Avustralya ordusuna ait bir F-35’ten sökülen iki parça, inceleme ve olası onarım ya da imha için ABD’ye gönderiliyordu. Sevkiyat bunun yerine Hong Kong’a ulaştı. Bloomberg, olay hakkında bilgilendirilen ancak adları açıklanmayan kişilere dayanarak Çin makamlarının parçaları teslim aldığını bildiriyor. Rotanın neden değiştiği kamuoyuna açıklanmış değil.
1
5
Sevkiyat hakkında ne biliniyor?
Bloomberg’e göre UPS, Mayıs 2026 sonunda uçağın kokpit kanopisini ve silah bölmesi kapağını taşıyordu. İlk haberler, ABD’ye giden sevkiyatın Pasifik’i geçerken başka bir rotaya yönlendirildiğini aktardı; sonraki haberlerde Hong Kong’dan önce Güney Kore’de durduğu belirtildi.
1
5
10
Bu güzergâh, varış yerini kimin değiştirdiğini, Güney Kore durağının neden gerçekleştiğini veya parçaların Çin makamlarının eline nasıl geçtiğini açıklamıyor. Çin makamlarının parçaları teslim aldığı bilgisi de kamuya açık bir resmî açıklamaya değil, Bloomberg’in görüştüğü kaynaklara dayanıyor. Yön değişikliğinin bir hata mı yoksa kasıtlı bir müdahale mi olduğu belirlenmiş değil.
1
5
10
Kullanılamaz durumdaki parçalar neden önem taşıyor?
Bir parçanın “kullanılamaz” sayılması, artık amaçlandığı şekilde iş görmediği anlamına gelir; malzemelerinin incelenemeyeceği anlamına gelmez. Haberlere göre hem kanopide hem de silah bölmesi kapağında radar soğurucu kaplama bulunuyor. Parçalara fiziksel erişim, bu malzemeler veya üretim yöntemleri hakkında bilgi edinme olasılığını gündeme getiriyor. Bu, tersine mühendislik açısından bir risk ihtimali; Çin’in F-35 teknolojisini yeniden ürettiğine dair bir kanıt değil.
1
5
Yetkililer ve üretici ne diyor?
Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles, sevkiyatın başka bir yere yönlendirildiğini doğruladı ancak hassas parçaların söz konusu olduğunu düşünmediğini söyledi. ABD Savunma Bakanlığının F-35 Ortak Program Ofisi, kullanılamaz durumdaki bileşenlerle ilgili bir sevkiyat sorunu yaşandığını bildirdi. ABD Kongresi üyeleri inceleme başlatırken üretici Lockheed Martin, parçaların kullanılamaz durumda olduğunu ve incelenerek yararlı bilgi elde edilmesi bakımından düşük riskli sayıldığını belirtti.
2
4
6
8
Bu açıklamalar, radar soğurucu kaplamalara ilişkin endişeyi tek başına gidermiyor. Mevcut haberlerde, parçalardan hangi bilginin elde edilebileceğini ortaya koyan kamuya açık bir teknik değerlendirme bulunmuyor.
1
5
Soruşturmanın odağında ne var?
Olay, yalnızca uçağın değil, parçaların uluslararası taşınması sırasında izlenen teslim ve yönlendirme süreçlerinin de önemini gösteriyor. İncelemede rotanın ve parçaların kontrolünün nerede değiştiğinin, parçaların geri alınıp alınamayacağının ve sevkiyat önlemlerinin değiştirilmesi gerekip gerekmediğinin belirlenmesi gerekiyor. ABD Savunma Bakanlığı ve sektör ortakları parçaları geri almak ve olayı araştırmak için çalışıyor.
6
10
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmeye hazırlanırken bildirilen gelişme ayrıca diplomatik açıdan hassas bir konu oluşturuyor. Ancak sevkiyatın bu görüşmeyle bağlantılı olduğuna veya parçaların incelendiğine dair kamuya açık bir kanıt yok.
1
5