekonomistlerin beklentisi 55,2’ydi; hem hizmet hem de imalat göstergeleri yükseldi. Beklenenden güçlü faaliyet, para politikasının gevşeyeceği beklentisini zayıflattı.8

Tahvil piyasasında ayrıca 70 milyar dolarlık beş yıl vadeli ABD Hazine tahvili ihalesine talebin zayıf kalması etkili oldu. Bir piyasa raporuna göre 10 yıllık tahvil faizi 15,3 baz puan artarak %5,11’e, beş yıllık faiz ise %5,03’e ulaştı.10 Tahvil faizleri yükseldiğinde altın tutmanın alternatif maliyeti artar: Tahvil faiz öder, altın ödemez. Doların güçlenmesi de dolar üzerinden fiyatlanan altını diğer para birimlerini kullanan alıcılar için pahalılaştırabilir.13

Petrol yükselirken altın neden güvenli liman gibi davranmadı?

Fed yetkililerinin sıkı para politikasına işaret eden açıklamaları faiz artışı beklentilerini destekledi. O döneme ait bir tahmin, ekim ayında faiz artışı olasılığını %69,7 olarak verdi; başka bir haberde piyasaların nisan ayına kadar en az üç artışı fiyatladığı belirtildi. Bunlar Fed’in alacağı kararlara ilişkin taahhütler değil, piyasa beklentileriydi.91

Bir piyasa raporuna göre İran’la ilgili gerilimlerin yaşandığı sırada Brent petrolün varil fiyatı 100 doların üzerine çıktı.10 Yüksek petrol fiyatı, altına enflasyondan korunma veya güvenli liman arayışıyla talep yaratabilir. Fakat aynı zamanda enflasyonla mücadele için Fed’in faiz artıracağı beklentisini de güçlendirebilir. Perşembe günkü işlemlere ilişkin haberlerde, yüksek tahvil faizleriyle birlikte bu ikinci etkinin ABD-İran gerilimine bağlı güvenli liman talebinden ağır bastığı aktarıldı.5

Dolayısıyla düşüşü tek bir nedene ya da her etken için kesin bir paya bağlamak mümkün değil. Bu iki işlem gününün gösterdiği, altının güvenli liman niteliğini kalıcı olarak yitirmesi değil; enflasyon riskine verilebilecek faiz tepkisinin o sırada fiyatlar üzerinde daha baskın olmasıydı.510