Saudi Aramco petrol ihracatını nasıl yeniden yönlendiriyor?

Saudi Aramco, Doğu-Batı boru hattındaki kesintiye iki yoldan yanıt veriyor: Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanına petrol taşıyan hattı yeniden devreye alıyor ve Basra Körfezi terminallerinden çıkan ham petrolü Umman’ın Sohar limanı açıklarında gemiden gemiye aktarmaya yöneliyor. Bu adımlar arz görünümünü iyileştirse de hattın yeniden çalışması, ihracat kapasitesinin tümüyle toparlandığı anlamına gelmiyor.4210

Yanbu hattı açıldı, fakat düşük debiyle çalışıyor

Haberlere göre insansız hava aracı saldırılarının pompa istasyonlarına zarar vermesinin ardından Doğu-Batı boru hattı 13 Eylül’de durdu ve Yanbu’daki ham petrol yüklemeleri kesintiye uğradı.19 Operasyonlar hakkında bilgi sahibi kaynaklar, 22 Eylül’de Reuters’a hattın yeniden çalıştığını ve Yanbu’dan ihracatın o günün ilerleyen saatlerinde başlayabileceğini söyledi. Diğer haberler hattın düşük debiyle petrol pompaladığını aktardı; ancak yeniden başlatıldığına ilişkin haber, Yanbu’daki yüklemelerin o tarihte fiilen başladığını doğrulamadı.48

Tam kapasiteye dönüş için verilen süreler de kesinleşmiş değil. Bir haberde altı ila sekiz hafta olasılığından söz ediliyor; bu, teyit edilmiş bir bitiş tarihi değil.10 Akış ve yüklemeler toparlanmadan Yanbu güzergâhının önceki ihracat hacmini taşıyabildiği varsayılamaz.

Ras Tanura’dan Sohar’a: Alternatifin sınırı nerede?

Ticaret kaynaklarının Reuters’a verdiği bilgiye göre Suudi Arabistan, eylül ve ekim ayları için yaklaşık 60 milyon varil ham petrol sattı. Düzenleme, petrolün Ras Tanura’dan Hürmüz Boğazı’nı geçerek Umman’daki Sohar açıklarına taşınmasını ve orada başka gemilere aktarılmasını öngörüyor.2 Bu rakam iki aylık satış miktarıdır; petrolün tamamının şimdiden sevk edildiğini göstermiyor.

Aramco, Asya’daki uzun vadeli alıcılarına Sohar açıklarında yüklenmek üzere ilave Arab Light, Arab Medium ve Arab Heavy petrolü de teklif etti.5 Reuters’ın aktardığı gemi takip verilerine göre 20 Eylül’de Körfez terminallerinde yedi büyük tankere yaklaşık 14 milyon varil yüklendi. Bu, artan faaliyete dair ayrı bir göstergedir; iki aylık satış rakamına eklenecek ayrı bir taahhüt olarak okunmamalıdır.3

Sohar, Hürmüz Boğazı’nın dışında olduğu için alıcı gemiler petrolü orada teslim alabiliyor. Fakat Ras Tanura’dan çıkan petrolün aktarma noktasına ulaşmak için yine de Hürmüz’den geçmesi gerekiyor. Dolayısıyla değişen, alıcının yükü devraldığı yer; boğaza ilişkin riskin tamamen ortadan kalkması değil.25 Aramco’nun alıcıların nakliyesini üstlenmeye yönelik bildirilen teklifinin kesin koşulları mevcut bilgilerle belirlenemiyor; maliyet veya risk açısından sağlayacağı yarar da bu nedenle varsayılamaz.

Fiyatlar ve alıcılar açısından ne anlama geliyor?

Daha fazla Suudi petrolünün piyasaya ulaşabileceği beklentisi fiyatları aşağı çekti. Reuters’a göre Brent petrolü 22 Eylül’de varil başına 99,25 dolardan kapandı; bu, önceki kapanışa göre 1,09 dolarlık düşüş demek.17 Fiyat tepkisi arz beklentisindeki iyileşmeyi gösteriyor, kesintinin sona erdiğini değil.

Sohar üzerinden yapılan ek teklifler, başka kaynaklardan ham petrol bulmakta zorlanan Asyalı rafineriler için bir satın alma seçeneği sunuyor.5 Ancak arzın herkes için yeterli olduğu söylenemez: Reuters, en az iki Avrupalı rafineri müşterisine ekim ayında Suudi ham petrolü alamayacaklarının bildirildiğini aktardı.1 Eldeki haberler, İran veya Rus petrolüne erişimdeki azalmanın bu Suudi kargolarına talebi ne ölçüde değiştirdiğini sayısallaştırmıyor.

Aramco CEO’su Amin Nasser’in ek ihracat güzergâhlarını incelemesi, kısa vadede alıcıların kullanabileceği yeni bir kapasite olarak görülmemeli. Şimdilik belirleyici sorular, Yanbu’daki yüklemelerin ne hızla toparlanacağı ve Körfez çıkışlı sevkiyatların Hürmüz üzerinden sürdürülüp sürdürülemeyeceği.42